Specjalne ostrzeżenia
Lenalidomide Zentiva
Lenalidomid, będący pochodną talidomidu, wykazuje działanie teratogenne potwierdzone badaniami przedklinicznymi na małpach, co implikuje wysokie ryzyko wad rozwojowych u płodu przy ekspozycji w czasie ciąży. W związku z tym stosowanie Lenalidomide Zentiva u kobiet w wieku rozrodczym jest ściśle regulowane przez Program Zapobiegania Ciąży, który wymaga stosowania skutecznej antykoncepcji przez minimum 4 tygodnie przed rozpoczęciem terapii, w trakcie leczenia oraz przez co najmniej 4 tygodnie po jego zakończeniu. Kryteria wykluczające zdolność do zajścia w ciążę obejmują m.in. wiek ≥50 lat z brakiem miesiączki przez ≥1 rok, potwierdzoną przedwczesną niewydolność jajników, obustronną resekcję jajników lub histerektomię oraz genotyp XY. Testy ciążowe o czułości minimum 25 mIU/ml muszą być wykonywane pod nadzorem lekarza co 4 tygodnie, a lek powinien być wydany w ciągu 7 dni od uzyskania ujemnego wyniku testu. Ponadto, pacjentki muszą być poinformowane o ryzyku teratogenności i konieczności natychmiastowej konsultacji w przypadku podejrzenia ciąży.
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Lenalidomide Zentiva
- Ostrzeżenie dotyczące ciąży – teratogenność
- Kryteria dla kobiet, które nie mogą zajść w ciążę
- Poradnictwo dla pacjentów
- Zalecenia dla mężczyzn stosujących lenalidomid
- Obowiązki lekarza przepisującego lek
- Antykoncepcja
- Testy ciążowe
- Przed rozpoczęciem leczenia
- Obserwacja i zakończenie leczenia
- Dodatkowe środki ostrożności
- Materiały edukacyjne i ograniczenia dotyczące przepisywania i wydawania produktu leczniczego
- Inne specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Lenalidomide Zentiva
Przed rozpoczęciem leczenia lekiem Lenalidomide Zentiva, należy dokładnie zapoznać się z charakterystyką produktu leczniczego. W przypadku stosowania lenalidomidu w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi niezbędne jest również zapoznanie się z odpowiednimi Charakterystykami Produktów Leczniczych przed włączeniem terapii.1
Ostrzeżenie dotyczące ciąży – teratogenność
Lenalidomid posiada strukturę chemiczną zbliżoną do talidomidu, substancji o znanym działaniu teratogennym u ludzi, powodującej ciężkie, zagrażające życiu wady wrodzone. Badania przedkliniczne wykazały, że lenalidomid wywołuje u małp wady rozwojowe podobne do tych, które opisywano po zastosowaniu talidomidu. W przypadku stosowania lenalidomidu w trakcie ciąży należy spodziewać się działania teratogennego u ludzi.2
Wszystkie pacjentki muszą bezwzględnie spełniać warunki Programu Zapobiegania Ciąży, chyba że istnieją wiarygodne przesłanki, że pacjentka nie może zajść w ciążę.3
Kryteria dla kobiet, które nie mogą zajść w ciążę
Pacjentki lub partnerki pacjentów są uznawane za zdolne do zajścia w ciążę, chyba że spełniają co najmniej jedno z poniższych kryteriów:4
- Wiek ≥50 lat i fizjologiczny brak miesiączki przez ≥1 rok (brak miesiączki spowodowany leczeniem przeciwnowotworowym lub w okresie karmienia piersią nie wyklucza możliwości zajścia w ciążę)5
- Przedwczesna niewydolność jajników potwierdzona przez specjalistę ginekologa6
- Wykonana wcześniej obustronna resekcja jajników z jajowodami lub histerektomia7
- Genotyp XY, zespół Turnera, agenezja macicy8
Poradnictwo dla pacjentów
Stosowanie lenalidomidu u kobiet w wieku rozrodczym jest przeciwwskazane, jeśli nie zostały spełnione wszystkie poniższe warunki:9
- Pacjentka rozumie spodziewane ryzyko teratogennego działania na płód10
- Pacjentka rozumie konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji bez przerwy przez co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia, przez cały okres trwania leczenia i przez co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu leczenia11
- Nawet jeśli pacjentka w wieku rozrodczym nie miesiączkuje, musi przestrzegać wszystkich zaleceń dotyczących skutecznej antykoncepcji12
- Pacjentka jest w stanie stosować się do wszystkich zaleceń dotyczących skutecznej antykoncepcji13
- Pacjentka została poinformowana i rozumie możliwe następstwa ciąży oraz konieczność natychmiastowej konsultacji z lekarzem w przypadku ryzyka zajścia w ciążę14
- Pacjentka rozumie konieczność rozpoczęcia leczenia zaraz po wydaniu lenalidomidu z apteki i uzyskaniu ujemnego wyniku testu ciążowego15
- Pacjentka rozumie konieczność i zgadza się na wykonywanie testów ciążowych przynajmniej co 4 tygodnie, z wyjątkiem przypadków potwierdzonej sterylizacji przez podwiązanie jajowodów16
