Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Przed rozpoczęciem stosowania produktu leczniczego Dexamethasone Krka w skojarzeniu z innym produktem leczniczym należy dokładnie przeanalizować potencjalne interakcje i zapoznać się z charakterystyką produktu leczniczego skojarzonego produktu. Deksametazon wchodzi w liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą istotnie wpływać na efekt terapeutyczny i bezpieczeństwo leczenia.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) stosowane równocześnie z deksametazonem mogą zwiększać częstość występowania i nasilenie dolegliwości związanych z wrzodami żołądka. Pacjenci przyjmujący takie skojarzenie powinni być poddawani szczegółowej obserwacji klinicznej. W przypadku hipoprotrombinemii należy zachować szczególną ostrożność przy równoczesnym stosowaniu kwasu acetylosalicylowego z kortykosteroidami.²

Salicylany – kortykosteroidy zwiększają klirens nerkowy salicylanów, co może prowadzić do konieczności obniżenia dawki salicylanów po zakończeniu podawania steroidów. Nagłe odstawienie kortykosteroidów może skutkować zatruciem salicylanami z powodu wzrostu ich stężenia w surowicy.³

Leki przeciwcukrzycowe – deksametazon może osłabiać działanie leków przeciwcukrzycowych, takich jak insulina, sulfonylomocznik i metformina. U pacjentów z cukrzycą może wystąpić hiperglikemia i ketoacydoza cukrzycowa, dlatego na początku leczenia deksametazonem zaleca się częstsze monitorowanie parametrów glikemii w badaniach krwi i moczu.⁴

Leki wpływające na poziom potasu – podczas terapii deksametazonem zwiększa się hipokaliemiczny wpływ acetazolamidu, diuretyków pętlowych, diuretyków tiazydowych, leków moczopędnych nasilających wydalanie potasu, amfoterycyny B w zastrzykach, gluko- i mineralokortykosteroidów, tetrakozaktydu oraz leków przeczyszczających. Hipokaliemia zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca (zwłaszcza torsade de pointes) i nasila toksyczność glikozydów nasercowych. Przed rozpoczęciem leczenia należy wyrównać niedobór potasu i monitorować poziom elektrolitów oraz wykonać badanie EKG.⁵

Równoczesne stosowanie amfoterycyny B i hydrokortyzonu może prowadzić do powiększenia i niewydolności serca.⁶

Leki przeciwwrzodowe – karbenoksolon stosowany jednocześnie z deksametazonem zwiększa ryzyko hipokaliemii.⁷

Leki przeciwmalaryczne – chlorokina, hydroksychlorokina i meflokina stosowane łącznie z deksametazonem zwiększają ryzyko miopatii i kardiomiopatii.⁸

Inhibitory ACE – jednoczesne stosowanie z deksametazonem zwiększa ryzyko chorób krwi.⁹

Leki przeciwnadciśnieniowe – kortykosteroidy mogą osłabiać działanie leków obniżających ciśnienie krwi. W trakcie leczenia deksametazonem konieczne może być dostosowanie dawkowania leków przeciwnadciśnieniowych.¹⁰

Talidomid – jednoczesne podawanie deksametazonu z talidomidem wymaga szczególnej ostrożności ze względu na doniesienia o przypadkach toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka.¹¹

Szczepionki – leczenie deksametazonem może osłabiać działanie szczepionek. Wykonywanie szczepień z użyciem szczepionek żywych jest przeciwwskazane w trakcie leczenia dużymi terapeutycznymi dawkami deksametazonu (i innych kortykosteroidów) ze względu na ryzyko infekcji wirusowej. Szczepienie należy odłożyć na co najmniej 3 miesiące po zakończeniu kuracji kortykosteroidami. Stosowanie innych typów immunizacji podczas leczenia dużymi terapeutycznymi dawkami kortykosteroidów może być niebezpieczne ze względu na ryzyko powikłań neurologicznych i ograniczonego wzrostu liczby przeciwciał, co skutkuje słabszą ochroną. Pacjenci, którzy przyjmowali kortykosteroidy miejscowo, krótkotrwale (poniżej 2 tygodni) lub w mniejszych dawkach, mogą być szczepieni.¹²

Inhibitory cholinesterazy – równoczesne stosowanie inhibitorów cholinesterazy i kortykosteroidów może powodować poważne osłabienie mięśni u pacjentów z miastenią gravis. Jeżeli to możliwe, inhibitory cholinesterazy należy odstawić co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem terapii kortykosteroidami.¹³

Fluorochinolony – jednoczesne stosowanie fluorochinolonów i glikokortykosteroidów zwiększa ryzyko wystąpienia zapalenia ścięgna i ich zerwania.¹⁴

Inhibitory CYP3A i kobicystat – jednoczesne podawanie inhibitorów CYP3A, w tym produktów zawierających kobicystat, zwiększa ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Należy unikać takiego skojarzenia, chyba że korzyść przewyższa zwiększone ryzyko. W takim przypadku pacjenta należy obserwować w celu wykrycia ogólnoustrojowych działań kortykosteroidów.¹⁵

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych leków na deksametazon

Deksametazon jest metabolizowany głównie przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4), co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne z substancjami wpływającymi na aktywność tego enzymu.¹⁶

