Właściwości farmakodynamiczne leku Elicea

Escytalopram, substancja czynna zawarta w leku Elicea (w dawkach 5 mg, 10 mg lub 20 mg), należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki przeciwdepresyjne, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), sklasyfikowanej kodem ATC: N06AB10.¹

Mechanizm działania

Escytalopram charakteryzuje się selektywnym działaniem na wychwyt zwrotny serotoniny (5-HT) z wysokim powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoninowym. Dodatkowo substancja wykazuje zdolność wiązania z allosterycznym miejscem tego samego transportera, jednak z powinowactwem około 1000 razy mniejszym niż do miejsca pierwotnego.²

Istotną cechą farmakodynamiczną escytalopramu jest brak lub bardzo niewielkie powinowactwo do szeregu receptorów neurologicznych, w tym:³

• Receptorów serotoninergicznych 5-HT1A i 5-HT2
• Receptorów dopaminergicznych DA D1 i D2
• Receptorów adrenergicznych α1, α2 i β
• Receptorów histaminowych H1
• Receptorów muskarynowych cholinergicznych
• Receptorów benzodiazepinowych
• Receptorów opioidowych

Hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) stanowi jedyny prawdopodobny mechanizm działania, który wyjaśnia zarówno farmakologiczne, jak i kliniczne efekty terapeutyczne escytalopramu.⁴

Wpływ na odstęp QT

W ramach oceny wpływu escytalopramu na parametry elektrokardiograficzne przeprowadzono podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badanie EKG u zdrowych ochotników. Wykazano, że escytalopram powodował wydłużenie odstępu QTc (skorygowanego wg wzoru Fridericia) zależne od dawki:⁵

• Przy dawce terapeutycznej 10 mg na dobę – wydłużenie o 4,3 ms (90% CI: 2,2; 6,4)
• Przy dawce supraterapeutycznej 30 mg na dobę – wydłużenie o 10,7 ms (90% CI: 8,6; 12,8)

Skuteczność kliniczna

Epizody dużej depresji

Skuteczność escytalopramu w leczeniu epizodów dużej depresji została potwierdzona w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań klinicznych z randomizacją, podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.⁶

W badaniu długoterminowym dotyczącym profilaktyki nawrotów choroby, 274 pacjentów, którzy początkowo odpowiedzieli na 8-tygodniowe leczenie escytalopramem w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę, zostało losowo przydzielonych do kontynuacji leczenia escytalopramem w dotychczasowej dawce lub do otrzymywania placebo przez okres do 36 tygodni. Wykazano, że u pacjentów kontynuujących leczenie escytalopramem czas do nawrotu choroby był istotnie statystycznie dłuższy w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁷

Fobia społeczna

W leczeniu fobii społecznej skuteczność escytalopramu została udowodniona w trzech krótkoterminowych badaniach klinicznych (trwających 12 tygodni). Dodatkowo wykazano skuteczność leku w zapobieganiu nawrotom u pacjentów odpowiadających na leczenie w 6-miesięcznym badaniu.⁸

Przeprowadzono również 24-tygodniowe badanie mające na celu określenie optymalnego dawkowania, które wykazało skuteczność kliniczną escytalopramu we wszystkich stosowanych dawkach: 5 mg, 10 mg i 20 mg.⁹

Zaburzenie lękowe uogólnione

Skuteczność escytalopramu w zaburzeniu lękowym uogólnionym została potwierdzona we wszystkich czterech przeprowadzonych badaniach klinicznych z randomizacją, podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, przy zastosowaniu dawek 10 mg i 20 mg na dobę.¹⁰

W zbiorczej analizie wyników trzech badań o podobnym protokole, obejmujących łącznie 840 pacjentów (421 leczonych escytalopramem i 419 otrzymujących placebo), uzyskano następujące rezultaty:¹¹

Działanie terapeutyczne escytalopramu było obserwowane już po 1 tygodniu leczenia.¹² Długookresowa skuteczność dawki 20 mg na dobę została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym trwającym od 24 do 76 tygodni, z udziałem 373 pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na 12-tygodniową terapię escytalopramem (faza otwarta).¹³

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (OCD) została oceniona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii pacjenci przyjmujący dawkę 20 mg na dobę wykazali znacząco lepsze wyniki w skali Y-BOCS w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.¹⁴

Po 24 tygodniach leczenia, zarówno pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę, osiągnęli lepsze wyniki terapeutyczne w porównaniu z grupą placebo.¹⁵

W badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom, pacjenci, którzy najpierw odpowiedzieli na 16-tygodniowe leczenie escytalopramem w fazie otwartej, zostali następnie zrandomizowani do 24-tygodniowej fazy podwójnie ślepej próby, otrzymując escytalopram w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę albo placebo. W tym badaniu wykazano skuteczność obu dawek escytalopramu w zapobieganiu nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego.¹⁶