Specjalne ostrzeżenia
Torendo Q-Tab 1 mg

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania rysperydonu

Stosowanie rysperydonu wymaga szczególnej uwagi i monitorowania pacjentów ze względu na potencjalne zagrożenia związane z jego stosowaniem. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące środków ostrożności, które należy podjąć podczas leczenia tym lekiem.¹

Pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem

Zwiększona śmiertelność została zaobserwowana u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym rysperydonem. Metaanaliza 17 kontrolowanych badań klinicznych wykazała, że u pacjentów otrzymujących rysperydon śmiertelność wynosiła 4,0% w porównaniu do 3,1% w grupie placebo, przy ilorazie szans 1,21 (0,7; 2,1). Średni wiek zmarłych pacjentów wynosił 86 lat (zakres 67-100 lat).²

Podobne ryzyko dotyczy pacjentów leczonych klasycznymi lekami przeciwpsychotycznymi, choć dokładna wielkość ryzyka i jego przyczyna pozostają nieznane.³

Jednoczesne stosowanie z furosemidem

W badaniach klinicznych u osób starszych z otępieniem zaobserwowano większą śmiertelność w grupie otrzymującej jednocześnie rysperydon i furosemid (7,3%) w porównaniu do grupy leczonej samym rysperydonem (3,1%) lub samym furosemidem (4,1%). Średni wiek pacjentów w grupie otrzymującej oba leki wynosił 89 lat (zakres 75-97 lat).⁴

Mechanizm patofizjologiczny tłumaczący te obserwacje nie został jednoznacznie ustalony. Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego podawania rysperydonu z furosemidem lub innymi silnymi diuretykami. Zwiększona śmiertelność nie dotyczy pacjentów leczonych rysperydonem razem z innymi diuretykami. Należy pamiętać, że odwodnienie jest czynnikiem ryzyka zwiększonej śmiertelności i powinno się mu zapobiegać u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem.⁵

Zdarzenia niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

Badania kontrolowane placebo wykazały około trzykrotne zwiększenie ryzyka zdarzeń niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego (CVAE) u pacjentów z otępieniem leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi. W sześciu badaniach z rysperydonem zdarzenia te wystąpiły u 3,3% pacjentów leczonych rysperydonem w porównaniu do 1,2% pacjentów otrzymujących placebo (iloraz szans 2,96; 95% CI 1,34-7,50).^{65 lat) z demencją, wykazały, że zdarzenia niepożądane dotyczące układu mózgowo-naczyniowego (poważne i nie, łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem, oraz u 1,2% (8/712) pacjentów, którym podawano placebo. Iloraz szans (przy 95% przedziale ufności) wynosił 2,96 (1,34; 7,50).”>6}

Ryzyko to jest szczególnie podwyższone u pacjentów z otępieniem typu mieszanego lub naczyniowego w porównaniu do pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego. Z tego powodu pacjenci z innymi typami otępienia niż alzheimerowskie nie powinni być leczeni rysperydonem.⁷

Rysperydon należy stosować wyłącznie w krótkotrwałym leczeniu uporczywej agresji u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, gdy metody niefarmakologiczne są nieskuteczne, a pacjent stanowi potencjalne zagrożenie dla siebie lub innych. Należy regularnie oceniać potrzebę kontynuacji leczenia.⁸

Niedociśnienie ortostatyczne

Ze względu na działanie blokujące receptory alfa, rysperydon może powodować niedociśnienie ortostatyczne, szczególnie w początkowej fazie ustalania dawki. Obserwowano klinicznie istotne niedociśnienie podczas jednoczesnego stosowania z lekami przeciwnadciśnieniowymi. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów ze schorzeniami układu krążenia (niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zaburzenia przewodzenia, odwodnienie, hipowolemia, zaburzenia krążenia mózgowego). W przypadku wystąpienia niedociśnienia należy rozważyć zmniejszenie dawki.⁹

Zaburzenia hematologiczne

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, zgłaszano wystąpienie leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano bardzo rzadko (< 1/10 000 pacjentów). Należy monitorować pacjentów z wcześniejszą małą liczbą białych krwinek (WBC) lub polekową leukopenią/neutropenią przez pierwsze miesiące leczenia. Należy rozważyć przerwanie leczenia rysperydonem przy pierwszym objawie istotnego klinicznie zmniejszenia WBC, jeśli nie ma innych przyczyn.<sup data-drug="Torendo Q-Tab 1 mg" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, zgłaszano wystąpienie leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę, po wprowadzeniu do obrotu, zgłaszano bardzo rzadko (10

