Właściwości farmakodynamiczne
Polprazol PPH 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne omeprazolu

Omeprazol, główny składnik aktywny produktu Polprazol PPH, należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02BC01). Lek ten stosowany jest w zaburzeniach związanych z nadkwaśnością soku żołądkowego, wykazując specyficzny mechanizm działania oraz szereg istotnych właściwości farmakodynamicznych.¹

Mechanizm działania

Omeprazol występuje w postaci racemicznej mieszaniny dwóch enancjomerów. Jego działanie opiera się na wysoce specyficznym mechanizmie hamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku. Substancja ta działa jako swoisty inhibitor pompy protonowej zlokalizowanej w komórkach okładzinowych żołądka. Charakterystyczną cechą omeprazolu jest szybkie działanie oraz skuteczna kontrola objawów poprzez odwracalne hamowanie sekrecji kwasu żołądkowego, co pozwala na stosowanie leku w schemacie raz na dobę.²

Wpływ na wydzielanie kwasu żołądkowego

Podawanie omeprazolu doustnie raz na dobę skutkuje szybkim i efektywnym zahamowaniem wydzielania kwasu solnego w żołądku przez całą dobę, zarówno w dzień, jak i w nocy. Maksymalny efekt terapeutyczny obserwuje się po 4 dniach regularnego stosowania leku. W przypadku pacjentów z wrzodem dwunastnicy przyjmujących omeprazol w dawce 20 mg na dobę, po tym okresie następuje zmniejszenie 24-godzinnej kwaśności soku żołądkowego średnio o około 80%. Również maksymalne wydzielanie kwasu solnego po stymulacji pentagastryną ulega redukcji średnio o 70% po 24 godzinach od przyjęcia leku.³

U pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg powoduje utrzymanie pH w żołądku na poziomie ≥3 przez średnio 17 godzin w ciągu doby. Ważną obserwacją jest fakt, że stopień zahamowania wydzielania kwasu solnego koreluje z wielkością pola pod krzywą stężenia omeprazolu w osoczu w czasie (AUC), a nie z chwilowym stężeniem leku w osoczu. Podczas terapii omeprazolem nie zaobserwowano zjawiska tachyfilaksji.⁴

W konsekwencji zmniejszonego wydzielania kwasu solnego i obniżonej kwaśności soku żołądkowego, omeprazol w sposób zależny od dawki zmniejsza lub normalizuje ekspozycję przełyku na działanie kwaśnej treści żołądkowej u pacjentów z chorobą refluksową przełyku.⁵

Wpływ na Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori ma istotny związek z chorobą wrzodową, w tym z chorobą wrzodową dwunastnicy i żołądka. Bakteria ta odgrywa kluczową rolę w rozwoju zapalenia błony śluzowej żołądka. H. pylori wraz z kwasem solnym pochodzenia żołądkowego stanowią główne czynniki prowadzące do rozwoju choroby wrzodowej. Ponadto, H. pylori jest ważnym czynnikiem w rozwoju zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia raka żołądka.⁶

Terapia eradykacyjna zakażenia H. pylori przeprowadzana przy użyciu omeprazolu w połączeniu z lekami przeciwbakteryjnymi wykazuje wysoki odsetek wygojenia zmian chorobowych błony śluzowej żołądka oraz prowadzi do długotrwałej remisji wrzodów trawiennych. W badaniach klinicznych oceniano również skuteczność dwulekowych schematów terapii eradykacyjnej, które okazały się mniej efektywne niż schematy trójlekowe. Niemniej, dwulekowe schematy mogą być rozważane w przypadku pacjentów, u których stwierdzono nadwrażliwość na którykolwiek ze składników trójlekowego schematu.⁷

Inne efekty związane z hamowaniem wydzielania kwasu

Podczas długotrwałego leczenia omeprazolem obserwowano nieco zwiększoną częstość występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te stanowią fizjologiczne następstwo znacznego hamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku, mają łagodny charakter i prawdopodobnie ustępują samoistnie.⁸

Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny (w tym w wyniku stosowania inhibitorów pompy protonowej), prowadzi do zwiększenia liczby bakterii w żołądku, które normalnie występują w przewodzie pokarmowym. W konsekwencji, leczenie preparatami zmniejszającymi wydzielanie kwasu może wiązać się z nieco większym ryzykiem występowania zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami takimi jak Salmonella oraz Campylobacter, a u pacjentów hospitalizowanych również z możliwością wystąpienia zakażenia Clostridium difficile.⁹

Stosowanie produktów leczniczych o działaniu przeciwwydzielniczym powoduje wzrost stężenia gastryny w surowicy w odpowiedzi na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Równocześnie obserwuje się wzrost stężenia chromograniny A (CgA) wynikający ze zmniejszenia kwaśności wewnątrzżołądkowej. Podwyższone stężenie CgA może zakłócać wyniki badań w kierunku wykrywania guzów neuroendokrynnych. Zgodnie z dostępnymi publikacjami, leczenie inhibitorami pompy protonowej powinno zostać przerwane na okres od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA. Takie postępowanie umożliwia powrót mylnie podwyższonego w wyniku leczenia inhibitorami pompy protonowej stężenia CgA do zakresu referencyjnego.¹⁰

U niektórych pacjentów, zarówno dorosłych jak i dzieci, podczas długotrwałego leczenia omeprazolem odnotowano zwiększenie liczby komórek ECL (enterochromaffinopodobnych), co prawdopodobnie jest związane ze wzrostem stężenia gastryny w surowicy. Obserwacje te są uznawane za nieistotne klinicznie.¹¹

Właściwości farmakodynamiczne u dzieci i młodzieży

Omeprazol wykazuje skuteczność również w populacji pediatrycznej, co zostało potwierdzone w badaniach klinicznych. W badaniu bez komparatora przeprowadzonym u dzieci w wieku od 1 do 16 lat z ciężkim refluksowym zapaleniem przełyku, omeprazol stosowany w dawkach od 0,7 do 1,4 mg/kg masy ciała spowodował poprawę stanu zapalnego przełyku w 90% przypadków oraz istotnie zmniejszył nasilenie objawów refluksu.¹²

Skuteczność omeprazolu potwierdzono również u młodszych dzieci. W badaniu z zastosowaniem pojedynczo zaślepionej próby, dzieci w wieku od 0 do 24 miesięcy z klinicznie zdiagnozowaną chorobą refluksową przełyku (GERD) były leczone omeprazolem w dawce 0,5, 1,0 lub 1,5 mg/kg masy ciała. Po 8 tygodniach terapii zaobserwowano zmniejszenie częstości występowania epizodów wymiotów/zarzucania treści żołądkowej o 50%, niezależnie od zastosowanej dawki leku.¹³

Eradykacja Helicobacter pylori u dzieci

Efektywność omeprazolu w eradykacji zakażenia Helicobacter pylori u dzieci została potwierdzona w badaniach klinicznych. W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym (badanie Héliot) wykazano, że omeprazol w skojarzeniu z dwoma antybiotykami (amoksycyliną oraz klarytromycyną) był bezpieczny i skuteczny w leczeniu zakażenia H. pylori u dzieci w wieku 4 lat i starszych z zapaleniem błony śluzowej żołądka.¹⁴

Wyniki badania wykazały znacząco wyższy odsetek eradykacji H. pylori w grupie stosującej terapię trójlekową: 74,2% (23/31 pacjentów) przy zastosowaniu omeprazolu z amoksycyliną i klarytromycyną w porównaniu do zaledwie 9,4% (3/32 pacjentów) leczonych tylko amoksycyliną i klarytromycyną. Należy jednak podkreślić, że w badaniu nie wykazano korzyści klinicznych w odniesieniu do objawów dyspeptycznych, a ponadto nie uzyskano informacji dotyczących stosowania omeprazolu u dzieci poniżej 4. roku życia.¹⁵