Działania niepożądane
Nurofen 200 mg
Ibuprofen stosowany w dawkach dostępnych bez recepty (do 1200 mg/dobę) i przez krótki czas wykazuje stosunkowo niskie ryzyko działań niepożądanych, jednak najczęściej dotyczą one przewodu pokarmowego, manifestując się bólami brzucha, nudnościami, niestrawnością, biegunką, wzdęciami, zaparciami, wymiotami oraz zapaleniem błony śluzowej żołądka. Rzadziej obserwuje się poważniejsze powikłania, takie jak wrzody trawienne, perforacje czy krwawienia z przewodu pokarmowego, które mogą być śmiertelne, zwłaszcza u osób starszych. Ryzyko incydentów zatorowo-zakrzepowych tętniczych (np. zawał mięśnia sercowego, udar mózgu) wzrasta przy dawkach wyższych (2400 mg/dobę). Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), a także częstość nieznana, co ułatwia ocenę ryzyka klinicznego.
- Działania niepożądane ibuprofenu (Nurofen 200 mg)
- Szczegółowe działania niepożądane według układów i narządów
- Szczegółowa charakterystyka wybranych działań niepożądanych
- Reakcje nadwrażliwości
- Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
- Ciężkie skórne działania niepożądane
- Zgłaszanie działań niepożądanych
Działania niepożądane ibuprofenu (Nurofen 200 mg)
Prezentowany poniżej przegląd działań niepożądanych dotyczy stosowania ibuprofenu w dawkach dostępnych bez recepty (maksymalnie do 1200 mg na dobę) i stosowanych przez krótki czas. Warto podkreślić, że podczas leczenia chorób przewlekłych mogą wystąpić dodatkowe działania niepożądane, które nie zostały uwzględnione w tym zestawieniu.1
Działania niepożądane związane ze stosowaniem ibuprofenu występują rzadziej podczas stosowania maksymalnej dawki dobowej 1200 mg. Ryzyko wystąpienia niektórych działań niepożądanych, szczególnie krwawienia z przewodu pokarmowego, jest zależne od zastosowanej dawki oraz czasu stosowania leku.2
Badania kliniczne wskazują, że stosowanie ibuprofenu, zwłaszcza w dużej dawce (2400 mg na dobę), może być związane z niewielkim wzrostem ryzyka wystąpienia tętniczych incydentów zatorowo-zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu.3
Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych
Częstość występowania działań niepożądanych została sklasyfikowana następująco:4
- Bardzo często: ≥1/10 (więcej niż 1 przypadek na 10 pacjentów)
- Często: ≥1/100, <1/10 (1-10 przypadków na 100 pacjentów)
- Niezbyt często: ≥1/1000, <1/100 (1-10 przypadków na 1000 pacjentów)
- Rzadko: ≥1/10 000, <1/1000 (1-10 przypadków na 10 000 pacjentów)
- Bardzo rzadko: <1/10 000 (mniej niż 1 przypadek na 10 000 pacjentów)
- Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych
Najczęstsze działania niepożądane
Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego. Wśród nich wymienia się: ból brzucha, nudności, niestrawność, biegunkę, wzdęcia, zaparcia, wymioty oraz zapalenie błony śluzowej żołądka. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważniejsze konsekwencje, takie jak wrzody trawienne, perforacja lub krwawienie z przewodu pokarmowego, które w skrajnych przypadkach mogą mieć skutek śmiertelny, szczególnie u osób starszych.5
Szczegółowe działania niepożądane według układów i narządów
| Układ/narząd | Częstość | Działania niepożądane | Opis i charakterystyka |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Bardzo rzadko | Nasilenie zakażeń związanych z zapaleniem | Może dojść do rozwoju martwiczego zapalenia powięzi; w wyjątkowych przypadkach ciężkie zakażenia skóry i tkanek miękkich; powikłania mogą wystąpić podczas infekcji ospy wietrznej |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Bardzo rzadko | Zaburzenia hematopoezy | Niedokrwistość, leukopenia, trombocytopenia, pancytopenia, agranulocytoza. Pierwsze objawy: gorączka, ból gardła, powierzchowne owrzodzenie jamy ustnej, objawy grypopodobne, silne zmęczenie, niewyjaśnione krwawienie i siniaczenie (wybroczyny, plamica, krwawienie z nosa) |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Niezbyt często | Reakcje nadwrażliwości | Nieswoiste reakcje alergiczne |
| Bardzo rzadko | Ciężkie reakcje nadwrażliwości | Obrzęk twarzy, języka lub krtani, duszność, tachykardia, spadek ciśnienia krwi (anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy lub ciężki wstrząs) | |
| Częstość nieznana | Nadreaktywność dróg oddechowych | Astma, zaostrzenie astmy, skurcz oskrzeli, duszność | |
| Zaburzenia psychiczne | Rzadko | Zaburzenia psychotyczne, depresja, bezsenność, pobudzenie | Mogą wystąpić jako reakcja na przyjmowanie leku |
| Zaburzenia układu nerwowego | Niezbyt często | Ból głowy | Może wymagać złagodzenia innymi lekami przeciwbólowymi |
| Rzadko | Zawroty głowy | Mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn | |
| Bardzo rzadko | Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych | Szczególnie u pacjentów z chorobami auto-immunologicznymi (toczeń rumieniowaty układowy, mieszana choroba tkanki łącznej); objawy: sztywność karku, ból głowy, nudności, wymioty, gorączka, dezorientacja | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Rzadko | Szumy uszne | Objaw niepożądany wpływający na komfort pacjenta |
| Zaburzenia serca | Bardzo rzadko | Niewydolność serca i obrzęk | Poważne powikłania kardiologiczne |
| Częstość nieznana | Zespół Kounisa | Alergiczny ostry zespół wieńcowy | |
| Zaburzenia naczyniowe | Bardzo rzadko | Nadciśnienie tętnicze | Wzrost ciśnienia tętniczego krwi |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Niezbyt często | Ból brzucha, nudności i niestrawność | Najczęściej występujące działania niepożądane |
| Rzadko | Biegunka, wzdęcia, zaparcia, wymioty, zapalenie błony śluzowej żołądka | Objawy dotyczące przewodu pokarmowego o mniejszej częstości występowania | |
| Bardzo rzadko | Wrzody trawienne, perforacja lub krwawienie z przewodu pokarmowego, zapalenia | Smoliste stolce, krwawe wymioty (czasem ze skutkiem śmiertelnym, szczególnie u osób starszych), wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zaostrzenie zapalenia jelita grubego oraz choroby Crohna | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Bardzo rzadko | Zaburzenia czynności wątroby | Mogą objawiać się zmianami w wynikach badań laboratoryjnych |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Niezbyt często | Różnego rodzaju wysypki skórne | Reakcje skórne o mniejszym nasileniu |
| Bardzo rzadko | Ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR) | Rumień wielopostaciowy, złuszczające zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka | |
| Częstość nieznana | Inne reakcje skórne | Polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS), ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), reakcje nadwrażliwości na światło | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Bardzo rzadko | Uszkodzenie nerek | Ostra niewydolność nerek, martwica brodawek nerkowych (szczególnie po długotrwałym użyciu), powodująca wzrost stężenia mocznika w surowicy krwi i obrzęki, hipernatremia (retencja sodu), zmniejszenie ilości wydalanego moczu |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Rzadko | Drażliwość, zmęczenie | Ogólne objawy wpływające na samopoczucie pacjenta |
| Badania diagnostyczne | Bardzo rzadko | Zmniejszenie stężenia hemoglobiny | Może wymagać monitorowania morfologii krwi |
Szczegółowa charakterystyka wybranych działań niepożądanych
Reakcje nadwrażliwości
Po zastosowaniu ibuprofenu zgłaszano występowanie różnych typów reakcji nadwrażliwości, które mogą obejmować:6
- Nieswoiste reakcje alergiczne i anafilaksję
- Zaburzenia dróg oddechowych, włączając astmę, zaostrzenie astmy, skurcz oskrzeli, duszność
- Rozmaite zaburzenia skóry, włączając wysypkę różnego typu, świąd, pokrzywkę, plamicę, obrzęk naczynioruchowy oraz rzadziej złuszczające i pęcherzowe dermatozy (w tym toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona i rumień wielopostaciowy)
Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych indukowane przez ibuprofen nie zostało w pełni poznane pod względem patogenezy. Dostępne dane wskazują na mechanizm reakcji nadwrażliwości, potwierdzony tymczasowym związkiem z przyjmowaniem leku oraz ustępowaniem objawów po odstawieniu leku.7
U pacjentów z istniejącymi chorobami auto-immunologicznymi (np. toczeń rumieniowaty układowy, mieszana choroba tkanki łącznej) podczas leczenia ibuprofenem odnotowano pojedyncze przypadki objawów występujących w aseptycznym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, takie jak:8
- Sztywność karku
- Ból głowy
- Nudności
- Wymioty
- Gorączka
- Dezorientacja
Ciężkie skórne działania niepożądane
Ibuprofen może wywoływać ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR), które należą do najbardziej niebezpiecznych powikłań farmakoterapii. Wśród nich wymienia się:9
- Rumień wielopostaciowy – choroba skóry charakteryzująca się typowymi zmianami w kształcie tarczy strzelniczej
- Złuszczające zapalenie skóry – stan, w którym dochodzi do intensywnego złuszczania naskórka
- Zespół Stevensa-Johnsona – ciężka choroba skóry i błon śluzowych, potencjalnie zagrażająca życiu
- Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka – najcięższa postać reakcji skórnej, charakteryzująca się oddzielaniem się dużych powierzchni naskórka
Odnotowano również przypadki polekowej reakcji z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS), ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGEP) oraz reakcji nadwrażliwości na światło.10
Zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.11
Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.12
Dane kontaktowe:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl13
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.14
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania