Właściwości farmakodynamiczne
Kwetina 300 mg
Kwetiapina, klasyfikowana jako atypowy lek przeciwpsychotyczny z grupy diazepin, oksazepin, tiazepin i oksepiny (kod ATC: N05AH04), wykazuje złożony mechanizm działania obejmujący antagonizm receptorów serotoninergicznych 5HT2 oraz dopaminergicznych D1 i D2, z przewagą blokady 5HT2, co tłumaczy jej efekt przeciwpsychotyczny i niższe ryzyko objawów pozapiramidowych. Aktywny metabolit norkwetiapina dodatkowo hamuje transporter norepinefryny (NET) i działa częściowo agonistycznie na receptory 5HT1A, co przyczynia się do efektów przeciwdepresyjnych. W badaniach klinicznych kwetiapina wykazała skuteczność w leczeniu schizofrenii (dawki 75-750 mg/dobę), epizodów maniakalnych w chorobie dwubiegunowej (dawki do 800 mg/dobę) oraz epizodów depresyjnych (300-600 mg/dobę). W terapii długoterminowej, w dawkach 400-800 mg/dobę, kwetiapina skutecznie zapobiega nawrotom zaburzeń nastroju, zwłaszcza w połączeniu z litem lub walproinianem. Okres półtrwania wynosi około 7 godzin, a wiązanie z receptorami utrzymuje się do 12 godzin, co uzasadnia podawanie leku dwa razy na dobę.
- Właściwości farmakodynamiczne kwetiapiny
- Skuteczność kliniczna
- Skuteczność w leczeniu schizofrenii
- Skuteczność w chorobie afektywnej dwubiegunowej
- Dawkowanie i skuteczność
- Bezpieczeństwo kliniczne
- Objawy pozapiramidowe
- Wzrost masy ciała
- Bezpieczeństwo w grupach szczególnych
- Bezpieczeństwo hematologiczne
- Wpływ na funkcję tarczycy
- Wpływ na zmętnienie soczewki
- Skuteczność kliniczna u dzieci i młodzieży
- choroba afektywna dwubiegunowa
- epizod ciężkiej depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej
- epizod maniakalny o ciężkim nasileniu w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej
- epizod maniakalny o umiarkowanym nasileniu w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej
- schizofrenia
- zapobieganie nawrotom epizodu depresji u pacjenta z chorobą afektywną dwubiegunową
- zapobieganie nawrotom epizodu maniakalnego u pacjenta z chorobą afektywną dwubiegunową
Właściwości farmakodynamiczne kwetiapiny
Kwetiapina należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwpsychotycznych, sklasyfikowana dokładniej jako diazepiny, oksazepiny, tiazepiny oraz oksepiny, oznaczona kodem ATC: N05A H04. Jest to atypowy lek przeciwpsychotyczny o złożonym mechanizmie działania, wykorzystywany w terapii różnych zaburzeń psychicznych. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakodynamicznych tego leku.1
Mechanizm działania
Kwetiapina oraz jej aktywny metabolit obecny w osoczu u człowieka – norkwetiapina – wykazują działanie na szereg receptorów neuroprzekaźników w układzie nerwowym. Obydwie substancje charakteryzują się powinowactwem do receptorów serotoninergicznych (5HT2) w mózgu oraz receptorów dopaminergicznych D1 i D2. Za efekt przeciwpsychotyczny kwetiapiny oraz rzadsze występowanie działań niepożądanych ze strony układu pozapiramidowego (w porównaniu z typowymi lekami przeciwpsychotycznymi) odpowiada bardziej selektywne działanie antagonistyczne wobec receptorów 5HT2 niż receptorów D2.2
Profil receptorowy kwetiapiny i norkwetiapiny charakteryzuje się następującymi właściwościami:
- Brak zauważalnego powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych
- Duże powinowactwo do receptorów histaminergicznych oraz α1-adrenergicznych
- Umiarkowane powinowactwo do receptorów α2-adrenergicznych
- Co najwyżej niewielkie powinowactwo kwetiapiny do receptorów muskarynowych
- Średnie lub znaczne wiązanie norkwetiapiny z receptorami muskarynowymi, co wyjaśnia działanie antycholinergiczne
3
Dodatkowo, hamowanie przez norkwetiapinę czynnika transportującego norepinefrynę (NET) oraz jej częściowe oddziaływanie agonistyczne na receptory 5HT1A prawdopodobnie przyczynia się do skuteczności terapeutycznej kwetiapiny jako leku przeciwdepresyjnego.4
Działanie farmakodynamiczne w modelach przedklinicznych
W badaniach przedklinicznych kwetiapina wykazuje aktywność przeciwpsychotyczną w testach takich jak test odruchu unikania. Lek hamuje działanie agonistów dopaminy, co zostało potwierdzone w testach behawioralnych oraz elektrofizjologicznych. Zwiększenie stężenia metabolitów dopaminy jest neurochemicznym wskaźnikiem blokady receptorów D2.5
Badania przedkliniczne, oceniające ryzyko wywołania objawów pozapiramidowych, wykazały, że kwetiapina posiada właściwości atypowe, w przeciwieństwie do typowych leków przeciwpsychotycznych. Podczas długotrwałego stosowania kwetiapina nie wywołuje nadwrażliwości dopaminowych receptorów D2. Ponadto lek wykazuje jedynie słabe działanie kataleptyczne w dawkach skutecznie blokujących receptor dopaminowy D2.6
Warto zauważyć, że podczas przewlekłego stosowania kwetiapina wybiórczo hamuje przewodnictwo w neuronach układu limbicznego, wywołując blokadę depolaryzacyjną szlaku mezolimbicznego, ale nie wpływając na zawierające dopaminę neurony układu nigrostriatalnego.7
Zarówno po ostrym, jak i długotrwałym podawaniu, kwetiapina w minimalnym stopniu wywołuje objawy dystonii u małp rodzaju Cebus uwrażliwionych na działanie neuroleptyków podawaniem haloperydolu, co potwierdza jej atypowy profil działania.8
Skuteczność kliniczna
Skuteczność w leczeniu schizofrenii
Przeprowadzono szereg badań klinicznych oceniających skuteczność kwetiapiny w leczeniu schizofrenii. Wyniki trzech badań kontrolowanych placebo, w których stosowano zmienne dawki kwetiapiny, nie wykazały różnic między kwetiapiną a placebo pod względem częstości wywoływania objawów pozapiramidowych lub jednoczesnego stosowania leków antycholinergicznych.9
Podobnie, badanie kliniczne kontrolowane placebo, oceniające zastosowanie stałych dawek kwetiapiny w zakresie od 75 do 750 mg na dobę, również nie wykazało zwiększenia częstości objawów pozapiramidowych lub jednoczesnego stosowania leków antycholinergicznych.10
Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań długookresowych z wykorzystaniem kwetiapiny o natychmiastowym uwalnianiu w celu oceny jej skuteczności w zapobieganiu nawrotom schizofrenii w ramach zaślepionych badań klinicznych. Jednakże, wyniki badań otwartych u pacjentów ze schizofrenią sugerują, że kwetiapina jest skuteczna w utrzymaniu poprawy klinicznej podczas przedłużonego stosowania u pacjentów, u których uzyskano początkową poprawę po rozpoczęciu leczenia, co wskazuje na skuteczność leku w terapii długotrwałej.11
Skuteczność w chorobie afektywnej dwubiegunowej
W leczeniu epizodów maniakalnych w przebiegu choroby dwubiegunowej przeprowadzono cztery kontrolowane placebo badania kliniczne, w których oceniano dawki kwetiapiny do 800 mg na dobę. W dwóch badaniach stosowano kwetiapinę w monoterapii, a w dwóch w terapii skojarzonej z litem lub walproinianem sodu. Podobnie jak w przypadku schizofrenii, nie wykazano różnic między grupami leczonymi kwetiapiną i placebo pod względem częstości występowania objawów pozapiramidowych lub jednoczesnego stosowania leków antycholinergicznych.12
Leczenie epizodów maniakalnych
W dwóch badaniach klinicznych monoterapii kwetiapiną w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego wykazano, że lek ten przewyższa skutecznością placebo w redukcji objawów maniakalnych zarówno po 3, jak i po 12 tygodniach leczenia.13
Dane dotyczące stosowania kwetiapiny w skojarzeniu z walproinianem sodu lub litem w leczeniu ostrych umiarkowanych do ciężkich epizodów maniakalnych są ograniczone do okresu 3 oraz 6 tygodni. Niemniej jednak, takie leczenie skojarzone było dobrze tolerowane przez pacjentów. W jednym z badań klinicznych wykazano efekt addycyjny po 3 tygodniach leczenia, podczas gdy drugie badanie nie wykazało takiego efektu po 6 tygodniach terapii.14
Średnia dawka kwetiapiny w ostatnim tygodniu leczenia u pacjentów odpowiadających na leczenie wynosiła około 600 mg na dobę, a u około 85% pacjentów była w zakresie od 400 do 800 mg na dobę.15
W 6-tygodniowym, randomizowanym badaniu klinicznym z zastosowaniem litu oraz kwetiapiny o przedłużonym uwalnianiu versus placebo oraz kwetiapiny o przedłużonym uwalnianiu u pacjentów dorosłych z ostrym stanem maniakalnym, różnica średniej poprawy w skali YMRS pomiędzy grupą przyjmujących dodatkowo lit, a grupą przyjmującą dodatkowo placebo wyniosła 2,8 punktu. Różnica odsetków pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie (odpowiedź określono jako 50% poprawę YMRS względem wartości wyjściowej) wyniosła 11% (79% w grupie litu vs. 68% w grupie placebo).16
Leczenie epizodów depresyjnych w chorobie dwubiegunowej
W czterech 8-tygodniowych badaniach klinicznych u pacjentów z epizodami depresji o umiarkowanym i ciężkim nasileniu w przebiegu choroby dwubiegunowej typu I lub II, stosowanie kwetiapiny o natychmiastowym uwalnianiu w dawce 300 mg i 600 mg było znamiennie skuteczniejsze niż placebo. Wykazano to w odniesieniu do istotnych miar wynikowych, takich jak:
- Średnia poprawa według skali depresji Montgomery-Asberg (MADRS)
- Odpowiedź terapeutyczna zdefiniowana jako co najmniej 50% poprawa łącznej punktacji w skali MADRS w porównaniu do wartości wyjściowych
17
Nie stwierdzono różnicy w wielkości odpowiedzi terapeutycznej pomiędzy grupami pacjentów otrzymujących kwetiapinę o natychmiastowym uwalnianiu w dawkach 300 mg i 600 mg.18
W przedłużonej obserwacji w dwóch z powyższych badań wykazano, że długotrwałe leczenie pacjentów, u których wystąpiła odpowiedź na stosowanie kwetiapiny o natychmiastowym uwalnianiu w dawce 300 mg lub 600 mg, było skuteczne w porównaniu z placebo w odniesieniu do objawów depresji, ale nie w odniesieniu do objawów maniakalnych.19
Zapobieganie nawrotom w chorobie dwubiegunowej
Przeprowadzono dwa badania kliniczne dotyczące przeciwdziałania nawrotom, w których oceniano kwetiapinę w połączeniu z lekami stabilizującymi nastrój u pacjentów z epizodami maniakalnymi, depresyjnymi lub mieszanymi. Wykazano, że połączenie z kwetiapiną charakteryzowało się większą skutecznością niż leki stabilizujące nastrój stosowane w monoterapii w wydłużaniu czasu do nawrotu zmienionego nastroju (maniakalnego, mieszanego lub depresyjnego). Kwetiapinę podawano w dawce od 400 mg do 800 mg na dobę w dwóch dawkach podzielonych w połączeniu z litem lub walproinianem.20
W długoterminowym badaniu (do 2 lat leczenia) oceniającym przeciwdziałanie nawrotom u pacjentów z epizodami maniakalnymi, depresyjnymi lub mieszanymi, kwetiapina wykazała większą skuteczność w porównaniu z placebo w wydłużaniu czasu do nawrotu zmiennego nastroju u pacjentów z chorobą dwubiegunową I typu. Zmiany nastrojów obserwowano u 91 pacjentów (22,5%) w grupie stosującej kwetiapinę, u 208 pacjentów (51,5%) w grupie placebo i u 95 pacjentów (26,1%) w grupie leczonej litem.21
Co ciekawe, u pacjentów, u których wystąpiła odpowiedź na terapię kwetiapiną, po zmianie terapii z kwetiapiny na lit, nie zaobserwowano wydłużenia czasu do nawrotu zmienionego nastroju w porównaniu z dalszym leczeniem kwetiapiną.22
Dawkowanie i skuteczność
W badaniach klinicznych wykazano, że kwetiapina jest skuteczna w leczeniu schizofrenii i manii, gdy jest podawana dwa razy na dobę, pomimo stosunkowo krótkiego okresu półtrwania, wynoszącego około 7 godzin. Wskazują na to także wyniki badań z użyciem emisyjnej tomografii pozytronowej (PET), które wykazały, że połączenia kwetiapiny z receptorami 5HT2 i D2 utrzymują się do 12 godzin po podaniu leku.23
Warto zauważyć, że nie przeprowadzono badań skuteczności i bezpieczeństwa dawek większych niż 800 mg na dobę.24
Bezpieczeństwo kliniczne
Objawy pozapiramidowe
W krótkotrwałych badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów ze schizofrenią i epizodami maniakalnymi w przebiegu choroby dwubiegunowej, skumulowana częstość objawów pozapiramidowych była podobna do tej obserwowanej w grupie placebo:
- Schizofrenia: 7,8% w przypadku kwetiapiny i 8,0% w przypadku placebo
- Epizody manii w chorobie dwubiegunowej: 11,2% w przypadku kwetiapiny i 11,4% w przypadku placebo
25
Jednakże w badaniach dotyczących depresji, zarówno dużej depresji (MDD) jak i epizodów depresyjnych w przebiegu choroby dwubiegunowej, zaobserwowano zwiększoną częstość objawów pozapiramidowych u pacjentów otrzymujących kwetiapinę w porównaniu z placebo:
- Epizody depresyjne w chorobie dwubiegunowej: 8,9% w grupie kwetiapiny vs 3,8% w grupie placebo
- Duża depresja (monoterapia kwetiapiną o przedłużonym uwalnianiu): 5,4% vs 3,2% w przypadku placebo
- Monoterapia u pacjentów w podeszłym wieku z dużą depresją (MDD): 9,0% w grupie kwetiapiny o przedłużonym uwalnianiu vs 2,3% w grupie placebo
26
W przypadku zarówno epizodów depresyjnych w przebiegu choroby dwubiegunowej, jak i dużej depresji, częstość występowania poszczególnych działań niepożądanych związanych z układem pozapiramidowym (np. akatyzji, zaburzeń pozapiramidowych, drżeń, dyskinezy, dystonii, niepokoju ruchowego, mimowolnych skurczów mięśni, nadaktywności psychoruchowej i sztywności mięśni) nie przekroczyła 4% w żadnej z badanych grup.27
Wzrost masy ciała
W krótkoterminowych badaniach kontrolowanych placebo (trwających od 3 do 8 tygodni) z zastosowaniem stałych dawek kwetiapiny (w zakresie od 50 mg/dobę do 800 mg/dobę) zaobserwowano średnie zwiększenie masy ciała u pacjentów leczonych kwetiapiną w zakresie od 0,8 kg dla dawki dobowej 50 mg do 1,4 kg dla dawki dobowej 600 mg (z mniejszym wzrostem dla dawki dobowej 800 mg), w porównaniu z 0,2 kg u pacjentów leczonych placebo.28
Odsetek pacjentów leczonych kwetiapiną, których masa ciała zwiększyła się o ≥7%, wyniósł od 5,3% dla dawki dobowej 50 mg do 15,5% dla dawki dobowej 400 mg (z mniejszym wzrostem dla dawki dobowej 600 i 800 mg), w porównaniu z 3,7% dla pacjentów leczonych placebo.29
W sześciotygodniowym badaniu klinicznym oceniającym stosowanie kwetiapiny o przedłużonym uwalnianiu z litem lub placebo u pacjentów z ostrą manią, wyniki dotyczące bezpieczeństwa wykazały większą częstość występowania zdarzeń niepożądanych w grupie przyjmującej dodatkowo lit (63%) w porównaniu z grupą otrzymującą placebo (48%). Zaobserwowano również większą częstość występowania objawów pozapiramidowych (16,8% w grupie litu vs 6,6% w grupie placebo), z których większość stanowiło drżenie (15,6% vs 4,9%). Częstość występowania senności również była większa w grupie leczonych kwetiapiną o przedłużonym uwalnianiu w skojarzeniu z litem (12,7%) w porównaniu z grupą placebo (5,5%). Ponadto, u większego odsetka pacjentów leczonych litem wystąpiło zwiększenie masy ciała o ≥7% na koniec okresu leczenia (8,0%) w porównaniu z pacjentami otrzymującymi placebo (4,7%).30
W dłuższych badaniach klinicznych, dotyczących zapobiegania nawrotom, obejmujących okres otwarty (4-36 tygodni) z kwetiapiną, a następnie okres odstawienia z randomizacją do grupy kwetiapiny lub placebo, zaobserwowano następujące zmiany masy ciała:
- U pacjentów leczonych kwetiapiną: średnie zwiększenie masy ciała w okresie otwartym o 2,56 kg, a do 48 tygodnia okresu zrandomizowanego o 3,22 kg w porównaniu z wartością wyjściową
- U pacjentów otrzymujących placebo: średnie zwiększenie masy ciała w okresie otwartym o 2,39 kg, a do 48 tygodnia okresu zrandomizowanego o 0,89 kg w porównaniu z wartością wyjściową
31
Bezpieczeństwo w grupach szczególnych
W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych wśród pacjentów w podeszłym wieku z objawami psychotycznymi w przebiegu chorób otępiennych nie stwierdzono zwiększonego ryzyka występowania działań niepożądanych mózgowo-naczyniowych w grupie stosującej kwetiapinę w porównaniu z grupą placebo (przeliczając na 100 pacjentów-lat).32
Bezpieczeństwo hematologiczne
W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych z zastosowaniem kwetiapiny w monoterapii u pacjentów z wyjściową liczbą neutrofilów ≥1,5 x 109/l, częstość wystąpienia przynajmniej raz liczby krwinek obojętnochłonnych <1,5 x 109/l wynosiła 1,9% u pacjentów otrzymujących kwetiapinę, w porównaniu z 1,5% u pacjentów otrzymujących placebo. Częstość występowania zmniejszenia liczby neutrofilów do przedziału >0,5 do <1,0 x 109/l była taka sama (0,2%) u pacjentów leczonych kwetiapiną, jak u pacjentów otrzymujących placebo.<sup data-drug="Kwetina" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="We wszystkich krótkoterminowych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych z zastosowaniem kwetiapiny w monoterapii u pacjentów z wyjściową liczbą neutrofilów ≥1,5 x 109/l częstość wystąpienia przynajmniej raz liczby krwinek obojętnochłonnych 0,5 do 33
Analizując wszystkie badania kliniczne (kontrolowane placebo, otwarte, z porównaniem względem innego leku) u pacjentów z wyjściową liczbą neutrofilów ≥ 1,5 x 109/l, częstość wystąpienia przynajmniej raz liczby krwinek obojętnochłonnych <1,5 x 109/l wynosiła 2,9% u pacjentów leczonych kwetiapiną, a <0,5 x 109/l wynosiła 0,21%.<sup data-drug="Kwetina" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="We wszystkich badaniach klinicznych (kontrolowanych placebo, otwartych, z porównaniem względem innego leku) u pacjentów z wyjściową liczbą neutrofilów ≥ 1,5 x 109/l częstość wystąpienia u pacjentów leczonych kwetiapiną przynajmniej raz liczby krwinek obojętnochłonnych <1,5 x 109/l wynosiła 2,9%, a 34
Wpływ na funkcję tarczycy
Leczenie kwetiapiną wiązało się z występowaniem zależnego od dawki zmniejszenia stężeń hormonu tarczycy. Częstość występowania tego zmniejszenia wynosiła 3,2% w przypadku kwetiapiny versus 2,7% w przypadku placebo. Częstość występowania wzajemnych, potencjalnie klinicznie istotnych zmniejszeń stężeń zarówno T3 lub T4 oraz TSH w tych badaniach była mała, a obserwowane zmiany poziomów hormonów tarczycy nie były związane z klinicznie objawową niedoczynnością tarczycy.35
Zmniejszenie całkowitej oraz wolnej T4 było maksymalne w pierwszych sześciu tygodniach leczenia kwetiapiną, bez dalszego zmniejszania się ich w toku długoterminowego leczenia. W około 2/3 wszystkich przypadków zaprzestanie leczenia kwetiapiną skutkowało odwróceniem efektu leku na poziom całkowitej i wolnej T4, niezależnie od czasu trwania leczenia.36
Wpływ na zmętnienie soczewki
W badaniu klinicznym mającym na celu ocenę kataraktogennego wpływu kwetiapiny (w dawkach 200-800 mg/dobę) versus rysperydon (w dawkach 2-8 mg) u pacjentów z zaburzeniem schizoafektywnym, odsetek pacjentów ze zwiększeniem stopnia zmętnienia soczewki nie był większy u pacjentów przyjmujących kwetiapinę (4%) w porównaniu z rysperydonem (10%), gdy okres ekspozycji na lek wynosił co najmniej 21 miesięcy.37
Skuteczność kliniczna u dzieci i młodzieży
Badania kliniczne u dzieci i młodzieży
Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania kwetiapiny w leczeniu zaburzeń maniakalnych badane były w 3-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo obejmującym 284 pacjentów z USA w wieku od 10 do 17 lat. Około 45% pacjentów miało dodatkowo rozpoznanie ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi).38
Przeprowadzono również 6-tygodniowe kontrolowane placebo badanie dotyczące leczenia schizofrenii, które objęło 222 pacjentów w wieku 13-17 lat. W obu badaniach wykluczono pacjentów ze stwierdzonym brakiem odpowiedzi na stosowanie kwetiapiny.39
Dawkowanie kwetiapiny w tych badaniach rozpoczynano od 50 mg/dobę i w 2. dniu zwiększano do 100 mg/dobę. Następnie dawka była stopniowo zwiększana o 100 mg dziennie do osiągnięcia dawki docelowej:
- W zaburzeniach maniakalnych: 400-600 mg/dobę
- W schizofrenii: 400-800 mg/dobę
Lek podawano w 2 lub 3 dawkach podzielonych.40
W badaniach dotyczących zaburzeń maniakalnych, różnica zmiany średniej wyznaczonej metodą najmniejszych kwadratów (LS) względem wartości wyjściowej łącznej punktacji w skali YMRS (substancja czynna minus placebo) wynosiła -5,21 dla kwetiapiny w dawce 400 mg/dobę i -6,56 dla kwetiapiny w dawce 600 mg/dobę. Odsetek odpowiedzi (poprawa według skali YMRS ≥50%) wynosił 64% w grupie stosującej kwetiapinę w dawce 400 mg/dobę, 58% w grupie stosującej kwetiapinę w dawce 600 mg/dobę i 37% w grupie placebo.41
W badaniach dotyczących schizofrenii, różnica zmiany średniej wyznaczonej metodą najmniejszych kwadratów (LS) względem wartości wyjściowej łącznej punktacji w skali PANSS (substancja czynna minus placebo) wynosiła -8,16 dla kwetiapiny w dawce 400 mg/dobę i -9,29 dla kwetiapiny w dawce 800 mg/dobę. Ani niskie (400 mg/dobę) ani wysokie (800 mg/dobę) dawki kwetiapiny nie wykazały lepszej skuteczności niż placebo pod względem odsetka pacjentów osiągających odpowiedź, zdefiniowaną jako ≥30% redukcję łącznej punktacji w skali PANSS względem wartości wyjściowych.42
Zarówno w zaburzeniach maniakalnych, jak i w schizofrenii stosowanie wyższych dawek skutkowało liczbowo mniejszym odsetkiem odpowiedzi.43
W trzecim badaniu klinicznym – krótkoterminowym, kontrolowanym placebo z zastosowaniem monoterapii kwetiapiną o przedłużonym uwalnianiu u dzieci i młodzieży (w wieku 10-17 lat) z depresją w przebiegu choroby dwubiegunowej, skuteczność leczenia nie została wykazana.44
Brak jest danych dotyczących utrzymania efektu leczenia lub zapobiegania nawrotom w tej grupie wiekowej.45
Bezpieczeństwo kliniczne u dzieci i młodzieży
