Właściwości farmakodynamiczne leku Xorimax 250

Xorimax 250 należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki przeciwbakteryjne do stosowania ogólnego, cefalosporyny II generacji, kod ATC: J01DC02. Substancją czynną preparatu jest aksetyl cefuroksymu, który po podaniu doustnym ulega hydrolizie do aktywnego antybiotyku – cefuroksymu.¹

Mechanizm działania

Cefuroksym działa przeciwbakteryjnie poprzez hamowanie syntezy ściany komórki bakteryjnej. Mechanizm ten opiera się na przyłączaniu cefuroksymu do specyficznych białek wiążących penicyliny (PBP – penicillin-binding proteins), co prowadzi do przerwania biosyntezy peptydoglikanu stanowiącego kluczowy składnik ściany komórkowej bakterii. Konsekwencją tego procesu jest liza komórki bakteryjnej i jej śmierć.²

Mechanizmy oporności

Bakterie mogą rozwijać oporność na cefuroksym poprzez kilka różnych mechanizmów:³

• Hydroliza przez beta-laktamazy – w tym przez enzymy o rozszerzonym profilu substratowym (ESBLs) oraz przez kodowane chromosomalnie enzymy (AmpC), których aktywność może być indukowana lub trwale podwyższona u niektórych gatunków tlenowych bakterii Gram-ujemnych⁴
• Zmniejszone powinowactwo białek wiążących penicyliny do cefuroksymu⁵
• Nieprzepuszczalność zewnętrznej błony komórkowej, która ogranicza dostęp cefuroksymu do białek wiążących penicyliny w bakteriach Gram-ujemnych⁶
• Aktywne usuwanie leku z komórki bakteryjnej za pomocą mechanizmu pompy jonowej⁷

Należy spodziewać się, że drobnoustroje posiadające nabytą oporność na inne cefalosporyny podawane pozajelitowo będą również oporne na cefuroksym. W zależności od konkretnego mechanizmu oporności, bakterie z nabytą opornością na penicyliny mogą wykazywać zmniejszoną wrażliwość lub całkowitą oporność na działanie cefuroksymu.⁸

Stężenia graniczne aksetylu cefuroksymu

Wartości minimalnych stężeń hamujących (MIC) ustalone przez Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST) przedstawiono w poniższej tabeli:⁹

Uwagi do tabeli stężeń granicznych:¹⁰

1. Stężenia graniczne cefalosporyn dla Enterobacteriaceae umożliwiają wykrycie wszystkich klinicznie istotnych mechanizmów oporności (włącznie z ESBL i plazmidowym AmpC). Niektóre szczepy wytwarzające beta-laktamazy są wrażliwe lub średnio wrażliwe na cefalosporyny III i IV generacji na podstawie podanych stężeń granicznych i powinny być raportowane zgodnie z uzyskanym wynikiem. Wytwarzanie lub brak produkcji ESBL nie wpływa na kwalifikację wrażliwości. W wielu krajach wykrywanie i opis ESBL jest zalecany lub obowiązkowy do celów kontroli zakażeń.¹¹
2. Wskazanie dotyczy niepowikłanych zakażeń dróg moczowych (zapalenie pęcherza moczowego).¹²
3. Wrażliwość gronkowców na cefalosporyny wnioskuje się z wrażliwości na metycylinę, z wyłączeniem ceftazydymu, cefiksymu i ceftybutenu, dla których nie określono stężeń granicznych i których nie należy stosować w zakażeniach gronkowcowych.¹³
4. Wrażliwość paciorkowców beta-hemolizujących z grupy A, B, C i G na antybiotyki beta-laktamowe można wnioskować na podstawie ich wrażliwości na penicylinę.¹⁴
5. Niedostatecznie dowiedziono, że kwestionowane gatunki są dobrym celem leczenia produktem leczniczym. Można zgłaszać wartość MIC z komentarzem, ale bez kwalifikacji do kategorii W lub O.¹⁵

Wrażliwość mikrobiologiczna

Występowanie nabytej oporności na cefuroksym może wykazywać zmienność geograficzną i czasową u poszczególnych gatunków drobnoustrojów. W ocenie oporności kluczowe znaczenie mają dane lokalne, zwłaszcza podczas terapii ciężkich zakażeń. W przypadkach, gdy lokalna częstość oporności jest na tyle wysoka, że skuteczność aksetylu cefuroksymu (co najmniej w niektórych rodzajach zakażeń) budzi wątpliwości, wskazane jest zasięgnięcie opinii specjalisty.¹⁶

Poniżej przedstawiono dane dotyczące wrażliwości różnych drobnoustrojów na cefuroksym w warunkach in vitro:¹⁷

Drobnoustroje zwykle wrażliwe

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (wrażliwe na metycylinę)*
• Gronkowce koagulazo-ujemne (wrażliwe na metycylinę)
• Streptococcus pyogenes
• Streptococcus agalactiae

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Haemophilus influenzae
• Haemophilus parainfluenzae
• Moraxella catarrhalis

Krętki:

• Borrelia burgdorferi

Te drobnoustroje wykazują wysoką wrażliwość na cefuroksym w badaniach in vitro, co przekłada się na skuteczność kliniczną terapii przy użyciu preparatu Xorimax 250.¹⁸

Drobnoustroje z problemem oporności nabytej

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Streptococcus pneumoniae

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Citrobacter freundii
• Enterobacter aerogenes
• Enterobacter cloacae
• Escherichia coli
• Klebsiella pneumoniae
• Proteus mirabilis
• Proteus spp. (inne niż P. vulgaris)
• Providencia spp.

Beztlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Peptostreptococcus spp.
• Propionibacterium spp.

Beztlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Fusobacterium spp.
• Bacteroides spp.

U tych drobnoustrojów obserwuje się zmienną wrażliwość na cefuroksym, zależną od wielu czynników, w tym obecności mechanizmów oporności czy lokalnych wzorców lekooporności. Skuteczność terapii powinna być monitorowana, a w razie potrzeby poparta badaniami mikrobiologicznymi.¹⁹

Drobnoustroje z wrodzoną opornością

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecalis
• Enterococcus faecium

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Acinetobacter spp.
• Campylobacter spp.
• Morganella morganii
• Proteus vulgaris
• Pseudomonas aeruginosa
• Serratia marcescens

Beztlenowe bakterie Gram-ujemne:

• Bacteroides fragilis

Inne:

• Chlamydia spp.
• Mycoplasma spp.
• Legionella spp.

Te drobnoustroje wykazują naturalną oporność na cefuroksym, co oznacza, że lek nie powinien być stosowany w zakażeniach wywołanych przez te patogeny.²⁰

* Należy podkreślić, że wszystkie szczepy Staphylococcus aureus oporne na metycylinę (MRSA) są również oporne na cefuroksym.²¹