Właściwości farmakokinetyczne tadalafilu

Tadalafil, substancja czynna produktu leczniczego Tadalafil Polpharma w dawce 20 mg (tabletki powlekane), charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jego działanie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych tego leku z uwzględnieniem najważniejszych parametrów i procesów zachodzących w organizmie pacjenta.¹

Wchłanianie tadalafilu

Po podaniu doustnym tadalafil charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Średnie maksymalne stężenie w osoczu krwi (Cmax) jest osiągane już po 2 godzinach od momentu przyjęcia leku. Należy zaznaczyć, że nie została określona bezwzględna dostępność biologiczna tadalafilu po podaniu doustnym.²

Istotną cechą procesu wchłaniania tadalafilu jest brak wpływu pokarmu na szybkość i stopień jego absorpcji. W związku z tym produkt może być przyjmowany niezależnie od posiłków, co stanowi istotną korzyść dla pacjenta w kontekście wygody stosowania. Dodatkowo, pora przyjmowania leku (rano czy wieczorem) nie ma klinicznie istotnego wpływu na parametry wchłaniania tadalafilu.³

Dystrybucja tadalafilu

Średnia objętość dystrybucji tadalafilu wynosi około 63 l, co wskazuje na znaczne rozmieszczenie leku w tkankach organizmu. W stężeniach terapeutycznych tadalafil wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza – aż 94% leku występuje w formie związanej. Co istotne, w przypadku zaburzeń czynności nerek stopień wiązania tadalafilu z białkami osocza nie ulega zmianie.⁴

Z klinicznego punktu widzenia warto odnotować, że jedynie nieznaczna ilość tadalafilu (mniej niż 0,0005% podanej dawki) przenika do nasienia u zdrowych osób, co ma znaczenie przy ocenie bezpieczeństwa stosowania leku.⁵

Biotransformacja tadalafilu

Tadalafil podlega metabolizmowi wątrobowemu, głównie za pośrednictwem izoenzymu CYP3A4 cytochromu P450. Głównym metabolitem występującym w krwioobiegu jest glukuronian metylokatecholu. Istotne z klinicznego punktu widzenia jest to, że metabolit ten wykazuje znacznie słabsze działanie na fosfodiesterazę typu 5 (PDE5) – co najmniej 13 000 razy słabsze niż związek macierzysty. W związku z tym, przy obserwowanych stężeniach tego metabolitu, uznaje się go za klinicznie nieaktywny.⁶

Wydalanie tadalafilu

U zdrowych osób średni klirens tadalafilu po podaniu doustnym wynosi 2,5 l/godzinę, a średni okres półtrwania wynosi 17,5 godziny. Tadalafil jest wydalany z organizmu głównie w postaci nieaktywnych metabolitów, przy czym dominującą drogą eliminacji jest wydalanie z kałem (około 61% podanej dawki), a w mniejszym stopniu z moczem (około 36% dawki).⁷

Liniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka tadalafilu u zdrowych osób charakteryzuje się liniowością względem dawki i czasu. W zakresie dawek od 2,5 do 20 mg, ekspozycja (AUC) zwiększa się proporcjonalnie do dawki. Stan stacjonarny tadalafilu w osoczu jest osiągany stosunkowo szybko – w ciągu 5 dni przyjmowania leku w schemacie raz na dobę.⁸

Należy podkreślić, że farmakokinetyka tadalafilu określona w ujęciu populacyjnym u pacjentów z zaburzeniami erekcji jest zbliżona do farmakokinetyki obserwowanej u osób bez zaburzeń erekcji.⁹

Farmakokinetyka w szczególnych populacjach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U zdrowych osób w podeszłym wieku (65 lat lub starszych) obserwuje się zmniejszenie klirensu tadalafilu po podaniu doustnym w porównaniu z młodszymi pacjentami. Skutkuje to zwiększeniem ekspozycji (AUC) o około 25% w porównaniu ze zdrowymi osobami w wieku od 19 do 45 lat. Jednakże ten związany z wiekiem efekt nie jest uznawany za znaczący klinicznie i w związku z tym nie ma konieczności modyfikacji dawkowania tadalafilu w tej grupie wiekowej.¹⁰

Pacjenci z niewydolnością nerek

Zaburzenia czynności nerek mają istotny wpływ na farmakokinetykę tadalafilu. W badaniach farmakologicznych po podaniu pojedynczej dawki tadalafilu (od 5 do 20 mg) stwierdzono, że:

• U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny od 51 do 80 ml/min) ekspozycja (AUC) na tadalafil była dwukrotnie większa niż u zdrowych osób.¹¹
• U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 31 do 50 ml/min) ekspozycja również była dwukrotnie wyższa.¹²
• U osób ze schyłkową niewydolnością nerek poddawanych hemodializie ekspozycja również była dwukrotnie większa, a stężenie maksymalne (Cmax) było o 41% większe niż u zdrowych osób.¹³

Warto podkreślić, że hemodializa w nieistotnym stopniu wpływa na eliminację tadalafilu, co ma znaczenie przy planowaniu farmakoterapii u pacjentów poddawanych tej procedurze.¹⁴

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Wpływ zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę tadalafilu zależy od stopnia niewydolności wątroby:

• U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (klasa A i B w skali Child-Pugh) po podaniu dawki 10 mg ekspozycja na tadalafil (AUC) jest porównywalna z ekspozycją u zdrowych osób.¹⁵
• Dla pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby (klasa C w skali Child-Pugh) dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tadalafilu są ograniczone.¹⁶
• Nie przeprowadzono badań dotyczących przyjmowania tadalafilu w schemacie raz na dobę u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. W związku z tym lekarz przepisujący lek powinien dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed zastosowaniem leku w tej grupie pacjentów.¹⁷

Pacjenci z cukrzycą

U pacjentów z cukrzycą obserwuje się zmienioną farmakokinetykę tadalafilu. Ekspozycja na tadalafil (AUC) jest o około 19% mniejsza niż u zdrowych osób. Ta różnica w ekspozycji jest jednak na tyle niewielka, że nie wymaga modyfikacji dawkowania leku w tej grupie pacjentów.¹⁸

Parametry farmakokinetyczne tadalafilu – zestawienie