- Pacjentka potwierdza, że rozumie zagrożenia i konieczność podjęcia niezbędnych środków ostrożności związanych ze stosowaniem lenalidomidu17
Zalecenia dla mężczyzn stosujących lenalidomid
Dane farmakokinetyczne wykazały, że w trakcie leczenia lenalidomid jest obecny w nasieniu w skrajnie małym stężeniu i staje się niewykrywalny po 3 dniach od zakończenia podawania substancji zdrowemu mężczyźnie. Dla zachowania ostrożności, uwzględniając szczególne grupy pacjentów z wydłużonym czasem eliminacji (np. w zaburzeniach czynności nerek), wszyscy pacjenci płci męskiej przyjmujący lenalidomid muszą spełniać następujące warunki:18
- Pacjent rozumie spodziewane ryzyko teratogennego działania na płód, jeśli współżyje z kobietą w ciąży lub z kobietą, która może zajść w ciążę19
- Pacjent rozumie konieczność używania prezerwatyw w przypadku pożycia seksualnego z kobietą w ciąży lub z kobietą mogącą zajść w ciążę, niestosującą skutecznych środków antykoncepcyjnych (nawet jeżeli mężczyzna w przeszłości poddał się zabiegowi wazektomii) w czasie leczenia i przez co najmniej 7 dni od podania ostatniej dawki20
- Pacjent rozumie, że jeśli jego partnerka zajdzie w ciążę w trakcie przyjmowania przez pacjenta produktu Lenalidomide Zentiva lub wkrótce po zakończeniu jego stosowania, mężczyzna powinien poinformować o tym fakcie swojego lekarza prowadzącego, oraz że zaleca się skierowanie partnerki do lekarza specjalizującego się lub posiadającego doświadczenie w zakresie teratologii, w celu przeprowadzenia badań oraz uzyskania porady21
Obowiązki lekarza przepisującego lek
Lekarz przepisujący lenalidomid musi upewnić się, że kobieta w wieku rozrodczym:22
- Przestrzega wymogów programu zapobiegania ciąży, w tym musi uzyskać potwierdzenie odpowiedniego poziomu zrozumienia23
- Wyraziła zgodę na wszystkie warunki związane z zapobieganiem ciąży24
Antykoncepcja
Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować przynajmniej jedną skuteczną metodę antykoncepcji przez co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie leczenia i przez co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu leczenia lenalidomidem, nawet w przypadku przerwy w jego stosowaniu. Wymóg ten dotyczy również pacjentek, które zobowiązały się do bezwzględnej i ciągłej, potwierdzanej co miesiąc abstynencji seksualnej.25 Jeśli pacjentka nie stosuje skutecznej antykoncepcji, należy skierować ją do właściwie przeszkolonego pracownika służby zdrowia po poradę dotyczącą zapobiegania ciąży w celu umożliwienia wdrożenia skutecznej metody antykoncepcji.26
Poniższe metody mogą być stosowane jako odpowiednia antykoncepcja:27
- Implant antykoncepcyjny28
- Wewnątrzmaciczny system hormonalny (IUS) uwalniający lewonorgestrel29
- Octan medroksyprogesteronu w postaci depot30
- Sterylizacja przez podwiązanie jajowodów31
- Współżycie tylko z partnerem po wazektomii (skuteczność wazektomii musi być potwierdzona dwoma ujemnymi badaniami nasienia)32
- Tabletki hamujące owulację, zawierające tylko progesteron (tzn. dezogestrel)33
Ze względu na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów ze szpiczakiem mnogim przyjmujących lenalidomid w terapii skojarzonej i, w mniejszym stopniu, u otrzymujących lenalidomid w monoterapii pacjentów ze szpiczakiem mnogim, nie zaleca się stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Jeśli pacjentka obecnie stosuje złożone doustne środki antykoncepcyjne, powinna dokonać zmiany na jedną ze skutecznych metod wymienionych wyżej. Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej utrzymuje się przez 4-6 tygodni po zakończeniu stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.34
Należy również pamiętać, że jednoczesne stosowanie deksametazonu może zmniejszać skuteczność steroidowych środków antykoncepcyjnych.35
Stosowanie implantów i systemów wewnątrzmacicznych uwalniających lewonorgestrel wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zakażenia w trakcie ich umieszczania oraz z nieregularnym krwawieniem z pochwy. Należy rozważyć profilaktyczne zastosowanie antybiotyków, zwłaszcza u pacjentek z neutropenią.36
Zasadniczo nie zaleca się stosowania wewnątrzmacicznych wkładek uwalniających miedź ze względu na możliwe ryzyko zakażenia w trakcie ich umieszczania i nadmierną utratę krwi menstruacyjnej, co może pogorszyć stan pacjentek z neutropenią lub małopłytkowością.37
Testy ciążowe
Zgodnie z lokalną praktyką, u kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest wykonanie pod nadzorem lekarza testów ciążowych o minimalnej czułości 25 mIU/ml według schematu opisanego poniżej. Wymóg ten obejmuje również kobiety w wieku rozrodczym, które zachowują bezwzględną i ciągłą abstynencję seksualną.38
Najlepiej, jeśli test ciążowy, wypisanie recepty i wydanie leku z apteki odbywa się w tym samym dniu. Lenalidomid powinien zostać wydany kobiecie w wieku rozrodczym w ciągu 7 dni od jego przepisania.39
Przed rozpoczęciem leczenia
Test ciążowy pod nadzorem lekarza należy przeprowadzić w trakcie wizyty, podczas której przepisywany jest lenalidomid, lub w ciągu 3 dni przed wizytą u lekarza przepisującego lek, jeśli pacjentka stosowała skuteczną antykoncepcję przez co najmniej 4 tygodnie. Test musi potwierdzić, że w chwili rozpoczynania leczenia lenalidomidem pacjentka nie jest w ciąży.40
Obserwacja i zakończenie leczenia
Test ciążowy wykonywany pod nadzorem lekarza należy powtarzać przynajmniej co 4 tygodnie, w tym co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu leczenia. Wyjątek stanowią przypadki potwierdzonej sterylizacji przez podwiązanie jajowodów. Testy ciążowe powinny być wykonywane w dniu wizyty, podczas której przepisano lek, lub w ciągu 3 dni przed wizytą u lekarza przepisującego lenalidomid.41
Dodatkowe środki ostrożności
Należy poinformować pacjentów, aby nigdy nie przekazywali tego produktu leczniczego innej osobie oraz aby zwrócili wszelkie niewykorzystane kapsułki do apteki po zakończeniu leczenia, w celu bezpiecznego ich usunięcia.42
Podczas leczenia lenalidomidem (w tym w trakcie przerw w dawkowaniu) i przez co najmniej 7 dni po zakończeniu leczenia pacjent nie może oddawać krwi ani nasienia.43
Osoby należące do fachowego personelu medycznego i opiekunowie powinni nosić rękawiczki jednorazowe podczas pracy z blistrem lub kapsułką. Kobiety w ciąży lub podejrzewające, że mogą być w ciąży, nie powinny dotykać blistra ani kapsułki.44
Materiały edukacyjne i ograniczenia dotyczące przepisywania i wydawania produktu leczniczego
W celu ułatwienia pacjentom uniknięcia ekspozycji płodu na lenalidomid podmiot odpowiedzialny posiadający pozwolenie na dopuszczenie produktu leczniczego do obrotu przekaże fachowemu personelowi medycznemu materiały edukacyjne, aby podkreślić ostrzeżenia dotyczące spodziewanej teratogenności lenalidomidu, dostarczyć porady na temat antykoncepcji przed rozpoczęciem leczenia oraz wskazówki na temat konieczności wykonywania testów ciążowych.45
Lekarz przepisujący lenalidomid musi poinformować pacjentki i pacjentów o znanym zagrożeniu związanym z działaniem teratogennym i o ścisłych zasadach dotyczących zapobiegania ciąży określonych w Programie Zapobiegania Ciąży oraz przekazać odpowiednią ulotkę edukacyjną dla pacjenta, kartę pacjenta i/lub równoważne narzędzie, według ustaleń z odpowiednimi krajowymi władzami rejestracyjnymi.46
W porozumieniu z odpowiednimi władzami rejestracyjnymi wdrożono Krajowy system kontrolowanej dystrybucji, który obejmuje stosowanie kart pacjenta i/lub równoważnego narzędzia do kontrolowania przepisywania i/lub wydawania leku oraz zbierania informacji związanych ze wskazaniem, mający na celu monitorowanie stosowania produktu leczniczego poza wskazaniami na terenie danego kraju. W sytuacji idealnej wystawienie recepty i wydanie produktu leczniczego powinno mieć miejsce w tym samym dniu. Wydanie produktu leczniczego kobietom w wieku rozrodczym powinno nastąpić w ciągu 7 dni od wystawienia recepty, po uzyskaniu ujemnego wyniku testu ciążowego wykonanego pod nadzorem medycznym.47
Kobietom mogącym zajść w ciążę można przepisać produkt leczniczy maksymalnie na 4 tygodnie leczenia zgodnie ze schematami dawkowania stosowanymi w zarejestrowanych wskazaniach, natomiast wszystkim pozostałym pacjentom maksymalnie na 12 tygodni leczenia.48
Inne specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Zawał mięśnia sercowego
U pacjentów przyjmujących lenalidomid zgłaszano zawał mięśnia sercowego, zwłaszcza u pacjentów ze znanymi czynnikami ryzyka oraz w ciągu pierwszych 12 miesięcy leczenia skojarzonego lenalidomidem i deksametazonem. Należy uważnie monitorować pacjentów ze znanymi czynnikami ryzyka, w tym z wcześniejszymi epizodami zakrzepicy, i podjąć działania mające na celu minimalizację wszystkich możliwych do modyfikacji czynników ryzyka (np. palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze i hiperlipidemia).49
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania