Właściwości farmakokinetyczne butamiratu cytrynianu

Maxipulmon zawiera butamiratu cytrynian w dawce 3 mg/ml, dostępny jako syrop o charakterystycznym malinowo-waniliowym smaku. Substancja ta charakteryzuje się złożonymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jej działanie przeciwkaszlowe w organizmie. Szczegółowa analiza poszczególnych etapów farmakokinetyki pozwala lepiej zrozumieć pełny profil działania tego leku.¹

Wchłanianie

Butamiratu cytrynian w postaci estru jest dobrze i szybko wchłaniany z przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnym butamiratu cytrynianu, wykrywalne stężenie we krwi pojawia się już po 5-10 minutach od przyjęcia dawek wynoszących 22,5 mg, 45 mg, 67,5 mg i 90 mg. Dla wszystkich czterech przebadanych dawek, maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest w ciągu godziny od momentu podania.²

Po wchłonięciu butamirat ulega całkowitej hydrolizie do dwóch głównych metabolitów: kwasu fenylo-2-masłowego i dietyloaminoetoksyetanolu. Proces hydrolizy przebiega w sposób proporcjonalny w zakresie dawek od 22,5 do 90 mg. Należy podkreślić, że oba te metabolity wykazują działanie przeciwkaszlowe, co potwierdzono w badaniach na różnych gatunkach zwierząt.³

Stężenie kwasu fenylo-2-masłowego w osoczu osiąga wartość maksymalną w ciągu 1,5 godziny od momentu podania butamiratu cytrynianu, przy czym najwyższe stężenie obserwuje się po dawce 90 mg. Natomiast stężenie dietyloaminoetoksyetanolu w osoczu osiąga wartość maksymalną nieco szybciej – w ciągu 0,67 godziny od momentu podania butamiratu cytrynianu, z najwyższą wartością również po podaniu dawki 90 mg.⁴

Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu jednoczesnego przyjmowania posiłku na wchłanianie butamiratu cytrynianu.⁵

Dystrybucja

Butamiratu cytrynian charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji, która waha się od 81 do 112 litrów (wartość zależna od masy ciała pacjenta w kg). Substancja ta w znacznym stopniu ulega wiązaniu z białkami osocza, co wpływa na jej biodostępność i czas działania.⁶

Metabolity butamiratu cytrynianu różnią się stopniem wiązania z białkami osocza:

• Kwas fenylo-2-masłowy – wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami wynoszący średnio od 89,3% do 91,6% (w zakresie dawek 22,5 do 90 mg)⁷
• Dietyloaminoetoksyetanol – wiązany jest z białkami osocza w mniejszym stopniu, średnio od 28,8% do 45,7%⁸

Należy podkreślić, że brak jest danych potwierdzających przenikanie butamiratu przez barierę łożyskową oraz do mleka matki, co stanowi istotną informację w kontekście stosowania leku u kobiet w ciąży i karmiących piersią.⁹

Metabolizm

Butamiratu cytrynian podlega szybkiej i całkowitej hydrolizie, w wyniku której powstają dwa główne metabolity: kwas fenylo-2-masłowy i dietyloaminoetoksyetanol. Jest to kluczowy etap metabolizmu tej substancji, decydujący o jej działaniu terapeutycznym.¹⁰

W dalszym etapie przemian metabolicznych, kwas fenylo-2-masłowy jest częściowo metabolizowany w wyniku procesu hydroksylacji, który zachodzi w pozycji „para” cząsteczki.¹¹

Warto zaznaczyć, że brak jest danych dotyczących dalszych przemian alkoholowego metabolitu (dietyloaminoetoksyetanolu) u ludzi.¹²

Eliminacja

Wszystkie trzy metabolity butamiratu cytrynianu (butamirat, kwas fenylo-2-masłowy i dietyloaminoetoksyetanol) wydalane są głównie przez nerki. Metabolity o charakterze kwasowym są wydalane w znacznych ilościach w postaci sprzężonej z kwasem glukuronowym, co ułatwia ich rozpuszczalność i eliminację.¹³

Stężenie sprzężonego kwasu fenylo-2-masłowego jest znacznie większe w moczu niż w osoczu, co wskazuje na efektywną nerkową eliminację tego metabolitu.¹⁴

Butamirat jest wykrywalny w moczu do 48 godzin po zażyciu. W próbkach pobranych po 96 godzinach jego zawartość w moczu wynosi około:

• 0,02% dla dawki 22,5 mg
• 0,02% dla dawki 45 mg
• 0,03% dla dawki 67,5 mg
• 0,03% dla dawki 90 mg

Wskazuje to na niemal całkowitą eliminację substancji czynnej z organizmu w ciągu 4 dni.¹⁵

Butamirat w większym stopniu wydzielany jest do moczu w postaci swoich metabolitów – dietyloaminoetoksyetanolu lub niesprzężonego kwasu fenylo-2-masłowego, niż w postaci niezmienionej.¹⁶

Parametry farmakokinetyczne

Średnie zmierzone wartości okresu półtrwania dla poszczególnych metabolitów wynoszą:

Jak widać, najdłuższy okres półtrwania charakteryzuje kwas fenylo-2-masłowy, co ma istotne znaczenie dla czasu działania leku.¹⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Brak jest danych dotyczących wpływu zaburzeń czynności wątroby lub nerek na parametry farmakokinetyczne butamiratu cytrynianu. Z uwagi na głównie nerkową drogę eliminacji metabolitów butamiratu, można przypuszczać, że zaburzenia czynności nerek mogą potencjalnie wpływać na klirens leku, jednak hipoteza ta wymaga potwierdzenia w badaniach klinicznych.¹⁸