Właściwości farmakodynamiczne leku Persen Noc

Produkt leczniczy Persen Noc, zawierający 445 mg suchego wyciągu z korzenia kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis L. s.l., radix), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków nasennych i uspokajających (kod ATC: N05CM09). Wyciąg uzyskiwany jest przy użyciu rozpuszczalnika ekstrakcyjnego w postaci etanolu 70% (V/V), w stosunku surowiec-produkt końcowy 3-6:1.¹

Mechanizm działania

Działanie uspokajające przetworów z korzenia kozłka lekarskiego zostało potwierdzone zarówno na podstawie wieloletnich obserwacji empirycznych, jak i w badaniach nieklinicznych oraz kontrolowanych badaniach klinicznych. Jest to jeden z lepiej przebadanych surowców roślinnych o działaniu uspokajającym i nasennym.²

Badania kliniczne wykazały, że suche wyciągi z korzenia kozłka lekarskiego, przygotowane z zastosowaniem mieszaniny etanol/woda (gdzie stężenie etanolu nie przekracza 70% v/v), podawane doustnie w zalecanych dawkach, wywierają korzystny wpływ na parametry snu, w szczególności na jego jakość oraz latencję snu (czas potrzebny do zaśnięcia). Co istotne, tego działania terapeutycznego nie można przypisać jednoznacznie żadnemu konkretnemu składnikowi zawartemu w wyciągu, sugerując synergistyczne działanie wielu związków.³

Mechanizmy molekularne

Na poziomie molekularnym zidentyfikowano kilka potencjalnych mechanizmów działania, które prawdopodobnie odpowiadają za efekt kliniczny wyciągu z korzenia kozłka lekarskiego. Za działanie terapeutyczne odpowiedzialne są różne grupy związków chemicznych występujących w surowcu, wśród których najważniejsze to:⁴

• Seskwiterpenoidy – związki terpenowe charakterystyczne dla rodzaju Valeriana, w tym kwasy walerenowy i walerenol
• Lignany – związki fenolowe o potencjalnej aktywności neuroprotekcyjnej
• Flawonoidy – związki o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym

Główne zidentyfikowane mechanizmy molekularne działania wyciągu z korzenia kozłka lekarskiego obejmują:⁵

1. Interakcje z układem GABA (kwas gamma-aminomasłowy) – składniki wyciągu modulują aktywność głównego neuroprzekaźnika hamującego w ośrodkowym układzie nerwowym, co prowadzi do efektu uspokajającego i nasennego
2. Działanie agonistyczne wobec receptora adenozynowego A1 – aktywacja tych receptorów przyczynia się do hamowania aktywności neuronalnej i może powodować działanie sedatywne
3. Wiązanie z receptorem 5-HT1A – oddziaływanie na receptor serotoninowy może wpływać na regulację nastroju i snu

Te złożone mechanizmy działania tłumaczą wielokierunkowy wpływ wyciągu z kozłka lekarskiego na ośrodkowy układ nerwowy oraz jego skuteczność w łagodzeniu problemów z zasypianiem i poprawie jakości snu obserwowaną w badaniach klinicznych.⁶