Właściwości farmakodynamiczne
Moxifloxacin MSN 400 mg

Moksyfloksacyna, fluorochinolon z grupy chinolonów przeciwbakteryjnych (kod ATC: J01MA14), wykazuje szerokie spektrum działania bakteriobójczego poprzez hamowanie topoizomeraz typu II: gyrazy DNA oraz topoizomerazy IV, kluczowych enzymów w replikacji i naprawie DNA bakterii. Unikalne modyfikacje strukturalne, takie jak podstawienie grupą metoksylową w pozycji C8 oraz dużą grupą bicykloaminową w pozycji C7, zwiększają skuteczność leku i ograniczają selekcję szczepów opornych, zwłaszcza wśród bakterii Gram-dodatnich. W badaniach in vivo wykazano, że terapia moksyfloksacyną powoduje przejściowe zmiany w składzie flory jelitowej, z obniżeniem liczebności m.in. Escherichia coli, Enterococcus spp. i Bacteroides vulgatus, przy szybkim powrocie do stanu wyjściowego w ciągu 2 tygodni po zakończeniu leczenia. Moksyfloksacyna zachowuje aktywność wobec szczepów opornych na inne klasy antybiotyków, a mechanizmy oporności obejmują m.in. zmniejszoną przepuszczalność błony komórkowej, efflux oraz mutacje w genach topoizomeraz, przy czym oporność rozwija się powoli i wymaga wielostopniowych mutacji.

Pobierz ChPL PDF Moxifloxacin MSN – Tabletki powlekane – 400 mg
  1. Właściwości farmakodynamiczne moksyfloksacyny
    1. Mechanizm działania bakteriobójczego
    2. Wpływ na florę jelitową człowieka
    3. Mechanizmy oporności bakterii
    4. Oporność krzyżowa
    5. Wartości graniczne MIC
    6. Wrażliwość mikrobiologiczna
    7. Gatunki zazwyczaj wrażliwe
    8. Gatunki z potencjalną opornością nabytą
    9. Gatunki z opornością wrodzoną
    10. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. ostre bakteryjne zapalenie zatok
  2. powikłane zakażenie skóry i tkanki podskórnej
  3. pozaszpitalne zapalenie płuc
  4. zaostrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc
  5. zapalenie narządów miednicy mniejszej
Substancja czynna
  1. moksyfloksacyna
Kategoria leku
  1. antybiotyki
  2. fluorochinolony

Właściwości farmakodynamiczne moksyfloksacyny

Moksyfloksacyna należy do grupy farmakoterapeutycznej chinolonów przeciwbakteryjnych, a dokładniej do fluorochinolonów (kod ATC: J01MA14). Jest to substancja wykazująca szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, stosowana w leczeniu szeregu zakażeń wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na ten antybiotyk.1

Mechanizm działania bakteriobójczego

Moksyfloksacyna wykazuje aktywność in vitro wobec licznych drobnoustrojów Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. Podstawowy mechanizm działania bakteriobójczego polega na hamowaniu dwóch kluczowych enzymów bakteryjnych – topoizomeraz typu II: gyrazy DNA oraz topoizomerazy IV, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania procesów replikacji, transkrypcji i naprawy materiału genetycznego bakterii.2

Struktura chemiczna moksyfloksacyny zawiera unikalne modyfikacje, które zwiększają jej skuteczność przeciwbakteryjną:

  • Podstawienie grupą metoksylową w pozycji C8 – zapewnia silniejsze działanie bakteriobójcze oraz powoduje mniejszą selekcję szczepów opornych wśród bakterii Gram-dodatnich w porównaniu do związków posiadających atom wodoru w tej pozycji3
  • Podstawienie dużej grupy bicykloaminowej w pozycji C7 – zapobiega aktywnemu usuwaniu moksyfloksacyny z komórki bakteryjnej, co jest jednym z mechanizmów oporności obserwowanych u niektórych bakterii Gram-dodatnich produkujących białka związane z ekspresją genów norA i pmrA4

Wpływ na florę jelitową człowieka

W badaniach przeprowadzonych u ochotników zaobserwowano istotne zmiany w składzie saprofitycznej flory jelitowej podczas stosowania moksyfloksacyny. Wykazano zmniejszenie liczebności następujących bakterii:

  • Escherichia coli
  • Bacillus spp.
  • Enterococcus spp.
  • Klebsiella spp.

Podobne zmniejszenie liczebności zaobserwowano wśród bakterii beztlenowych, takich jak:

  • Bacteroides vulgatus
  • Bifidobacterium spp.
  • Eubacterium spp.
  • Peptostreptococcus spp.

Jednocześnie odnotowano zwiększenie liczby Bacteroides fragilis. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, powrót flory jelitowej do stanu początkowego następował stosunkowo szybko – w ciągu 2 tygodni od zakończenia terapii.5

Mechanizmy oporności bakterii

Moksyfloksacyna zachowuje aktywność bakteriobójczą wobec szczepów opornych na inne grupy antybiotyków. Mechanizmy oporności prowadzące do nieskuteczności takich leków jak penicyliny, cefalosporyny, aminoglikozydy, makrolidy czy tetracykliny nie wpływają na aktywność przeciwbakteryjną moksyfloksacyny.6

Oporność bakterii na moksyfloksacynę może być związana z:

  • Zaburzeniami barier przepuszczalności – mechanizm ten jest szczególnie częsty u Pseudomonas aeruginosa7
  • Aktywnym usuwaniem leku z komórki bakteryjnej – efflux8
  • Mutacjami punktowymi w genach kodujących topoizomerazy II – rozwój oporności in vitro zachodzi powoli i wymaga wielostopniowych mutacji w genach kodujących gyrazę DNA oraz topoizomerazę IV9

Warto podkreślić, że moksyfloksacyna w niewielkim tylko stopniu podlega mechanizmom aktywnego usuwania z komórki w przypadku patogenów Gram-dodatnich, co stanowi o jej przewadze nad niektórymi innymi fluorochinolonami.10

Oporność krzyżowa

Zaobserwowano zjawisko oporności krzyżowej pomiędzy różnymi fluorochinolonami. Jednak istotną cechą moksyfloksacyny jest jej zdolność do równie silnego hamowania zarówno topoizomerazy II, jak i topoizomerazy IV w niektórych bakteriach Gram-dodatnich. Ta właściwość sprawia, że drobnoustroje te mogą pozostawać wrażliwe na moksyfloksacynę, mimo wykazywania oporności na inne antybiotyki z grupy fluorochinolonów.11

Wartości graniczne MIC

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) określił kliniczne graniczne wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) oraz strefy zahamowania wzrostu wokół krążków dla moksyfloksacyny. Poniżej przedstawiono wartości aktualne na dzień 01.01.2012 r.12

Drobnoustrój Wrażliwy Oporny
MIC Strefa zahamowania MIC Strefa zahamowania
Staphylococcus spp. ≤0,5 mg/l ≥24 mm >1 mg/l <21 mm
S. pneumoniae ≤0,5 mg/l ≥22 mm >0,5 mg/l <22 mm
Streptococcus z grupy A, B, C, G ≤0,5 mg/l ≥18 mm >1 mg/l <15 mm
H. influenzae ≤0,5 mg/l ≥25 mm >0,5 mg/l <25 mm
M. catarrhalis ≤0,5 mg/l ≥23 mm >0,5 mg/l <23 mm
Enterobacteriaceae ≤0,5 mg/l ≥20 mm >1 mg/l <17 mm
Stężenia graniczne niezwiązane z gatunkiem* ≤0,5 mg/l – >1 mg/l –

* Stężenia graniczne niezwiązane z gatunkiem zostały ustalone głównie na podstawie danych farmakokinetycznych i farmakodynamicznych i są niezależne od rozkładu MIC dla konkretnych gatunków. Wartości te można stosować tylko dla gatunków, dla których nie określono swoistych wartości stężeń granicznych. Nie należy ich odnosić do gatunków, dla których kryteria oceny wrażliwości muszą dopiero zostać ustalone.13

Wrażliwość mikrobiologiczna

Należy podkreślić, że oporność poszczególnych gatunków drobnoustrojów może różnić się w zależności od rejonu geograficznego oraz czasu wyizolowania szczepu. Z tego powodu kluczowe jest uwzględnianie lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie podczas leczenia ciężkich zakażeń. W przypadkach wątpliwych, gdy ze względu na lokalną oporność bakterii skuteczność moksyfloksacyny może być ograniczona, zaleca się konsultację z ekspertem.14

Poniżej przedstawiono podział drobnoustrojów ze względu na ich wrażliwość na moksyfloksacynę:

Gatunki zazwyczaj wrażliwe

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

  • Gardnerella vaginalis
  • Staphylococcus aureus (wrażliwy na metycylinę, MSSA)
  • Streptococcus agalactiae (Grupa B)
  • Grupa Streptococcus milleri (S. anginosus, S. constellatus i S. intermedius)
  • Streptococcus pneumoniae
  • Streptococcus pyogenes (Grupa A)
  • Grupa Streptococcus viridans (S. viridans, S. mutans, S. mitis, S. sanguinis, S. salivarius, S. thermophilus)

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

  • Acinetobacter baumanii
  • Haemophilus influenzae
  • Haemophilus parainfluenzae
  • Legionella pneumophila
  • Moraxella (Branhamella) catarrhalis

Bakterie beztlenowe:

  • Fusobacterium spp.
  • Prevotella spp.

Inne mikroorganizmy:

  • Chlamydophila (Chlamydia) pneumoniae
  • Chlamydia trachomatis

Wszystkie wymienione patogeny wykazują wysoką wrażliwość na działanie moksyfloksacyny, co potwierdzono w badaniach klinicznych dotyczących zatwierdzonych wskazań.15

Gatunki z potencjalną opornością nabytą

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

  • Enterococcus faecalis
  • Enterococcus faecium
  • Staphylococcus aureus (oporny na metycylinę, MRSA)

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

  • Enterobacter cloacae
  • Escherichia coli
  • Klebsiella pneumoniae
  • Klebsiella oxytoca
  • Neisseria gonorrhoeae
  • Proteus mirabilis

Bakterie beztlenowe:

  • Bacteroides fragilis
  • Peptostreptococcus spp.

Wśród tych gatunków zaobserwowano narastanie oporności nabytej na moksyfloksacynę. Szczególnej uwagi wymagają szczepy Klebsiella pneumoniae wytwarzające β-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL), które zwykle wykazują oporność również na fluorochinolony.16 W przypadku Neisseria gonorrhoeae i Staphylococcus aureus opornego na metycylinę współczynnik oporności przekracza 50% w jednym lub więcej krajach.50% w jednym kraju lub więcej.”>17

Gatunki z opornością wrodzoną

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

  • Pseudomonas aeruginosa

Ten gatunek wykazuje naturalną (wrodzoną) oporność na moksyfloksacynę, co należy uwzględnić podczas planowania terapii.18

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl