Przeciwwskazania stosowania leku: Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma (84 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) zawiera jako substancję czynną sodu wodorowęglan (Natrii hydrogenocarbonas) w stężeniu 84 mg/ml. Każda ampułka o pojemności 20 ml zawiera 1,68 g sodu wodorowęglanu, a 1 ml roztworu dostarcza 23 mg sodu. Przed zastosowaniem tego produktu leczniczego należy dokładnie rozważyć obecność następujących przeciwwskazań.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Nie należy stosować leku u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną (sodu wodorowęglan) lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie.²

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Preparat jest przeciwwskazany w stanach charakteryzujących się:

• Alkalozą metaboliczną – podawanie wodorowęglanu sodu może nasilić istniejącą alkalozę metaboliczną, co może prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych³
• Alkalozą oddechową – zastosowanie preparatu może pogłębić zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej w przebiegu alkalozy oddechowej⁴
• Hipowentylacją – podanie wodorowęglanu sodu u pacjentów z upośledzoną wentylacją może prowadzić do dekompensacji równowagi kwasowo-zasadowej⁵

Zaburzenia elektrolitowe i stany kliniczne związane z sodem

Ze względu na wysoką zawartość sodu (23 mg/ml), preparat jest przeciwwskazany w:

• Hipernatremii – nadmierne stężenie sodu w surowicy krwi stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania preparatu⁶
• Zastoinowej niewydolności krążenia – dodatkowe obciążenie sodem może nasilić retencję płynów i pogorszyć stan pacjenta⁷
• Obrzękach – podanie sodu może nasilić istniejące obrzęki⁸
• Chorobie nadciśnieniowej – dodatkowy ładunek sodu może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi⁹
• Rzucawce – podanie sodu może nasilić retencję płynów i pogorszyć przebieg choroby¹⁰
• Niewydolności nerek – ograniczona zdolność eliminacji sodu przez nerki może prowadzić do jego kumulacji i nasilenia objawów niewydolności nerek¹¹

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej

Hipokalcemia, w której alkaloza wywołana podaniem wodorowęglanu sodu może doprowadzić do wystąpienia tężyczki – jest to szczególnie niebezpieczne ze względu na możliwość gwałtownego spadku stężenia zjonizowanego wapnia we krwi w wyniku alkalizacji, co może wywołać objawy tężyczkowe, w tym skurcze mięśni i zaburzenia elektryczne w układzie sercowo-naczyniowym.¹²

Zaburzenia gospodarki chlorkowej

Nadmierna utrata chlorków spowodowana m.in. wymiotami – w tych przypadkach podanie wodorowęglanu sodu może pogłębić istniejącą alkalozę hipochloremiczną, ponieważ bikarbonat może działać jako dodatkowy czynnik alkalizujący przy już istniejącym niedoborze chlorków.¹³

Interakcje z lekami moczopędnymi

Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma nie powinien być stosowany u pacjentów z ryzykiem rozwoju alkalozy indukowanej przez leki moczopędne. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów przyjmujących diuretyki pętlowe lub tiazydowe, gdyż mogą one powodować utratę jonów wodorowych i chlorkowych, co predysponuje do rozwoju alkalozy metabolicznej.¹⁴