Właściwości farmakodynamiczne leku Elecoxel

Celekoksyb, substancja czynna produktu leczniczego Elecoxel, należy do grupy farmakoterapeutycznej: Niesteroidowe leki przeciwzapalne i leki przeciwreumatyczne, podgrupy koksyby, o kodzie ATC: M01AH01. Charakteryzuje się selektywnym działaniem ukierunkowanym na hamowanie cyklooksygenazy typu 2 (COX-2), przy minimalnym wpływie na cyklooksygenazę typu 1 (COX-1) w zakresie dawek terapeutycznych.¹

Mechanizm działania

Celekoksyb działa jako doustny, selektywny inhibitor cyklooksygenazy typu 2 (COX-2) w dawkach terapeutycznych wynoszących od 200 mg do 400 mg na dobę. Badania kliniczne na ochotnikach nie wykazały statystycznie istotnego hamowania COX-1, co oceniano ex vivo poprzez zdolność do hamowania powstawania tromboksanu B2 (TxB2) po zastosowaniu dawek terapeutycznych.²

Działanie farmakodynamiczne

Cyklooksygenaza to enzym niezbędny do syntezy prostaglandyn. Wyróżnia się dwie izoformy tego enzymu: COX-1 i COX-2. Izoforma COX-2 jest indukowana przez bodźce prozapalne i odgrywa główną rolę w syntezie prostanoidowych mediatorów bólu, stanu zapalnego i gorączki. Ponadto COX-2 uczestniczy w wielu fizjologicznych procesach, takich jak owulacja, implantacja, zamknięcie przewodu tętniczego oraz regulacja czynności nerek i ośrodkowego układu nerwowego (w tym wywoływanie gorączki, odczuwanie bólu i funkcje poznawcze).³

COX-2 może również wpływać na proces gojenia wrzodów trawiennych. Wykazano obecność tego enzymu w tkankach otaczających wrzody żołądka u ludzi, jednak dotychczas nie ustalono jednoznacznie jego wpływu na proces gojenia wrzodu.⁴

Istotne znaczenie kliniczne u pacjentów z grupy ryzyka zdarzeń zatorowo-zakrzepowych ma różnica we właściwościach antyagregacyjnych pomiędzy nieselektywnymi NLPZ (inhibitorami COX-1) a selektywnymi inhibitorami COX-2. Selektywne inhibitory COX-2 hamują ogólnoustrojowe (w tym prawdopodobnie śródbłonkowe) powstawanie prostacyklin, nie wpływając jednocześnie na produkcję tromboksanu w płytkach krwi.⁵

Pod względem struktury chemicznej celekoksyb jest pirazolem z dwoma grupami arylowymi, wykazującym podobieństwo do innych nie aminoarylowych sulfonamidów (np. tiazydów, furosemidu). Odróżnia się natomiast od sulfonamidów aminoarylowych, takich jak sulfametoksazol i inne antybiotyki sulfonamidowe.⁶

Badania wykazały, że duże dawki celekoksybu wywierają zależny od dawki wpływ na syntezę TxB2. Jednak w małych badaniach z udziałem ochotników otrzymujących wielokrotne dawki 600 mg celekoksybu dwa razy na dobę (dawka 3-krotnie większa od największej zalecanej), nie zaobserwowano wpływu na agregację płytek i czas krwawienia w porównaniu do placebo.⁷

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność i bezpieczeństwo celekoksybu zostały potwierdzone w szeregu badań klinicznych obejmujących główne schorzenia reumatologiczne:

• Choroba zwyrodnieniowa stawów – celekoksyb oceniano w leczeniu stanu zapalnego i bólu w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego i biodrowego u około 4200 pacjentów w badaniach kontrolowanych placebo i aktywną grupą kontrolną trwających do 12 tygodni.⁸
• Reumatoidalne zapalenie stawów – skuteczność celekoksybu w leczeniu stanu zapalnego i bólu w reumatoidalnym zapaleniu stawów badano u około 2100 pacjentów w kontrolowanych placebo i aktywną grupą kontrolną badaniach trwających do 24 tygodni.⁹
• Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – skuteczność celekoksybu w leczeniu stanów zapalnych i bólów w tej chorobie oceniano w badaniach kontrolowanych placebo i aktywnym komparatorem trwających do 12 tygodni, w których uczestniczyło 896 pacjentów.¹⁰

Badania wykazały, że celekoksyb w dawkach terapeutycznych 200-400 mg łagodzi ból już w ciągu 24 godzin od przyjęcia.¹¹ W zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa udowodniono, że celekoksyb w różnych schematach dawkowania (100 mg dwa razy na dobę, 200 mg raz na dobę, 200 mg dwa razy na dobę i 400 mg raz na dobę) znacząco łagodzi ból, zmniejsza ogólną aktywność choroby i poprawia sprawność ruchową pacjentów.¹²