Właściwości farmakodynamiczne
Oftidor 20 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne dorzolamidu

Dorzolamid należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej preparaty przeciwjaskrowe i zwężające źrenice, będąc specyficznym inhibitorem anhydrazy węglanowej (kod ATC: S01EC03). Właściwości farmakodynamiczne dorzolamidu determinują jego zastosowanie kliniczne w leczeniu jaskry i nadciśnienia wewnątrzgałkowego.¹

Mechanizm działania

Anhydraza węglanowa (CA) jest enzymem występującym w wielu tkankach organizmu, w tym w strukturach oka. U ludzi zidentyfikowano różne izoenzymy tego enzymu, spośród których najbardziej aktywna jest anhydraza węglanowa II (CA-II), zlokalizowana głównie w krwinkach czerwonych, ale również w innych tkankach. Dorzolamid działa poprzez hamowanie aktywności anhydrazy węglanowej w wyrostkach rzęskowych oka, co prowadzi do zmniejszenia wydzielania cieczy wodnistej. W konsekwencji następuje obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP).²

Oftidor zawiera chlorowodorek dorzolamidu, który jest silnym inhibitorem ludzkiej anhydrazy węglanowej II. Po miejscowym podaniu do oka, substancja ta efektywnie obniża podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, niezależnie od etiologii tego podwyższenia. Jest to istotne z klinicznego punktu widzenia, ponieważ podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe stanowi główny czynnik ryzyka w patogenezie uszkodzenia nerwu wzrokowego i utraty pola widzenia.³

Korzystny profil farmakodynamiczny

Istotną zaletą dorzolamidu jest jego korzystny profil farmakodynamiczny. W przeciwieństwie do niektórych innych leków przeciwjaskrowych, dorzolamid nie powoduje zwężenia źrenic. Ponadto jego stosowanie nie wiąże się z występowaniem działań niepożądanych takich jak nocna ślepota czy kurcz akomodacji. Dorzolamid charakteryzuje się również minimalnym wpływem lub brakiem wpływu na parametry układu krążenia – częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze, co stanowi istotną korzyść w porównaniu z innymi grupami leków stosowanych w terapii jaskry.⁴

Efekt addytywny w terapii skojarzonej

Warto zauważyć, że miejscowo podawane leki beta-adrenolityczne również obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe, jednak działają poprzez inny mechanizm. Badania wykazały, że dołączenie dorzolamidu do miejscowo stosowanego leku beta-adrenolitycznego prowadzi do uzyskania addytywnego efektu obniżającego ciśnienie wewnątrzgałkowe. Ta synergistyczna interakcja odpowiada zgłaszanym addytywnym efektom leków beta-adrenolitycznych i doustnych inhibitorów anhydrazy węglanowej, co uzasadnia stosowanie dorzolamidu w terapii skojarzonej.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania kliniczne u dorosłych

Skuteczność kliniczna dorzolamidu została potwierdzona w zakrojonych na szeroką skalę badaniach klinicznych u pacjentów z jaskrą lub nadciśnieniem wewnątrzgałkowym. Wykazano efektywność dorzolamidu w następujących schematach dawkowania:

• W monoterapii podawanego trzy razy na dobę u pacjentów z początkowym ciśnieniem wewnątrzgałkowym ≥ 23 mmHg
• Jako lek uzupełniający w leczeniu beta-adrenolitykiem, podawany dwa razy na dobę u pacjentów z początkowym ciśnieniem wewnątrzgałkowym ≥ 22 mmHg

⁶

Badania potwierdziły, że dorzolamid obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe przez całą dobę, a efekt ten utrzymuje się podczas długotrwałego podawania. W monoterapii skuteczność dorzolamidu była porównywalna z betaksololem, choć nieco mniejsza niż w przypadku tymololu. W terapii skojarzonej dorzolamid jako lek uzupełniający do beta-adrenolityków wykazywał efekt hipotensyjny porównywalny do pilokarpiny 2% podawanej cztery razy na dobę.⁷

Badania kliniczne u dzieci

Bezpieczeństwo i skuteczność dorzolamidu u dzieci zostały ocenione w wieloośrodkowym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą i aktywną kontrolą. Badanie trwało 3 miesiące i obejmowało 184 dzieci (w tym 122 otrzymujących dorzolamid) w wieku od jednego tygodnia do poniżej 6 lat z jaskrą lub podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym (początkowe IOP > 22 mmHg). Oceniano 2% roztwór dorzolamidu w postaci kropli do oczu podawany trzy razy na dobę.<sup data-drug="Oftidor" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Przeprowadzono wieloośrodkowe badanie metodą podwójnie ślepej próby, z aktywnie leczoną grupą kontrolną, trwające 3 miesiące i obejmujące 184 (122 otrzymujących dorzolamid) dzieci w wieku od jednego tygodnia do 22 mmHg) w celu oceny bezpieczeństwa dorzolamidu 2%, w postaci roztworu kropli do oczu, podawanego trzy razy na dobę.”>8

U około połowy pacjentów z obu grup terapeutycznych rozpoznano jaskrę wrodzoną. Inne częste etiologie obejmowały zespół Sturge’a i Webera, mezodermalna dysgenezja tęczówki i rogówki oraz afakia.⁹

Struktura badania u dzieci

Pacjenci pediatryczni zostali podzieleni według wieku i zastosowanego leczenia w fazie monoterapii:

W obu grupach wiekowych około 70 pacjentów otrzymywało leczenie przez co najmniej 61 dni, a około 50 pacjentów przez 81-100 dni.¹⁰

W przypadku niewystarczającej kontroli ciśnienia wewnątrzgałkowego w monoterapii dorzolamidem lub tymololem, wprowadzano modyfikację leczenia według następującego schematu:

• U 30 pacjentów w wieku < 2 lat: jednoczesne podawanie 0,25% tymololu w postaci żelu raz na dobę oraz 2% dorzolamidu trzy razy na dobę
• U 30 pacjentów w wieku ≥ 2 lat: jednoczesne podawanie 2% dorzolamidu i 0,5% tymololu dwa razy na dobę

<sup data-drug="Oftidor" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Jeżeli IOP nie było wystarczająco kontrolowane za pomocą monoterapii dorzolamidem lub tymololem w postaci żelu, zmieniano sposób leczenia na metodę otwartej próby zgodnie z następującym schematem: u 30 pacjentów w wieku 11

Wyniki bezpieczeństwa u dzieci

Badanie nie wykazało dodatkowych zagrożeń dla bezpieczeństwa stosowania dorzolamidu w populacji pediatrycznej. Działania niepożądane związane ze stosowaniem leku zaobserwowano u około 26% dzieci (20% w grupie monoterapii dorzolamidem). Większość działań niepożądanych miała charakter miejscowy, o niewielkim nasileniu i dotyczyła oczu, obejmując:

• Piekący i kłujący ból oczu
• Ból w miejscu wkroplenia

U niewielkiego odsetka pacjentów (< 4%) obserwowano obrzęk lub przymglenie rogówki. Częstość występowania reakcji miejscowych była porównywalna z częstością obserwowaną przy stosowaniu komparatora.<sup data-drug="Oftidor" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Ogólnie, badanie to nie wykazało istnienia dodatkowych zagrożeń dla bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego u dzieci. Działania niepożądane związane ze stosowaniem produktu leczniczego zaobserwowano u około 26% dzieci (20% w grupie przyjmującej dorzolamid w monoterapii). Większość z nich miała charakter miejscowych, nieciężkich zaburzeń w obrębie oczu, takich jak piekący i kłujący ból oczu, ból w miejscu wkroplenia. U niewielkiego odsetka pacjentów 12

Należy zwrócić uwagę, że w okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu obserwowano występowanie kwasicy metabolicznej u bardzo młodych pacjentów, szczególnie z niedorozwojem lub zaburzeniami czynności nerek. Jest to istotna informacja dotycząca bezpieczeństwa stosowania dorzolamidu w tej szczególnej populacji pediatrycznej.¹³

Wyniki skuteczności u dzieci

Wyniki dotyczące skuteczności dorzolamidu w populacji pediatrycznej sugerują, że średnie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w grupie otrzymującej dorzolamid jest porównywalne do efektu uzyskiwanego w grupie przyjmującej tymolol. Należy jednak odnotować, że zaobserwowano nieznacznie korzystniejsze wartości liczbowe dla tymololu.¹⁴

Warto podkreślić, że dane dotyczące długoterminowej skuteczności dorzolamidu (powyżej 12 tygodni stosowania) w populacji pediatrycznej nie są dostępne, co stanowi ograniczenie w ocenie trwałości efektu terapeutycznego u dzieci. ^{12 tygodni) nie są dostępne.”>15}