U pacjentów z neutropenią należy kontrolować, czy nie występuje gorączka lub inne objawy zakażenia i wdrożyć odpowiednie leczenie. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów < 1 x 10⁹/l) należy przerwać stosowanie rysperydonu i monitorować liczbę leukocytów do normalizacji wyników.<sup data-drug="Torendo Q-Tab 1 mg" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią należy uważnie obserwować, czy nie występuje u nich gorączka lub inne objawy przedmiotowe lub podmiotowe zakażenia oraz podjąć natychmiastowe leczenie w razie wystąpienia takich objawów. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów 11

Późne dyskinezy i objawy pozapiramidowe

Leki o działaniu antagonistycznym wobec receptorów dopaminowych mogą powodować późne dyskinezy, charakteryzujące się rytmicznymi, mimowolnymi ruchami, zwłaszcza mięśni języka i/lub twarzy. Wystąpienie objawów pozapiramidowych jest czynnikiem ryzyka późnych dyskinez. W przypadku wystąpienia tych objawów należy rozważyć przerwanie leczenia lekami przeciwpsychotycznymi.¹²

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów otrzymujących jednocześnie leki psychostymulujące (np. metylofenidat) i rysperydon, ponieważ mogą pojawić się objawy pozapiramidowe podczas dostosowywania dawki jednego lub obu leków. Zaleca się stopniowe odstawianie leczenia stymulującego.¹³

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Podczas leczenia lekami przeciwpsychotycznymi może wystąpić złośliwy zespół neuroleptyczny, charakteryzujący się: podwyższeniem temperatury ciała, sztywnością mięśni, niestabilnością układu autonomicznego, zaburzeniami świadomości i zwiększeniem aktywności fosfokinazy kreatynowej w surowicy. Dodatkowo może wystąpić mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. W przypadku rozpoznania tego zespołu należy przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu.¹⁴

Choroba Parkinsona i otępienie z ciałami Lewy’ego

Leki przeciwpsychotyczne, w tym rysperydon, powinny być przepisywane ze szczególną ostrożnością pacjentom z chorobą Parkinsona lub otępieniem z ciałami Lewy’ego. Rysperydon może zaostrzyć przebieg choroby Parkinsona. U obu grup występuje zwiększone ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego oraz zwiększona wrażliwość na leki przeciwpsychotyczne. Objawy tej zwiększonej wrażliwości mogą obejmować: splątanie, zaburzenie świadomości, niestabilność postawy z częstymi upadkami, które towarzyszą objawom pozapiramidowym.¹⁵

Zaburzenia metaboliczne

Podczas leczenia rysperydonem obserwowano wystąpienie hiperglikemii, cukrzycy i zaostrzenia wcześniej występującej cukrzycy. Czynnikiem predysponującym może być uprzednie zwiększenie masy ciała. Bardzo rzadko zgłaszano związek z kwasicą ketonową, a rzadko ze śpiączką cukrzycową. Zaleca się odpowiednią obserwację kliniczną zgodnie z wytycznymi dotyczącymi stosowania leków przeciwpsychotycznych.¹⁶

Pacjenci przyjmujący atypowe leki przeciwpsychotyczne powinni być monitorowani pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, wielomocz, nadmierne łaknienie i osłabienie), a pacjenci z cukrzycą powinni być regularnie kontrolowani pod kątem stężenia glukozy.¹⁷

Leczenie rysperydonem może prowadzić do zwiększenia masy ciała. Zaleca się regularną kontrolę masy ciała.¹⁸

Hiperprolaktynemia

Hiperprolaktynemia jest częstym działaniem niepożądanym podczas leczenia rysperydonem. Zaleca się badanie stężenia prolaktyny u pacjentów z objawami potencjalnie związanymi z prolaktyną, takimi jak: ginekomastia, zaburzenia miesiączkowania, brak owulacji, zaburzenia płodności, zmniejszone libido, zaburzenia wzwodu i mlekotok.¹⁹

Badania tkankowe wskazują, że prolaktyna może stymulować rozwój nowotworów piersi, jednak w badaniach klinicznych i epidemiologicznych nie wykazano wyraźnego związku z lekami przeciwpsychotycznymi. Należy zachować ostrożność u pacjentów z hiperprolaktynemią lub guzami prolaktynozależnymi w wywiadzie.²⁰

Wydłużenie odstępu QT

Wydłużenie odstępu QT bardzo rzadko zgłaszano po wprowadzeniu rysperydonu do obrotu. Należy zachować ostrożność przepisując rysperydon pacjentom z:

• rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową
• wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym
• bradykardią
• zaburzeniami równowagi elektrolitowej (niedoborem potasu lub magnezu)

²¹

Ostrożność należy również zachować przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu z innymi lekami mogącymi wydłużać odstęp QT.²²

Drgawki

Należy zachować ostrożność podczas stosowania rysperydonu u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub innymi stanami mogącymi obniżać próg drgawkowy.²³

Priapizm

W związku z działaniem blokującym receptory alfa-adrenergiczne, podczas leczenia rysperydonem może wystąpić priapizm (bolesny, przedłużający się wzwód).²⁴

Regulacja temperatury ciała

Leki przeciwpsychotyczne mogą zakłócać zdolność organizmu do obniżania temperatury podstawowej ciała. Zaleca się zachowanie ostrożności przepisując rysperydon pacjentom, którzy mogą być narażeni na podwyższenie temperatury ciała, np.:

• wykonującym intensywny wysiłek fizyczny
• narażonym na działanie ekstremalnie wysokich temperatur
• przyjmującym jednocześnie leki o działaniu przeciwcholinergicznym
• odwodnionym

²⁵

Działanie przeciwwymiotne

W badaniach nieklinicznych wykazano działanie przeciwwymiotne rysperydonu. Efekt ten może maskować objawy przedawkowania niektórych leków lub stany, takie jak niedrożność jelit, zespół Reye’a czy nowotwór mózgu.²⁶

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek mają zmniejszoną zdolność wydalania czynnej frakcji przeciwpsychotycznej, a pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby mają zwiększone stężenie wolnej frakcji rysperydonu w osoczu.²⁷

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi nabytych czynników ryzyka VTE, przed rozpoczęciem i podczas leczenia rysperydonem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka i wdrożyć odpowiednie działania zapobiegawcze.²⁸

Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki

U pacjentów przyjmujących leki o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne, w tym rysperydon, stwierdzano podczas operacji usunięcia zaćmy śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS). Zespół ten może zwiększać ryzyko powikłań ocznych w trakcie i po zabiegu. Należy poinformować okulistę o aktualnym lub wcześniejszym stosowaniu tych leków. Nie ustalono korzyści z odstawienia leków blokujących receptory alfa1a przed zabiegiem usunięcia zaćmy, ale należy rozważyć ryzyko przerwania leczenia przeciwpsychotycznego.²⁹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Przed przepisaniem rysperydonu dzieciom i młodzieży z zaburzeniami zachowania, należy przeprowadzić dokładną analizę fizycznych i społecznych przyczyn zachowań agresywnych, takich jak ból czy niewłaściwe wymagania środowiskowe.³⁰

Działanie sedatywne rysperydonu należy uważnie monitorować ze względu na możliwy wpływ na zdolność uczenia się. Zmiana czasu podawania leku może zmniejszyć wpływ sedacji na koncentrację u dzieci i młodzieży.³¹

Stosowanie rysperydonu było związane ze zwiększeniem masy ciała i wskaźnika BMI. Zaleca się pomiar masy ciała przed rozpoczęciem leczenia oraz regularną kontrolę w trakcie terapii. Zmiany wzrostu obserwowane w długoterminowych badaniach mieściły się w granicach norm dla danego wieku, jednak długotrwały wpływ rysperydonu na dojrzewanie płciowe i wzrost nie został wystarczająco zbadany.³²

Ze względu na możliwy wpływ długotrwałej hiperprolaktynemii na wzrost i dojrzewanie płciowe u dzieci i młodzieży, należy regularnie oceniać stan endokrynologiczny, obejmujący pomiary wzrostu, masy ciała, dojrzewania płciowego, kontrolę miesiączkowania i innych potencjalnych działań prolaktynozależnych.³³

Wyniki badania obserwacyjnego przeprowadzonego po wprowadzeniu produktu do obrotu wykazały, że osoby w wieku 8-16 lat leczone rysperydonem były o 3,0-4,8 cm wyższe niż osoby stosujące inne leki przeciwpsychotyczne. Nie ustalono jednak, czy ekspozycja na rysperydon wpłynęła na ostateczny wzrost osób dorosłych, ani czy był to bezpośredni wpływ na wzrost kości, wpływ samej choroby czy lepszej kontroli choroby skutkującej zwiększeniem wzrostu.³⁴

W trakcie leczenia rysperydonem należy regularnie kontrolować wystąpienie objawów pozapiramidowych i innych zaburzeń ruchu.³⁵

Substancje pomocnicze

Produkt zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny i może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią.³⁶