W krótkotrwałych badaniach klinicznych przeprowadzonych u dzieci i młodzieży z użyciem kwetiapiny, częstość występowania objawów pozapiramidowych w grupie przyjmujących lek aktywny w porównaniu z placebo wynosiła:
- W badaniu dotyczącym schizofrenii: 12,9% vs. 5,3%
- W badaniu dotyczącym manii w przebiegu choroby dwubiegunowej: 3,6% vs. 1,1%
- W badaniu dotyczącym depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej: 1,1% vs. 0%
46
Odsetki przypadków przyrostu masy ciała ≥7% względem wartości wyjściowej w grupie przyjmujących kwetiapinę vs. placebo wynosiły:
- W badaniach dotyczących schizofrenii oraz manii w przebiegu choroby dwubiegunowej: 17% vs. 2,5%
- W badaniu dotyczącym depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej: 13,7% vs. 6,8%
47
Odsetki zdarzeń związanych z samobójstwem w grupie leczonych kwetiapiną versus placebo wynosiły:
- W badaniu dotyczącym schizofrenii: 1,4% vs. 1,3%
- W badaniu dotyczącym manii w przebiegu choroby dwubiegunowej: 1,0% vs. 0%
- W badaniu dotyczącym depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej: 1,1% vs. 0%
48
Podczas przedłużonej fazy obserwacji kontrolnej po leczeniu w badaniu dotyczącym depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej zaobserwowano dwa dodatkowe zdarzenia związane z samobójstwem u dwóch pacjentów; jeden z tych pacjentów w czasie zaistnienia zdarzenia przyjmował leczenie kwetiapiną.49
Długoterminowe bezpieczeństwo u dzieci i młodzieży
26-tygodniowe otwarte przedłużenie badań ostrych (n=380 pacjentów), w którym kwetiapina była dawkowana w sposób elastyczny w zakresie dawek 400-800 mg/dobę, dostarczyło dodatkowych danych dotyczących bezpieczeństwa. U dzieci i młodzieży zgłaszano przypadki zwiększenia ciśnienia tętniczego, a zwiększenie łaknienia, objawy pozapiramidowe oraz zwiększenie stężenia prolaktyny w surowicy były notowane u dzieci i młodzieży częściej niż wśród pacjentów dorosłych.50
Jeżeli chodzi o przyrost masy ciała, to po uwzględnieniu prawidłowego wzrostu w dłuższym czasie, jako miarę klinicznie istotnej zmiany przyjęto zwiększenie wskaźnika masy ciała (BMI) o co najmniej 0,5 odchylenia standardowego. Kryterium to spełniło 18,3% pacjentów, którzy byli leczeni kwetiapiną przez co najmniej 26 tygodni.51
| Badanie | Populacja | Dawka kwetiapiny | Główne wyniki skuteczności | Główne aspekty bezpieczeństwa |
|---|---|---|---|---|
| Badanie w schizofrenii | Pacjenci w wieku 13-17 lat (n=222) | 400-800 mg/dobę | Zmiana w skali PANSS: -8,16 (400 mg), -9,29 (800 mg) vs. placebo | Objawy pozapiramidowe: 12,9% vs. 5,3% dla placebo; Przyrost masy ciała ≥7%: 17% vs. 2,5% dla placebo |
| Badanie w manii dwubiegunowej | Pacjenci w wieku 10-17 lat (n=284) | 400-600 mg/dobę | Zmiana w skali YMRS: -5,21 (400 mg), -6,56 (600 mg) vs. placebo; Odpowiedź: 64% (400 mg), 58% (600 mg), 37% (placebo) | Objawy pozapiramidowe: 3,6% vs. 1,1% dla placebo; Przyrost masy ciała ≥7%: 17% vs. 2,5% dla placebo |
| Badanie w depresji dwubiegunowej | Pacjenci w wieku 10-17 lat | Kwetiapina o przedłużonym uwalnianiu | Skuteczność nie została wykazana | Objawy pozapiramidowe: 1,1% vs. 0% dla placebo; Przyrost masy ciała ≥7%: 13,7% vs. 6,8% dla placebo |
| Badanie długoterminowe | Pacjenci pediatryczni (n=380) | 400-800 mg/dobę (elastyczne dawkowanie) | Brak danych o utrzymaniu efektu | Zwiększenie ciśnienia tętniczego, zwiększenie łaknienia, objawy pozapiramidowe, zwiększenie stężenia prolaktyny, zwiększenie BMI (18,3% pacjentów o ≥0,5 SD) |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania