Właściwości farmakodynamiczne trimetazydyny

Trimetazydyna dichlorowodorek, substancja czynna produktu Trimetazidine Zentiva, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki nasercowe” i oznaczonej kodem ATC: C01EB15. Lek wykazuje unikalne właściwości farmakodynamiczne, które odróżniają go od klasycznych leków przeciwdławicowych poprzez wpływ na metabolizm komórkowy.¹

Mechanizm działania

Trimetazydyna działa poprzez utrzymanie prawidłowego metabolizmu energetycznego w komórkach mięśnia sercowego narażonych na niedotlenienie lub niedokrwienie. Głównym mechanizmem działania jest zapobieganie zmniejszeniu stężenia wewnątrzkomórkowego ATP (adenozynotrifosforanu), co jest kluczowe dla zachowania prawidłowego funkcjonowania pomp jonowych oraz przezbłonowego przepływu sodu i potasu, a w konsekwencji – utrzymania homeostazy komórkowej.²

Na poziomie biochemicznym trimetazydyna hamuje proces beta-oksydacji kwasów tłuszczowych poprzez selektywne blokowanie enzymu tiolazy długołańcuchowego 3-ketoacylokoenzymu A. Prowadzi to do przestawienia metabolizmu energetycznego komórek z utleniania kwasów tłuszczowych na bardziej efektywne energetycznie utlenianie glukozy. Jest to szczególnie istotne w warunkach niedokrwienia, ponieważ w procesie utleniania glukozy zużywane jest mniej tlenu niż podczas beta-oksydacji kwasów tłuszczowych. Dzięki nasileniu utleniania glukozy następuje optymalizacja procesów energetycznych w komórkach mięśnia sercowego, co pozwala na utrzymanie ich prawidłowego metabolizmu mimo warunków niedokrwiennych.³

Działanie farmakodynamiczne

U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca trimetazydyna działa jako czynnik metaboliczny, który przyczynia się do zachowania odpowiedniego wewnątrzkomórkowego stężenia wysokoenergetycznych fosforanów w mięśniu sercowym. Istotną cechą działania przeciwniedokrwiennego trimetazydyny jest fakt, że osiągane jest ono bez jednoczesnego wpływu na parametry hemodynamiczne. Oznacza to, że lek nie wywołuje znaczących zmian w zakresie ciśnienia tętniczego, częstości akcji serca czy obciążenia wstępnego i następczego serca.⁴

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność i bezpieczeństwo trimetazydyny w leczeniu pacjentów z przewlekłą dławicą piersiową zostały potwierdzone w licznych badaniach klinicznych. Wykazano korzyści ze stosowania leku zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej, gdy efekty innych leków przeciwdławicowych były niewystarczające.⁵

Badanie TRIMPOL-II

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo TRIMPOL-II, przeprowadzonym z udziałem 426 pacjentów, oceniano skuteczność trimetazydyny stosowanej jako dodatek do terapii metoprololem. Pacjenci otrzymywali trimetazydynę w dawce 60 mg na dobę lub placebo, w połączeniu z metoprololem w dawce 100 mg na dobę (podawanym w schemacie 50 mg dwa razy na dobę) przez okres 12 tygodni. Rezultaty badania wykazały istotną statystycznie przewagę trimetazydyny nad placebo w zakresie następujących parametrów:⁶

• Wydłużenie całkowitego czasu trwania wysiłku o 20,1 sekundy (p=0,023)
• Zwiększenie całkowitej wartości wykonanej pracy o 0,54 METs (p=0,001)
• Wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm o 33,4 sekundy (p=0,003)
• Wydłużenie czasu do wystąpienia bólu dławicowego o 33,9 sekundy (p<0,001)
• Zmniejszenie częstości napadów dławicowych w tygodniu o 0,73 (p=0,014)
• Zmniejszenie liczby przyjmowanych tabletek krótko działających azotanów w tygodniu o 0,63 (p=0,032)

Co istotne, poprawa ta została osiągnięta bez wpływu na parametry hemodynamiczne.<sup data-drug="Trimetazidine Zentiva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="wydłużenie całkowitego czas trwania wysiłku o 20,1 s, p=0,023, zwiększenie całkowitej wartości wykonanej pracy o 0,54 METs, p=0,001, wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm o 33,4 s, p=0,003, wydłużenie czasu do wystąpienia bólu dławicowego o 33,9 s, p7

Badanie Sellier

W kolejnym randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo (Sellier), uczestniczyło 223 pacjentów. W badaniu tym oceniano skuteczność trimetazydyny w postaci tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu o mocy 35 mg, podawanej dwa razy na dobę, jako uzupełnienie terapii atenololem w dawce 50 mg raz na dobę. Leczenie prowadzono przez 8 tygodni, a oceny dokonywano po 12 godzinach od przyjęcia leku.

W podgrupie 173 pacjentów zaobserwowano statystycznie istotne wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm podczas próby wysiłkowej o 34,4 sekundy (p=0,03) w porównaniu z placebo. Stwierdzono również istotną różnicę w zakresie czasu do wystąpienia bólu dławicowego (p=0,049). Nie odnotowano natomiast znaczących różnic między grupami w zakresie innych drugorzędowych punktów końcowych, takich jak całkowity czas trwania wysiłku, całkowita wartość wykonanej pracy oraz kliniczne punkty końcowe.⁸

Badanie Vasco

Badanie Vasco było trwającym trzy miesiące randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniem, w którym wzięło udział 1962 pacjentów. W badaniu tym oceniano skuteczność dodania do atenololu (50 mg na dobę) dwóch różnych dawek trimetazydyny (70 mg na dobę i 140 mg na dobę) w porównaniu z placebo.

Analiza całej populacji badanej, obejmującej zarówno pacjentów z objawami, jak i bez objawów, nie wykazała korzyści ze stosowania trimetazydyny w odniesieniu do punktów końcowych ergometrycznych (takich jak całkowity czas trwania wysiłku, czas do obniżenia odcinka ST o 1 mm oraz czas do wystąpienia bólu dławicowego) ani klinicznych.⁹

Jednakże w analizie post-hoc, przeprowadzonej w podgrupie pacjentów z objawami (n=1574), stwierdzono korzystne działanie trimetazydyny w dawce 140 mg na dobę. W tej podgrupie zaobserwowano znaczące wydłużenie całkowitego czasu trwania wysiłku (+23,8 s wobec +13,1 s po placebo; p=0,001) oraz czasu do wystąpienia bólu dławicowego (+46,3 s wobec +32,5 s po placebo; p=0,005).¹⁰