Właściwości farmakodynamiczne

Meldonium należy do grupy farmakoterapeutycznej: inne preparaty nasercowe, kod ATC: C01EB22. Jest to substancja aktywna będąca strukturalnym analogiem prekursora karnityny – gamma-butyrobetainy (GBB), w którym jeden atom węgla zastąpiono atomem azotu. ¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania meldonium polega na hamowaniu aktywności hydroksylazy butylobetainowej, co powoduje zmniejszenie biosyntezy karnityny i transportu długołańcuchowych kwasów tłuszczowych przez błony komórkowe. W konsekwencji zapobiega gromadzeniu się metabolitów długołańcuchowych kwasów tłuszczowych – acylo-CoA i acylokarnityny – w komórkach, zmniejszając ich niekorzystne działanie. ²

W warunkach niedokrwienia meldonium aktywuje glikolizę beztlenową oraz stymuluje produkcję i transport ATP, przywracając równowagę między dostarczaniem a zużyciem tlenu. ³

Regulacja metabolizmu kwasów tłuszczowych

W komórkach zdrowego organizmu, przy zwiększonym obciążeniu w wyniku intensywnego zużycia energii, dochodzi do przejściowego obniżenia zawartości kwasów tłuszczowych, co aktywuje metabolizm kwasów tłuszczowych, a zwłaszcza syntezę karnityny. Biosynteza karnityny jest regulowana przez stężenie karnityny w osoczu krwi i stres, natomiast stężenie prekursorów karnityny w komórce nie ma na nią wpływu. ⁴

Meldonium hamuje przemianę GBB do karnityny, obniżając stężenie karnityny we krwi i aktywując syntezę prekursorów karnityny, czyli GBB. W miarę spadku stężenia meldonium, biosynteza karnityny zostaje wznowiona, a stężenie kwasów tłuszczowych w komórce normalizuje się. Komórki są w ten sposób regularnie „trenowane” i stymulowane do przeżycia w warunkach zwiększonej przemiany materii przy niskim stężeniu kwasów tłuszczowych. ⁵

Komórki „wytrenowane” przez meldonium wykazują większą zdolność przeżycia przy znacznym przeciążeniu, podczas gdy komórki „nietrenowane” w tych samych warunkach ulegają obumieraniu. ⁶

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Meldonium wykazuje wielokierunkowy, korzystny wpływ na funkcje układu sercowo-naczyniowego. Badania wykazały, że lek:

• Zwiększa przepływ krwi ⁷
• Zwiększa objętość lewej komory ⁸
• Zwiększa rzut serca ⁹
• Prawie nie wpływa na ciśnienie żylne lub je obniża ¹⁰

Powyższe efekty świadczą o pozytywnym wpływie meldonium na kurczliwość mięśnia sercowego. ¹¹

W warunkach niedokrwienia meldonium zmniejsza negatywny wpływ niedotlenienia na mięsień sercowy. Stwierdzono również, że lek zmniejsza obszar zawału mięśnia sercowego oraz pomaga w zapobieganiu arytmii, takich jak migotanie komór. ¹²

Efektywność w przewlekłej niewydolności serca

Wpływ meldonium w leczeniu przewlekłej niewydolności serca spowodowanej wrodzoną wadą serca został potwierdzony w licznych badaniach klinicznych. Dane wskazują, że lek zwiększa tolerancję na wysiłek fizyczny i wielkość obciążenia fizycznego u pacjentów z niewydolnością serca. ¹³

Skuteczność produktu leczniczego w leczeniu średnio ciężkiej niewydolności serca (klasa czynnościowa NYHA II) badano w łotewskim i tomskim instytutach kardiologii. Wyniki badań wykazały znaczącą poprawę stanu klinicznego: u 59-78% pacjentów z niewydolnością serca klasy II według NYHA nastąpiła poprawa do klasy I. ¹⁴

Meldonium wzmacnia inotropowe działanie na mięsień sercowy i zwiększa tolerancję na pracę fizyczną, poprawiając jakość życia pacjentów. Nie powoduje przy tym poważnych działań niepożądanych, choć może wywoływać umiarkowane niedociśnienie tętnicze, skórne reakcje alergiczne, ból głowy, dyskomfort w klatce piersiowej. ¹⁵

W przypadku ciężkiej niewydolności serca, meldonium należy podawać jednocześnie z tradycyjnym leczeniem tej choroby. ¹⁶