Interakcje leku
Rispolept 3 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Rysperydon może wchodzić w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi, zarówno o charakterze farmakodynamicznym, jak i farmakokinetycznym. Zrozumienie tych interakcji jest kluczowe dla bezpiecznego stosowania leku Rispolept w praktyce klinicznej.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Leki wydłużające odstęp QT wymagają szczególnej ostrożności podczas jednoczesnego stosowania z rysperydonem. Należą do nich: leki przeciwarytmiczne (np. chinidyna, dyzopiramid, prokainamid, propafenon, amiodaron, sotalol), trójpierścieniowe i czteropierścieniowe leki przeciwdepresyjne (amitryptylina, maprotylina), niektóre leki przeciwhistaminowe, inne leki przeciwpsychotyczne oraz niektóre leki przeciwmalaryczne (chinina, meflochina). Ostrożność dotyczy również leków powodujących zaburzenia elektrolitowe lub bradykardię oraz hamujących metabolizm wątrobowy rysperydonu.²

Interakcja z lekami działającymi ośrodkowo i alkoholem stanowi istotne ryzyko kliniczne. Rysperydon należy stosować z ostrożnością w skojarzeniu z substancjami działającymi ośrodkowo, szczególnie alkoholem, opioidami, lekami przeciwhistaminowymi oraz benzodiazepinami, ze względu na zwiększone ryzyko sedacji.³

Lewodopa i agoniści dopaminy mogą wykazywać obniżoną skuteczność podczas jednoczesnego stosowania z rysperydonem, który antagonizuje ich działanie. W przypadku konieczności stosowania tego skojarzenia, szczególnie u pacjentów w schyłkowej fazie choroby Parkinsona, należy zastosować najmniejsze skuteczne dawki obu leków.⁴

Jednoczesne stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych z rysperydonem może prowadzić do istotnego klinicznie niedociśnienia tętniczego, co obserwowano po wprowadzeniu leku do obrotu.⁵

Rysperydon w skojarzeniu z lekami psychostymulującymi (np. metylofenidatem) może prowadzić do wystąpienia objawów pozapiramidowych po zmianie dawkowania jednego lub obu leków.⁶

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania paliperydonu z produktem Rispolept, ponieważ paliperydon jest aktywnym metabolitem rysperydonu, a ich jednoczesne stosowanie może prowadzić do zwiększonego narażenia na czynną frakcję przeciwpsychotyczną.⁷

Interakcje farmakokinetyczne

Rysperydon jest metabolizowany głównie przy udziale enzymów CYP2D6 i w mniejszym stopniu CYP3A4. Zarówno rysperydon, jak i jego aktywny metabolit 9-hydroksyrysperydon są substratami glikoproteiny P (P-gp). Substancje modulujące aktywność tych enzymów mogą istotnie wpływać na stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w osoczu.⁸

Pokarm nie wpływa na wchłanianie produktu leczniczego Rispolept.⁹

Wpływ inhibitorów enzymatycznych

Silne inhibitory CYP2D6 (np. paroksetyna, chinidyna) mogą prowadzić do zwiększenia stężenia rysperydonu w osoczu, a w mniejszym stopniu jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Przy stosowaniu większych dawek tych inhibitorów może dojść do zwiększenia stężenia czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Konieczne jest ponowne oszacowanie dawkowania produktu Rispolept przy rozpoczynaniu lub kończeniu jednoczesnego stosowania tych inhibitorów.¹⁰

Inhibitory CYP3A4 i/lub P-gp (np. itrakonazol) mogą znacząco zwiększyć stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w osoczu. Należy ponownie ocenić dawkowanie produktu Rispolept podczas rozpoczynania lub kończenia jednoczesnego podawania tych inhibitorów.¹¹

Wpływ induktorów enzymatycznych

Induktory CYP3A4 i/lub P-gp (np. karbamazepina) mogą zmniejszać stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w osoczu. Przy rozpoczynaniu lub kończeniu jednoczesnego podawania tych induktorów należy ponownie ocenić dawkowanie produktu Rispolept. Induktory CYP3A4 osiągają maksymalne działanie po około 2 tygodniach od rozpoczęcia podawania, a po zaprzestaniu ich stosowania indukcja enzymatyczna może utrzymywać się przez co najmniej 2 tygodnie.¹²

Leki silnie wiążące się z białkami

Nie stwierdzono istotnego klinicznie wypierania leków z białek osocza podczas jednoczesnego stosowania rysperydonu z lekami silnie wiążącymi się z białkami.¹³

Interakcje u dzieci i młodzieży

Badania dotyczące interakcji przeprowadzono wyłącznie u dorosłych, a ich wyniki niekoniecznie mają zastosowanie u dzieci i młodzieży. Jednoczesne stosowanie leków psychostymulujących (np. metylofenidatu) z produktem Rispolept u dzieci i młodzieży nie wpływało na farmakokinetykę ani skuteczność rysperydonu.¹⁴

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne stosowanie rysperydonu i alkoholu wymaga szczególnej ostrożności. Alkohol, jako substancja działająca ośrodkowo, może nasilać działanie sedatywne rysperydonu. Skojarzenie to znacząco zwiększa ryzyko nadmiernej sedacji, zaburzeń świadomości oraz upośledzenia funkcji psychomotorycznych.¹⁵

Ponadto, spożywanie alkoholu podczas leczenia rysperydonem może prowadzić do:

• Nasilenia działań niepożądanych produktu Rispolept, szczególnie efektów hipotensyjnych
• Zwiększonego ryzyka upadków, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku
• Pogorszenia funkcji poznawczych i zdolności psychomotorycznych
• Osłabienia kontroli impulsów, co może prowadzić do zachowań ryzykownych

Należy stanowczo odradzać pacjentom łączenie produktu Rispolept z alkoholem. W przypadku pacjentów z wywiadem nadużywania substancji psychoaktywnych konieczne jest szczególnie dokładne monitorowanie podczas terapii rysperydonem.¹⁶

Szczegółowe przykłady interakcji

Poniżej przedstawiono szczegółowe przykłady interakcji rysperydonu z różnymi grupami leków, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne.¹⁷

Antybiotyki

• Erytromycyna (umiarkowany inhibitor CYP3A4 i P-gp) nie zmienia farmakokinetyki rysperydonu ani jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej
• Ryfampicyna (silny induktor CYP3A4 i P-gp) zmniejsza stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej w osoczu¹⁸

Inhibitory cholinoesterazy

• Donepezil i galantamina (substraty zarówno CYP2D6, jak i CYP3A4) nie wykazują istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę rysperydonu ani jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej¹⁹

Leki przeciwpadaczkowe

• Karbamazepina (silny induktor CYP3A4 i P-gp) zmniejsza stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w osoczu. Podobne działanie mogą wykazywać fenytoina i fenobarbital
• Topiramat zmniejsza w umiarkowanym stopniu biodostępność rysperydonu, ale nie jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej, co może nie mieć istotnego znaczenia klinicznego²⁰

Leki przeciwgrzybicze

• Itrakonazol (silny inhibitor CYP3A4 i P-gp) w dawkach 200 mg/dobę zwiększa stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej w osoczu o około 70% przy dawkach rysperydonu 2-8 mg/dobę
• Ketokonazol (silny inhibitor CYP3A4 i P-gp) w dawkach 200 mg/dobę zwiększa stężenie rysperydonu w osoczu, a zmniejsza stężenie 9-hydroksyrysperydonu²¹

Inne leki przeciwpsychotyczne

• Fenotiazyny mogą zwiększać stężenie rysperydonu w osoczu, ale nie jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej²²

Leki przeciwwirusowe

• Inhibitory proteazy: brak oficjalnych danych z badań, ale rytonawir (silny inhibitor CYP3A4 i słaby inhibitor CYP2D6) oraz wzmacniane rytonawirem inhibitory proteazy mogą zwiększać stężenia czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu²³

Leki beta-adrenolityczne

• Niektóre leki beta-adrenolityczne mogą powodować zwiększenie stężenia rysperydonu w osoczu, ale nie jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej²⁴

Inhibitory kanałów wapniowych

• Werapamil (umiarkowany inhibitor CYP3A4 i inhibitor P-gp) zwiększa stężenia w osoczu rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej²⁵

Leki żołądkowo-jelitowe

• Antagoniści receptora H₂: cymetydyna i ranitydyna (słabe inhibitory CYP2D6 i CYP3A4) zwiększają biodostępność rysperydonu, lecz tylko w niewielkim stopniu jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej²⁶

Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne

• Fluoksetyna (silny inhibitor CYP2D6) zwiększa stężenie rysperydonu w osoczu, lecz w mniejszym stopniu jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej
• Paroksetyna (silny inhibitor CYP2D6) zwiększa stężenie rysperydonu w osoczu, ale w dawkach do 20 mg/dobę, a w mniejszym stopniu jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Większe dawki paroksetyny mogą jednak zwiększać stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu²⁷

Wpływ rysperydonu na farmakokinetykę innych produktów leczniczych

• Leki przeciwpadaczkowe: rysperydon nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę walproinianu czy topiramatu²⁸
• Arypiprazol: rysperydon w postaci tabletek lub wstrzyknięć nie wpływa na sumaryczną farmakokinetykę arypiprazolu i jego czynnego metabolitu dehydroarypiprazolu²⁹
• Glikozydy naparstnicy: rysperydon nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę digoksyny³⁰
• Lit: rysperydon nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę litu³¹

Jednoczesne stosowanie rysperydonu z furosemidem

Należy zwrócić szczególną uwagę na zwiększoną śmiertelność u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem, którzy jednocześnie otrzymują furosemid i rysperydon.³²

Tabela interakcji leku Rispolept