Przedawkowanie leku Sorbifer Durules

Przedawkowanie preparatu Sorbifer Durules, zawierającego 100 mg żelaza(II) w postaci siarczanu żelaza(II) oraz 60 mg kwasu askorbowego, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. Należy podkreślić, że już stosunkowo niewielkie ilości żelaza mogą wywołać objawy zatrucia, a ryzyko to jest szczególnie wysokie u małych dzieci.¹

Toksyczne dawki żelaza

Stwierdzono następujące zależności między dawką żelaza a nasileniem objawów toksycznych:

• Dawka większa niż 20 mg Fe/kg masy ciała – może wywoływać pewne objawy toksyczne
• Dawka przekraczająca 60 mg Fe/kg masy ciała – objawy toksyczne występują z większym prawdopodobieństwem
• Dawka 200-250 mg Fe/kg masy ciała – uznawana za potencjalnie śmiertelną

²

Ocena stopnia zatrucia

Pomocne w ocenie ciężkości zatrucia jest oznaczenie stężenia żelaza w osoczu. Badanie wykonane około 4 godziny po zażyciu pozwala sklasyfikować zatrucie następująco:

• Zatrucie łagodne: stężenie poniżej 3 mikrogramów/ml
• Zatrucie średnio ciężkie: stężenie 3-5 mikrogramów/ml
• Zatrucie ciężkie: stężenie powyżej 5 mikrogramów/ml

Należy pamiętać, że żelazo osiąga szczytowe stężenia w osoczu po 4-6 godzinach od zażycia.³

Objawy przedawkowania kwasu askorbowego

Przedawkowanie witaminy C (kwasu askorbowego), która jest składnikiem leku Sorbifer Durules, może spowodować nasiloną kwasicę oraz niedokrwistość hemolityczną u osób predysponowanych, szczególnie z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej.⁴

⁵

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Postępowanie terapeutyczne w przypadku przedawkowania Sorbifer Durules obejmuje szereg działań zmierzających do eliminacji związków żelaza z organizmu oraz przeciwdziałania ich toksycznym efektom:

Pierwsza pomoc

1. Podanie mleka lub środków wymiotnych
2. Płukanie żołądka 5% roztworem wodorowęglanu sodu
3. Podanie solnych środków przeczyszczających (dla dorosłych np. 30 g siarczanu sodu)
4. Osłonowo co godzinę mleko i jaja z 5 g węglanu bizmutu

Po płukaniu żołądka zaleca się wprowadzenie 50-100 ml wody z 5 g deferoksaminy i pozostawienie tego roztworu wewnątrz.⁶

Przyspieszenie pasażu jelitowego

U dorosłych dobre efekty może dać picie mannitolu lub sorbitolu dla przyspieszenia pasażu jelitowego. Należy zaznaczyć, że wywoływanie biegunki u dzieci, zwłaszcza małych, może być niebezpieczne, dlatego należy go unikać. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta, by na czas wychwycić oznaki możliwego zachłyśnięcia.⁷

Diagnostyka obrazowa

Tabletki Sorbifer Durules pochłaniają promieniowanie X, co umożliwia wykonanie zdjęcia RTG jamy brzusznej. Badanie to może ujawnić, ile tabletek pozostało w przewodzie pokarmowym po wywołaniu wymiotów i płukaniu żołądka.⁸

Leczenie chelatujące

W poważnych przypadkach zatrucia stosuje się leczenie chelatujące:

• Można wypróbować środki chelatujące, np. sodu wapnia edetynian w dawce 500 mg/500 ml⁹
• Nie należy stosować dimerkaprolu, gdyż tworzy on z żelazem toksyczne kompleksy¹⁰
• Deferoksamina jest swoistym związkiem chelatującym żelazo – wszystkie ostre, ciężkie zatrucia u niemowląt powinny być leczone tym związkiem w dawce 90 mg/kg domięśniowo, a następnie 15 mg/kg/h dożylnie aż do uzyskania stężeń żelaza możliwych do związania przez białka osocza¹¹
• Należy zachować ostrożność przy podawaniu deferoksaminy dożylnie – zbyt szybki wlew może prowadzić do spadku ciśnienia¹²