Wpływ fumaranu dimetylu na płodność, ciążę i laktację

Ocena wpływu fumaranu dimetylu na płodność, ciążę i laktację stanowi ważny element bezpiecznej farmakoterapii, szczególnie u pacjentek ze stwardnieniem rozsianym w wieku rozrodczym. Lekarz powinien dokładnie omówić z pacjentką wszystkie dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania leku w tych szczególnych sytuacjach klinicznych.¹

Stosowanie fumaranu dimetylu w okresie ciąży

Aktualnie dostępne są ograniczone dane kliniczne dotyczące stosowania fumaranu dimetylu u kobiet w ciąży. Liczba udokumentowanych przypadków wynosi od 300 do 1000 i pochodzi z rejestru ciąż oraz spontanicznych zgłoszeń po wprowadzeniu leku do obrotu.²

W specjalnym rejestrze ciąż u kobiet ze stwardnieniem rozsianym zgromadzono dane dotyczące 289 przypadków prospektywnego narażenia na fumaran dimetylu. W tej grupie mediana czasu ekspozycji na lek wynosiła 4,6 tygodnia ciąży, przy czym tylko 44 przypadki dotyczyły narażenia utrzymującego się po szóstym tygodniu ciąży.³

Dane z rejestru wskazują, że narażenie na fumaran dimetylu we wczesnym okresie ciąży nie powoduje zwiększonego w porównaniu z populacją ogólną ryzyka wad wrodzonych ani toksyczności wobec zarodka lub płodu.⁴ Należy jednak podkreślić, że nie ma wystarczających danych dotyczących dłuższego stosowania leku lub narażenia w późniejszych okresach ciąży.⁵

W badaniach przedklinicznych na modelach zwierzęcych wykazano szkodliwy wpływ fumaranu dimetylu na reprodukcję.⁶ Z tego względu, kierując się zasadą ostrożności, zaleca się unikanie stosowania fumaranu dimetylu w okresie ciąży.⁷

Wskazania do stosowania u kobiet w ciąży

Fumaran dimetylu można stosować u kobiet w ciąży wyłącznie w sytuacjach, gdy jest to wyraźnie konieczne, a spodziewane korzyści terapeutyczne dla matki jednoznacznie przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.⁸ Decyzja o kontynuacji lub rozpoczęciu leczenia powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie stanu klinicznego pacjentki, aktywności choroby podstawowej oraz potencjalnego ryzyka dla rozwijającego się płodu.

Stosowanie fumaranu dimetylu w okresie karmienia piersią

Aktualnie brak jest danych dotyczących przenikania fumaranu dimetylu lub jego metabolitów do mleka kobiecego.⁹ W związku z tym nie można wykluczyć potencjalnego zagrożenia dla noworodków lub niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące fumaran dimetylu.¹⁰

W przypadku konieczności stosowania fumaranu dimetylu u kobiet w okresie laktacji, lekarz powinien przeprowadzić szczegółową analizę korzyści i ryzyka zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Na podstawie tej oceny należy podjąć decyzję dotyczącą:

• przerwania karmienia piersią lub
• przerwania leczenia fumaranem dimetylu

Decyzja powinna uwzględniać korzyści wynikające z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści terapeutyczne leczenia dla matki.¹¹

Wpływ fumaranu dimetylu na płodność

Brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu fumaranu dimetylu na płodność u ludzi.¹² Jest to istotna informacja, którą lekarz powinien przekazać pacjentkom i pacjentom w wieku rozrodczym, planującym posiadanie potomstwa.

Dostępne dane z badań przedklinicznych nie wskazują, by stosowanie fumaranu dimetylu zwiększało ryzyko obniżenia płodności.¹³ Należy jednak podkreślić, że dane te pochodzą wyłącznie z modeli zwierzęcych i ich bezpośrednie przełożenie na populację ludzką może być ograniczone.

Zalecenia dla lekarzy dotyczące poradnictwa reprodukcyjnego

Lekarz prowadzący leczenie fumaranem dimetylu powinien przekazać pacjentkom w wieku rozrodczym kompleksowe informacje dotyczące:

1. Ograniczonych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku w okresie ciąży
2. Zalecanego unikania stosowania leku w okresie ciąży
3. Konieczności natychmiastowego poinformowania lekarza o zajściu w ciążę podczas terapii
4. Potrzeby indywidualnej oceny korzyści i ryzyka kontynuacji leczenia w przypadku planowania ciąży
5. Braku danych dotyczących przenikania leku do mleka kobiecego i potencjalnych zagrożeń dla karmionego dziecka
6. Braku wpływu na płodność w badaniach przedklinicznych

U kobiet w wieku rozrodczym zaleca się rozważenie stosowania skutecznej metody antykoncepcji podczas leczenia fumaranem dimetylu, szczególnie gdy brak jest jednoznacznych wskazań do stosowania leku w ciąży lub podczas karmienia piersią.