Induktory CYP3A4 (efedryna, barbiturany, ryfabutyna, ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina) mogą przyspieszać metabolizm deksametazonu, prowadząc do zmniejszenia jego stężenia w osoczu i konieczności zwiększenia dawki. Aminoglutetymid może przyspieszać eliminację deksametazonu i osłabiać jego skuteczność terapeutyczną. W takich przypadkach konieczne może być dostosowanie dawki deksametazonu.¹⁷

Żywice wiążące kwasy żółciowe (np. cholestyramina) mogą ograniczać absorpcję deksametazonu. Stosowane objawowo leki gastrologiczne, środki zobojętniające kwas żołądkowy, węgiel aktywny mogą zmniejszać resorpcję glikokortykosteroidów. Obserwowano to przy równoczesnym podawaniu prednizolonu i deksametazonu. Dlatego glikokortykosteroidy należy podawać z odpowiednim opóźnieniem po wymienionych lekach, zachowując co najmniej dwugodzinny odstęp.¹⁸

Inhibitory CYP3A4 (azole przeciwgrzybicze jak ketokonazol, itrakonazol; inhibitory proteazy HIV jak ritonawir; antybiotyki makrolidowe jak erytromycyna) podawane równocześnie z deksametazonem mogą prowadzić do zwiększonego stężenia deksametazonu w osoczu i zmniejszonego klirensu. W takich przypadkach może być konieczne zmniejszenie dawki deksametazonu.¹⁹

Ketokonazol – oprócz hamowania CYP3A4 i zwiększania stężenia deksametazonu w osoczu, może także hamować syntezę kortykosteroidów w nadnerczach i powodować niedoczynność kory nadnerczy w momencie zakończenia terapii kortykosteroidami.²⁰

Estrogeny, w tym doustne środki antykoncepcyjne, mogą hamować metabolizm niektórych kortykosteroidów, przez co wzmacniać ich działanie.²¹

Wpływ deksametazonu na inne leki

Deksametazon jest umiarkowanym induktorem CYP3A4. Podawanie deksametazonu z substancjami metabolizowanymi przez CYP3A4 może prowadzić do zwiększenia klirensu i zmniejszenia stężenia tych substancji w osoczu.²²

Leki przeciwgruźlicze – przy równoczesnym stosowaniu prednizolonu zaobserwowano obniżenie stężenia izoniazydu w osoczu. Należy prowadzić odpowiednią obserwację pacjentów zażywających izoniazyd.²³

Cyklosporyna – równoczesne podawanie cyklosporyny i kortykosteroidów może prowadzić do nasilenia działania obydwu substancji. Istnieje zwiększone ryzyko napadów mózgowych.²⁴

Prazykwantel – deksametazon może obniżać stężenie prazykwantelu w osoczu, powodując ryzyko niepowodzenia leczenia w wyniku zwiększonego metabolizmu w wątrobie.²⁵

Antykoagulanty doustne (pochodne kumaryny) – równoczesna terapia kortykosteroidami może wzmacniać lub osłabiać działanie doustnych antykoagulantów. W przypadku stosowania dużych dawek deksametazonu lub kuracji trwającej ponad 10 dni istnieje ryzyko krwawienia charakterystycznego dla terapii kortykosteroidowych (z błony śluzowej żołądka, kruchość naczyń). Pacjentów przyjmujących kortykosteroidy w połączeniu z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi należy poddać ścisłej obserwacji z badaniem kontrolnym w 8. dniu terapii, a następnie co dwa tygodnie w trakcie i po zakończeniu terapii.²⁶

Atropina i inne leki antycholinergiczne – podczas podawania wspólnie z deksametazonem można zaobserwować zwiększenie ciśnienia śródocznego.²⁷

Niedepolaryzujące środki zwiotczające – deksametazon może wydłużać czas zwiotczenia mięśni.²⁸

Somatotropina – deksametazon może osłabiać działanie hormonu wzrostu.²⁹

Protyrelina – podczas podawania protyreliny z deksametazonem można zaobserwować ograniczony wzrost poziomu TSH.³⁰

Interakcje z alkoholem

Równoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie deksametazonu może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych związanych z lekiem. Alkohol może:

• Zwiększać ryzyko owrzodzeń błony śluzowej przewodu pokarmowego, co w połączeniu z kortykosteroidami stwarza istotne zagrożenie krwawienia z przewodu pokarmowego
• Nasilać supresję układu immunologicznego, zwiększając podatność na infekcje
• Przyczyniać się do pogłębienia zaburzeń metabolicznych (hiperglikemia, zmiany lipidowe w surowicy)
• Zwiększać ryzyko osteoporozy i osłabienia mięśni
• Nasilać działanie cytotoksyczne w stosunku do komórek wątroby, co może prowadzić do hepatotoksyczności

Ze względu na wymienione zagrożenia, pacjentom leczonym deksametazonem zaleca się całkowitą abstynencję lub znaczne ograniczenie spożycia alkoholu. Spożywanie alkoholu podczas terapii deksametazonem powinno być uzgodnione z lekarzem prowadzącym, który oceni indywidualne ryzyko i korzyści.

Tabela interakcji produktu Dexamethasone Krka