Skład leku Cytosar

Produkt leczniczy Cytosar występuje w postaci roztworu do wstrzykiwań/do infuzji o stężeniu 20 mg/ml. Substancją czynną preparatu jest cytarabina. Każdy ml roztworu zawiera 20 mg tej substancji aktywnej. W zależności od wielkości opakowania, fiolka o pojemności 5 ml zawiera 100 mg cytarabiny, natomiast fiolka o pojemności 25 ml zawiera 500 mg cytarabiny.¹

Wśród substancji pomocniczych zawartych w preparacie Cytosar znajdują się:²

• Sodu chlorek – substancja izotonizująca
• Kwas solny – wykorzystywany do ustalenia odpowiedniego pH roztworu
• Sodu wodorotlenek – również stosowany do regulacji pH preparatu
• Woda do wstrzykiwań – rozpuszczalnik

Należy zwrócić uwagę na zawartość sodu w preparacie. Jest to substancja pomocnicza o znanym działaniu – jeden ml roztworu zawiera 2,65 mg sodu. W przypadku fiolki zawierającej 5 ml roztworu (100 mg cytarabiny) całkowita zawartość sodu wynosi 13,25 mg. Natomiast fiolka o pojemności 25 ml (500 mg cytarabiny) zawiera 66,25 mg sodu.³

Postać farmaceutyczna preparatu

Cytosar ma postać roztworu do wstrzykiwań/do infuzji. Preparat jest przezroczystym, bezbarwnym lub lekko żółtym roztworem wodnym, wolnym od widocznych cząsteczek. Charakteryzuje się pH 7,4 oraz osmolalnością w zakresie od 250 do 350 mOsm/kg.⁴

Rodzaje opakowań i zawartość

Lek Cytosar jest dostępny w fiolkach wykonanych z polipropylenu (PP) zamkniętych korkiem z gumy chlorobutylowej pokrytej teflonem. Fiolki zabezpieczone są aluminiowym uszczelnieniem i nieprzezroczystą, fioletową nakładką typu flip-off. Opakowanie zewnętrzne stanowi tekturowe pudełko.⁵

Dostępne są następujące wielkości opakowań:⁶

• 1 fiolka po 5 ml (zawierająca 100 mg cytarabiny)
• 1 fiolka po 25 ml (zawierająca 500 mg cytarabiny)
• 25 fiolek po 25 ml (każda zawierająca 500 mg cytarabiny)

Należy zaznaczyć, że nie wszystkie wielkości opakowań muszą być dostępne w obrocie.⁷

Sposoby podania leku

Podanie dożylne

W przypadku stosowania dożylnego (w infuzji), zaleca się wykorzystanie następujących rozcieńczalników:⁸

• 5% roztwór glukozy do wstrzykiwań
• 0,9% roztwór sodu chlorku
• woda do wstrzykiwań

Podanie dokanałowe

Przy podaniu dokanałowym maksymalna objętość roztworu wynosi 10 ml. Przed takim podaniem wymagane jest usunięcie równoważnej ilości płynu mózgowo-rdzeniowego (zwykle 7-10 ml), co minimalizuje ryzyko zmiany objętości płynu mózgowo-rdzeniowego.⁹

Istotne jest, aby przy podaniu dokanałowym nie stosować rozcieńczalników zawierających alkohol benzylowy. Należy wykorzystać niezawierający konserwantów 0,9% roztwór sodu chlorku do wstrzykiwań.¹⁰

Podanie podskórne

Maksymalna objętość roztworu w przypadku podania podskórnego nie jest ściśle określona – zależy od schematu leczenia i powierzchni ciała pacjenta (podawanej w m²).¹¹

Niezgodności farmaceutyczne

Produkt leczniczy Cytosar wykazuje fizyczną niezgodność z następującymi lekami:¹²

• heparyna
• insulina
• 5-fluorouracyl
• sól sodowa bursztynianu metyloprednizolonu
• antybiotyki z grupy penicylin, takie jak:
  • oksacylina
  • penicylina G

Cytarabiny nie należy mieszać z innymi produktami leczniczymi poza wymienionymi w zalecanych rozcieńczalnikach. Przed zmieszaniem z jakimikolwiek innymi substancjami, należy upewnić się, że są one farmaceutycznie zgodne.¹³

Warunki przechowywania i trwałość roztworu

Przechowywanie nierozcienczonego leku

Nierozcienczone fiolki z produktem Cytosar należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C. Nie wolno zamrażać preparatu. W celu ochrony przed światłem produkt powinien być przechowywany w oryginalnym opakowaniu.¹⁴

Okres ważności

Okres ważności nierozcienczonego produktu wynosi 18 miesięcy.¹⁵

Trwałość po rozcieńczeniu

Roztwór cytarabiny po rozcieńczeniu zachowuje stabilność fizyczną i chemiczną w stężeniach od 0,1 mg/ml do 1 mg/ml przez okres do 4 dni, zarówno w temperaturze 25°C przy 60% wilgotności względnej z dostępem światła, jak i w temperaturze 2-8°C przy wilgotności otoczenia bez dostępu światła. Rozcieńczenia mogą być wykonane z użyciem:¹⁶

• 0,9% roztworu sodu chlorku
• 5% roztworu glukozy
• wody do wstrzykiwań

Z mikrobiologicznego punktu widzenia rozcieńczony produkt leczniczy powinien zostać zużyty natychmiast. Jeśli nie zostanie on wykorzystany niezwłocznie, za czas i warunki przechowywania po przygotowaniu odpowiedzialny jest użytkownik. Standardowo, czas ten nie powinien przekraczać 24 godzin w temperaturze od 2°C do 8°C, chyba że rozcieńczanie produktu leczniczego odbywało się w kontrolowanych i zwalidowanych warunkach aseptycznych.¹⁷

Środki ostrożności przy stosowaniu i przygotowywaniu

Z uwagi na cytotoksyczny charakter leku, podczas przygotowywania i podawania cytarabiny należy przestrzegać szczególnych środków ostrożności:¹⁸

• Personel przygotowujący i podający lek powinien być odpowiednio przeszkolony w zakresie prawidłowej techniki rozpuszczania i obchodzenia się z produktem leczniczym.
• Kobiety w ciąży nie powinny mieć kontaktu z lekiem i nie powinny być dopuszczane do pracy z tym produktem leczniczym.
• Osoby mające kontakt z cytarabiną muszą stosować odpowiednią odzież ochronną, w tym:
  • okulary ochronne
  • fartuchy
  • jednorazowe rękawiczki
  • maseczki ochronne

Rozcieńczanie produktu leczniczego powinno odbywać się w wyznaczonym obszarze, najlepiej w pomieszczeniu wyposażonym w system laminarnego przepływu powietrza. Powierzchnia robocza powinna być chroniona jednorazowym papierem absorpcyjnym ze spodnią warstwą plastikową.¹⁹

Po przypadkowym kontakcie z produktem należy zastosować następujące procedury:²⁰

• W przypadku kontaktu leku ze skórą – miejsce należy starannie umyć wodą z mydłem lub roztworem węglanu sodu. Nie należy używać szczotki, aby nie spowodować otarcia naskórka.
• W przypadku dostania się produktu do oka – należy odsunąć powiekę i przepłukiwać oko dużą ilością wody przez co najmniej 15 minut. Następnie konieczne jest poddanie się badaniu lekarskiemu.

Wszystkie materiały używane do rozcieńczania, podawania leku lub oczyszczania, włącznie z rękawiczkami, powinny być umieszczane w szczelnie zamykanych workach na odpady wysokiego ryzyka, a następnie spalane w temperaturze 1100°C.²¹

W przypadku rozlania lub wycieku produktu leczniczego, obszar zanieczyszczenia powinien być zmyty 5% podchlorynem sodowym, a następnie wodą. Wszystkie materiały używane do usunięcia zanieczyszczenia powinny zostać zutylizowane zgodnie z wyżej opisanymi procedurami.²²

Wszelkie niewykorzystane resztki produktu leczniczego również należy usunąć zgodnie z opisanymi procedurami bezpieczeństwa.²³

Po zdjęciu rękawiczek zawsze należy dokładnie umyć ręce.²⁴