Właściwości farmakodynamiczne
Vigamox 5 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne moksyfloksacyny w produkcie leczniczym Vigamox

Vigamox (5 mg/ml, krople do oczu, roztwór) zawiera substancję czynną moksyfloksacynę w stężeniu 5 mg/ml (w postaci chlorowodorku 5,45 mg/ml). Każda kropla dostarcza około 190 mikrogramów substancji czynnej do oka pacjenta. Produkt ma postać przezroczystego, zielonkawo-żółtego roztworu.¹

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Produkt leczniczy Vigamox należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki okulistyczne stosowane w leczeniu zakażeń (inne leki stosowane w leczeniu zakażeń). Kod klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) dla moksyfloksacyny to S01AE07.²

Mechanizm działania

Moksyfloksacyna jest przedstawicielem fluorochinolonów czwartej generacji, działającym poprzez hamowanie dwóch kluczowych enzymów bakteryjnych: gyrazy DNA oraz topoizomerazy IV. Enzymy te są niezbędne w procesach replikacji, naprawy i rekombinacji materiału genetycznego bakterii. Zahamowanie ich aktywności prowadzi do zatrzymania syntezy DNA, co skutkuje śmiercią komórki bakteryjnej.³

Mechanizmy rozwoju oporności

Oporność bakterii na działanie moksyfloksacyny, podobnie jak na inne fluorochinolony, rozwija się głównie poprzez następujące mechanizmy:⁴

• Mutacje chromosomalne w genach kodujących gyrazę DNA i topoizomerazę IV
• U bakterii Gram-ujemnych – mutacje w układzie genów mar (multiple antibiotic resistance, oporność wieloantybiotykowa) oraz genów qnr (quinolone resistance, oporność na chinolony)
• Ekspresja specyficznych białek bakteryjnych odpowiedzialnych za aktywne usuwanie substancji czynnej z wnętrza komórki
• Synteza enzymów inaktywujących lek

Ze względu na odmienny mechanizm działania moksyfloksacyny w porównaniu do antybiotyków beta-laktamowych, makrolidów i aminoglikozydów, nie należy oczekiwać występowania zjawiska oporności krzyżowej między tymi grupami leków.⁵

Wartości graniczne do oznaczania lekowrażliwości

Z uwagi na brak dostępnych danych korelujących parametry farmakologiczne z wynikami klinicznymi dla miejscowo stosowanej moksyfloksacyny, Europejski Komitet ds. Badania Wrażliwości na Leki Przeciwbakteryjne (EUCAST) zaleca stosowanie epidemiologicznych wartości granicznych (ECOFF) opartych na analizie minimalnych stężeń hamujących (MIC). Wartości te służą do określenia lekowrażliwości bakterii na miejscowo podawaną moksyfloksacynę.⁶

Należy pamiętać, że częstość występowania nabytej oporności może wykazywać zróżnicowanie zależnie od regionu geograficznego, czasu przeprowadzania badań, procedur selekcji szczepów oraz dostępności lokalnych danych epidemiologicznych. W przypadku, gdy lokalne wzorce oporności wskazują na potencjalną nieskuteczność leku w leczeniu określonych infekcji, rekomendowane jest skonsultowanie się ze specjalistą.⁷

Spektrum przeciwbakteryjne

Szczepy powszechnie wrażliwe

Moksyfloksacyna wykazuje działanie przeciwbakteryjne w stosunku do szerokiego spektrum drobnoustrojów, które można podzielić na następujące kategorie:⁸

Tlenowe drobnoustroje Gram-dodatnie:

• Corynebacterium spp. – w tym Corynebacterium diphtheriae, bakterie pałeczkowate będące częścią naturalnej flory błon śluzowych i skóry
• Staphylococcus aureus (szczepy wrażliwe na metycylinę, MSSA) – bakterie powszechnie kolonizujące skórę i błony śluzowe, potencjalnie chorobotwórcze
• Streptococcus pneumoniae – główny czynnik etiologiczny zapalenia płuc i infekcji oka
• Streptococcus pyogenes – powodujący m.in. anginę paciorkowcową
• Grupa Streptococcus viridans – paciorkowce zieleniące, będące częścią naturalnej flory bakteryjnej jamy ustnej

Tlenowe drobnoustroje Gram-ujemne:⁹

• Enterobacter cloacae – należy do rodziny Enterobacteriaceae, powodujący zakażenia oportunistyczne
• Haemophilus influenzae – potencjalny patogen dróg oddechowych i spojówek
• Klebsiella oxytoca – bakteria powodująca infekcje dróg oddechowych i moczowych
• Moraxella catarrhalis – częsty patogen dróg oddechowych i potencjalny czynnik zakażeń oka
• Serratia marcescens – oportunistyczny patogen mogący powodować m.in. zakażenia szpitalne

Drobnoustroje beztlenowe:¹⁰

• Propionibacterium acnes – bakteria beztlenowa związana z trądzikiem, może powodować również zakażenia oczu

Inne drobnoustroje:¹¹

• Chlamydia trachomatis – wewnątrzkomórkowy patogen odpowiedzialny za zakażenia układu moczowo-płciowego oraz jaglicę (przewlekłe zapalenie spojówek)

Szczepy, dla których oporność nabyta może stanowić problem

Moksyfloksacyna może wykazywać ograniczoną skuteczność wobec następujących drobnoustrojów, ze względu na rozwój nabytej oporności:¹²

Tlenowe drobnoustroje Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (szczepy oporne na metycylinę, MRSA) – powszechnie występujące szczepy oporne na wiele antybiotyków, stanowiące istotny problem terapeutyczny
• Koagulazo-ujemne szczepy Staphylococcus (oporne na metycylinę) – obecne na skórze i błonach śluzowych, mogące powodować zakażenia oportunistyczne

Tlenowe drobnoustroje Gram-ujemne:¹³

• Neisseria gonorrhoeae – czynnik etiologiczny rzeżączki, który może również powodować zapalenie spojówek

Drobnoustroje o oporności dziedzicznej

Drobnoustroje naturalnie oporne na działanie moksyfloksacyny:¹⁴

Tlenowe drobnoustroje Gram-ujemne:

• Pseudomonas aeruginosa – pałeczka ropy błękitnej, bakteria wykazująca naturalną oporność na wiele antybiotyków, będąca częstym czynnikiem zakażeń oka, w tym zapalenia rogówki związanego z noszeniem soczewek kontaktowych