Właściwości farmakokinetyczne acyklowiru

Acyklowir, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Hascovir Control (200 mg, tabletki), charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis parametrów farmakokinetycznych leku z uwzględnieniem różnych grup pacjentów i dróg podania.¹

Wchłanianie acyklowiru

Acyklowir charakteryzuje się ograniczonym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, wynoszącym zaledwie 15-20%. Po podaniu doustnym w dawce 200 mg lub 400 mg co 4 godziny, lek osiąga w stanie stacjonarnym średnie stężenie maksymalne wynoszące odpowiednio 0,7 i 1,2 μg/ml. Natomiast średnie stężenie minimalne (mierzone między dwiema kolejnymi dawkami) wynosi odpowiednio 0,4 i 0,6 μg/ml.²

Dystrybucja acyklowiru

Wiązanie acyklowiru z białkami osocza jest stosunkowo niewielkie i wynosi 9-33%, co minimalizuje ryzyko interakcji związanych z konkurencyjnym wypieraniem leku przez inne substancje z miejsc wiązania. Acyklowir dobrze przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego, osiągając tam stężenie wynoszące około 50% stężenia w osoczu.³

Metabolizm i eliminacja acyklowiru

U dorosłych pacjentów po dożylnym podaniu acyklowiru okres półtrwania w osoczu wynosi około 2,9 godziny. Większość leku wydalana jest przez nerki w postaci niezmienionej. Najistotniejszym metabolitem acyklowiru jest 9-karboksymetoksymetyloguanina, która wydalana jest z moczem i stanowi około 10-15% podanej dawki.⁴

Klirens nerkowy acyklowiru jest znacznie większy od klirensu kreatyniny, co wskazuje na udział wydzielania kanalikowego, obok przesączania kłębuszkowego, w procesie wydalania leku przez nerki.⁵

Farmakokinetyka przy podaniu dożylnym

U dorosłych pacjentów, którym podawano acyklowir w jednogodzinnym wlewie dożylnym, obserwowano następujące parametry farmakokinetyczne:⁶

Farmakokinetyka w populacjach specjalnych

Dzieci i młodzież

U dzieci powyżej jednego roku życia, którym podawano dawki przeliczone na powierzchnię ciała (250 mg/m² zamiast 5 mg/kg masy ciała oraz 500 mg/m² zamiast 10 mg/kg masy ciała), obserwowano podobne jak u dorosłych średnie stężenia maksymalne i minimalne.⁷

U noworodków i niemowląt do 3 miesiąca życia, leczonych acyklowirem w dawkach 10 mg/kg masy ciała podawanych co 8 godzin w jednogodzinnym wlewie dożylnym, średnie stężenie maksymalne wynosiło 61,2 µmol/l (13,8 µg/ml), a średnie stężenie minimalne – 10,1 µmol/l (2,3 µg/ml). Okres półtrwania leku w osoczu w tej grupie wiekowej wyniósł 3,8 godziny.⁸

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku całkowity klirens ustrojowy acyklowiru ulega zmniejszeniu wraz z klirensem kreatyniny. Warto jednak zauważyć, że zmiany okresu półtrwania leku w osoczu są u tych pacjentów stosunkowo niewielkie.⁹

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek średni okres półtrwania acyklowiru w osoczu jest znacznie wydłużony i wynosi 19,5 godziny. Podczas hemodializy okres półtrwania skraca się do 5,7 godziny, a stężenie leku podczas zabiegu zmniejsza się o około 60%.¹⁰

Interakcje farmakokinetyczne

Podanie 1 g probenecydu na 60 minut przed zastosowaniem acyklowiru prowadzi do wydłużenia okresu półtrwania acyklowiru o 18% oraz do zwiększenia pola pod krzywą stężenia leku w osoczu o 40%.¹¹

Badania nie wykazały istotnych zmian parametrów farmakokinetycznych acyklowiru lub zydowudyny w przypadku jednoczesnego podawania obydwu leków pacjentom zakażonym wirusem HIV.¹²