Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Venlafaxine Teva 75 mg

Wpływ leku Venlafaxine Teva na płodność, ciążę i laktację

Lek Venlafaxine Teva (chlorowodorek wenlafaksyny) należy do grupy leków przeciwdepresyjnych z kategorii inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI). Dostępny jest w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg. Stosowanie tego leku u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży lub w okresie karmienia piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego ze względu na potencjalne ryzyko dla matki i dziecka.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Obecnie dane dotyczące stosowania wenlafaksyny u kobiet w ciąży są niewystarczające do pełnej oceny bezpieczeństwa. Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały szkodliwy wpływ leku na rozród, jednak konkretne zagrożenie dla człowieka nie zostało w pełni określone.²

Decyzja o podawaniu wenlafaksyny kobiecie ciężarnej powinna opierać się na dokładnej analizie korzyści i ryzyka. Lek może być stosowany wyłącznie wtedy, gdy spodziewane korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka.³

Ryzyko związane z ekspozycją w trzecim trymestrze

Lekarze powinni być świadomi istotnych zagrożeń związanych ze stosowaniem wenlafaksyny w końcowym okresie ciąży, szczególnie w III trymestrze. Wenlafaksyna przyjmowana krótko przed porodem może wywołać zespół odstawienny u noworodków.⁴

U noworodków narażonych na działanie wenlafaksyny w ostatnich tygodniach ciąży odnotowano następujące powikłania:⁵

• Zaburzenia oddychania wymagające wspomagania oddychania
• Trudności w przyjmowaniu pokarmu wymagające karmienia przez zgłębnik
• Stan wymagający przedłużonej hospitalizacji

Powikłania te mogą wystąpić bezpośrednio po porodzie i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.⁶

Zespół przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka

Badania epidemiologiczne wskazują, że stosowanie selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) u kobiet w ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, może zwiększać ryzyko występowania zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka (PPHN – persistent pulmonary hypertension in the newborn).⁷

Chociaż nie przeprowadzono specyficznych badań dotyczących związku PPHN z leczeniem lekami z grupy SNRI (do których należy wenlafaksyna), nie można wykluczyć takiego ryzyka ze względu na podobny mechanizm działania obu grup leków (hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny).⁸

Objawy serotoninergiczne u noworodków

U noworodków matek, które przyjmowały wenlafaksynę lub inne leki z grupy SSRI/SNRI pod koniec ciąży, mogą wystąpić następujące objawy:⁹

• Drażliwość – zwiększona podatność na bodźce zewnętrzne
• Drżenie – mimowolne ruchy kończyn
• Hipotonia – obniżone napięcie mięśniowe
• Nieustający płacz – trudny do uśmierzenia
• Zaburzenia karmienia – trudności z ssaniem
• Zaburzenia snu – problemy z zasypianiem lub utrzymaniem snu

Obserwowane objawy mogą być wynikiem działania serotoninergicznego leku lub stanowić reakcję odstawienną po ekspozycji na produkt. W większości przypadków objawy te pojawiają się natychmiast lub w ciągu 24 godzin po porodzie.¹⁰

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na zwiększone ryzyko (mniej niż dwukrotnie) wystąpienia krwotoku poporodowego u kobiet, które były narażone na działanie leków z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem. Lekarz musi uwzględnić to ryzyko przy planowaniu porodu u pacjentki przyjmującej wenlafaksynę.¹¹

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Wenlafaksyna oraz jej aktywny metabolit O-demetylowenlafaksyna przenikają do mleka kobiecego. Skuteczne stężenie terapeutyczne leku obecne we krwi matki może przeniknąć do pokarmu i oddziaływać na organizm karmionego dziecka.¹²

Po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano następujące działania niepożądane u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące wenlafaksynę:¹³

• Nadmierny płacz
• Drażliwość
• Zaburzenia rytmu snu

Co istotne, po zaprzestaniu karmienia piersią zgłaszano również objawy odpowiadające zespołowi odstawiennemu wenlafaksyny u tych niemowląt.¹⁴

Ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u dziecka karmionego piersią, lekarz musi starannie rozważyć korzyści i zagrożenia związane z przyjmowaniem leku przez matkę oraz kontynuacją karmienia piersią. Należy podjąć jedną z następujących decyzji:¹⁵

• Kontynuacja karmienia piersią i przerwanie leczenia wenlafaksyną
• Kontynuacja leczenia wenlafaksyną i przerwanie karmienia piersią
• W wyjątkowych przypadkach, gdy korzyści przeważają nad ryzykiem – kontynuacja obu

Wpływ na płodność

W badaniach przedklinicznych przeprowadzonych na szczurach zaobserwowano zmniejszenie płodności po ekspozycji na O-demetylowenlafaksynę (główny aktywny metabolit wenlafaksyny). Dotyczyło to zarówno samców, jak i samic szczurów.¹⁶

Dokładne znaczenie tych obserwacji dla stosowania leku u ludzi nie zostało w pełni wyjaśnione i wymaga dalszych badań. Lekarz powinien poinformować pacjentów planujących potomstwo o potencjalnym ryzyku wpływu leku na płodność, zwłaszcza podczas długotrwałego stosowania.¹⁷

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Informacje do przekazania pacjentce

Lekarz prowadzący leczenie wenlafaksyną powinien dokładnie poinformować pacjentki w wieku rozrodczym o:

1. Konieczności zgłoszenia planowanej lub podejrzewanej ciąży
2. Potencjalnych zagrożeniach dla płodu i noworodka
3. Możliwych objawach zespołu odstawiennego u noworodka
4. Ryzyku zwiększonego krwawienia poporodowego
5. Przenikaniu leku do mleka matki i potencjalnych konsekwencjach dla dziecka
6. Możliwym wpływie leku na płodność

Monitorowanie pacjentek

Pacjentki przyjmujące wenlafaksynę w ciąży wymagają ścisłego monitorowania, szczególnie w trzecim trymestrze. Wskazane jest:

• Regularne wizyty kontrolne
• Monitorowanie rozwoju płodu
• Przygotowanie zespołu neonatologicznego do opieki nad noworodkiem
• Rozważenie stopniowej redukcji dawki przed porodem (jeśli jest to klinicznie możliwe)
• Informowanie personelu położniczego o stosowanym leczeniu

W przypadku kobiet karmiących piersią konieczne jest monitorowanie zarówno stanu matki, jak i dziecka pod kątem potencjalnych działań niepożądanych leku.