Wpływ leku Karbagen na płodność

W przypadku leku Karbagen zawierającego substancję czynną okskarbazepiną, dane dotyczące wpływu na płodność są ograniczone. Badania prowadzone na zwierzętach nie wykazały wpływu okskarbazepiny na płodność szczurów. Jednakże, w przypadku pochodnej 10-monohydroksylowej (MHD), która jest aktywnym metabolitem okskarbazepiny, obserwowano wpływ na rozrodczość u samic szczurów po podaniu dawek porównywalnych z dawkami stosowanymi u ludzi. Należy zaznaczyć, że aktualnie brak jest odpowiednich danych klinicznych dotyczących wpływu na płodność u ludzi¹.

Stosowanie leku Karbagen u kobiet w wieku rozrodczym

Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że okskarbazepina może wpływać na działanie doustnych leków antykoncepcyjnych zawierających etynyloestradiol (EE) i lewonorgestrel (LNG). Ze względu na możliwość zmniejszenia skuteczności antykoncepcji hormonalnej, należy doradzić kobietom w wieku rozrodczym stosowanie wysoce skutecznych metod antykoncepcji podczas leczenia okskarbazepiną. Rekomendowane są zwłaszcza metody antykoncepcji niehormonalnej, takie jak wkładki domaciczne².

Stosowanie leku Karbagen w okresie ciąży

Ogólne ryzyko związane z padaczką i przyjmowaniem leków przeciwpadaczkowych

Decyzja dotycząca stosowania leku Karbagen w okresie ciąży powinna być poprzedzona wnikliwą analizą korzyści i ryzyka. W populacji leczonej lekami przeciwpadaczkowymi stwierdzano zwiększenie częstości występowania wad rozwojowych, szczególnie w przypadku terapii wielolekowej zawierającej walproinian. Należy podkreślić, że nie powinno się przerywać skutecznego leczenia przeciwpadaczkowego, ponieważ nasilenie choroby jest szkodliwe zarówno dla matki, jak i dla płodu³.

Specyficzne ryzyko związane z okskarbazepiną

Dostępna jest umiarkowana liczba danych dotyczących stosowania okskarbazepiny u kobiet w ciąży (około 300-1000 ciąż). Dane dotyczące związku okskarbazepiny z wadami wrodzonymi są ograniczone. Istotne jest, że nie notuje się zwiększenia całkowitego odsetka wad rozwojowych po zastosowaniu okskarbazepiny w porównaniu z częstością w populacji ogólnej (2-3%). Jednakże na podstawie dostępnych danych nie można całkowicie wykluczyć umiarkowanego ryzyka działań teratogennych⁴.

Wyniki badań dotyczące ryzyka zaburzeń rozwojowych układu nerwowego u dzieci narażonych na okskarbazepinę w czasie ciąży są sprzeczne i nie można tego ryzyka jednoznacznie wykluczyć⁵.

Zalecenia kliniczne dla kobiet w ciąży

W przypadku kobiety przyjmującej okskarbazepinę, która zaszła w ciążę lub planuje ciążę, należy:

• Ponownie starannie ocenić zasadność stosowania tego leku⁶
• Stosować najmniejszą skuteczną dawkę leku⁷
• Jeśli to możliwe, zastosować monoterapię, przynajmniej w pierwszych 3 miesiącach ciąży⁸
• Nie przerywać skutecznego leczenia przeciwpadaczkowego okskarbazepiną w czasie ciąży, gdyż zaostrzenie choroby jest szkodliwe zarówno dla matki, jak i dla płodu⁹

Monitorowanie i postępowanie profilaktyczne

W związku z tym, że niektóre leki przeciwpadaczkowe mogą przyczyniać się do niedoboru kwasu foliowego, co potencjalnie może powodować wystąpienie nieprawidłowości u płodu, zaleca się suplementację kwasu foliowego przed zajściem w ciążę i w czasie jej trwania. Należy jednak podkreślić, że skuteczność takiej suplementacji nie została jednoznacznie udowodniona, dlatego wskazane jest proponowanie diagnostyki prenatalnej również kobietom stosującym suplementację kwasu foliowego¹⁰.

Wyniki uzyskane od ograniczonej liczby kobiet wskazują, że osoczowe stężenia aktywnego metabolitu okskarbazepiny, pochodnej 10-monohydroksylowej (MHD), mogą stopniowo zmniejszać się w czasie ciąży. U kobiet przyjmujących okskarbazepinę w okresie ciąży zaleca się staranne monitorowanie odpowiedzi klinicznej, aby zapewnić utrzymanie odpowiedniej kontroli napadów padaczkowych. Warto rozważyć badanie zmian w stężeniach MHD w osoczu. W przypadku zwiększania dawek leku w czasie ciąży można rozważyć również monitorowanie stężeń MHD w osoczu po porodzie¹¹.

Postępowanie u noworodka

U noworodków matek przyjmujących leki przeciwpadaczkowe opisywano zaburzenia krzepnięcia krwi spowodowane działaniem leków indukujących enzymy wątrobowe. W celach profilaktycznych zaleca się podawanie witaminy K zarówno matce w ostatnich tygodniach ciąży, jak i noworodkowi po urodzeniu¹².

Stosowanie leku Karbagen w okresie karmienia piersią

Okskarbazepina i jej aktywny metabolit (MHD) są wydzielane do mleka kobiecego. Dostępne dane wskazują, że stężenie MHD w osoczu niemowląt karmionych piersią wynosi 0,2-0,8 μg/ml, co odpowiada do 5% stężenia MHD w osoczu matki. Chociaż narażenie wydaje się być stosunkowo małe, nie można całkowicie wykluczyć ryzyka wystąpienia działań niepożądanych u niemowlęcia¹³.

Podejmując decyzję o karmieniu piersią podczas stosowania produktu leczniczego Karbagen, należy uwzględnić zarówno korzyści z karmienia piersią dla dziecka, jak i potencjalne ryzyko działań niepożądanych u niemowlęcia. Jeśli matka zdecyduje się karmić piersią podczas terapii, należy dokładnie obserwować dziecko pod kątem występowania objawów niepożądanych, takich jak:

• Senność
• Słaby przyrost masy ciała

¹⁴

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy dotyczących stosowania leku Karbagen u kobiet w ciąży i karmiących piersią

Lekarz powinien przekazać pacjentce w ciąży lub karmiącej piersią szczegółowe informacje dotyczące:

1. Potencjalnego ryzyka związanego ze stosowaniem okskarbazepiny w okresie ciąży, w tym możliwego wpływu na rozwój płodu
2. Konieczności ponownej oceny terapii w przypadku planowania lub potwierdzenia ciąży
3. Znaczenia nieprzerywania skutecznego leczenia przeciwpadaczkowego w trakcie ciąży
4. Korzyści stosowania monoterapii najmniejszą skuteczną dawką leku, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży
5. Potrzeby suplementacji kwasu foliowego i diagnostyki prenatalnej
6. Monitorowania stężenia metabolitu okskarbazepiny (MHD) w trakcie ciąży i po porodzie, szczególnie przy modyfikacji dawkowania
7. Suplementacji witaminy K w ostatnich tygodniach ciąży oraz u noworodka
8. Obecności okskarbazepiny i jej metabolitu w mleku matki oraz potencjalnych skutków dla niemowlęcia
9. Konieczności monitorowania niemowlęcia pod kątem działań niepożądanych, jeśli matka karmi piersią podczas terapii okskarbazepiną

Ważne jest, aby decyzje terapeutyczne były podejmowane indywidualnie dla każdej pacjentki po dokładnej analizie korzyści i ryzyka związanego z leczeniem okskarbazepiną w okresie ciąży i karmienia piersią.