Przedawkowanie
Clemastinum Hasco 1 mg/10 ml

Przedawkowanie klemastyny, szczególnie w populacji pediatrycznej, wiąże się z poważnym ryzykiem neurologicznym i kardiologicznym. Objawy pojawiają się szybko, w ciągu 0,5-2 godzin od przyjęcia dawki toksycznej, i obejmują pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego u dzieci (np. niepokój psychoruchowy, drgawki, hiperrefleksję) oraz hamowanie u dorosłych (senność, śpiączka). Działania przeciwcholinergiczne manifestują się u obu grup wiekowych poprzez suchość błon śluzowych, rozszerzenie źrenic, zaczerwienienie twarzy i hipertermię. U dzieci obserwuje się także objawy uszkodzenia układu pozapiramidowego, takie jak atetoza i ataksja. Przedawkowanie może prowadzić do zapaści sercowo-naczyniowej z hipotonią i tachykardią, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Ryzyko zgonu jest szczególnie wysokie u dzieci, co podkreśla konieczność szybkiego rozpoznania i leczenia.

Przedawkowanie leku Clemastinum Hasco

Przedawkowanie klemastyny wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalnie poważne konsekwencje zdrowotne, zwłaszcza u dzieci. Dotychczasowe obserwacje kliniczne potwierdzają przypadki zatruć wywołanych przedawkowaniem klemastyny zarówno w populacji pediatrycznej (u dziecka 2,5-letniego po przyjęciu dawki 2,5 mg oraz u 16-letniego po przyjęciu 25 mg), jak i wśród dorosłych. 1

Mechanizm działania toksycznego

Toksyczność klemastyny w dawkach ponadterapeutycznych wynika z jej działania na układ nerwowy oraz efektów przeciwcholinergicznych. Po przedawkowaniu mogą wystąpić objawy związane z hamowaniem lub pobudzeniem ośrodkowego układu nerwowego. Działanie przeciwcholinergiczne i pobudzające ośrodkowy układ nerwowy stanowi najczęstszy objaw przedawkowania u dzieci. 2

Objawy przedawkowania – różnice między populacjami

Spektrum objawów przedawkowania różni się wyraźnie między dziećmi a dorosłymi. U dzieci dominuje komponent pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego, natomiast u dorosłych częściej obserwuje się efekt hamujący. 3

Należy podkreślić, że ryzyko zgonu z powodu przedawkowania jest szczególnie wysokie w populacji pediatrycznej. 4

Dynamika rozwoju objawów

Pierwsze objawy przedawkowania pojawiają się bardzo szybko, już w ciągu 0,5-2 godzin od przyjęcia toksycznej dawki, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. 5

Niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem

Progresja objawów neurologicznych

Szczególnym zagrożeniem jest progresywny charakter objawów neurologicznych, mogący prowadzić do poważnych powikłań. U dzieci drgawki mogą być poprzedzone depresją o łagodnym nasileniu, a hiperrefleksja może przechodzić w poudarową depresję, zatrzymanie krążenia i oddychania. 6

Zagrożenia dla układu krążenia

Zarówno u dzieci, jak i dorosłych przedawkowanie klemastyny może prowadzić do śpiączki i zapaści sercowo-naczyniowej. Obniżenie ciśnienia tętniczego może być wczesnym objawem rozwijającej się zapaści sercowo-naczyniowej, wymagającej natychmiastowej interwencji. 7

Trudności diagnostyczne

Istotnym wyzwaniem diagnostycznym jest podobieństwo objawów zatrucia klemastyny do objawów zatrucia innymi grupami leków, np. trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, które również wykazują działanie przeciwcholinergiczne. W związku z tym niezbędne jest przeprowadzenie analizy toksykologicznej w celu identyfikacji czynnika wywołującego zatrucie. 8

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie objawowe i podtrzymujące należy rozpocząć jak najszybciej i kontynuować tak długo, jak to konieczne. 9

Postępowanie wstępne

W celu zmniejszenia wchłaniania leku, należy:

  • Wywołać wymioty
  • Wykonać płukanie żołądka, jeśli pacjent nie wymiotował w ciągu 3 godzin od przedawkowania
  • Zabezpieczyć pacjenta przed zachłyśnięciem (szczególnie dotyczy to dzieci)
  • Podać węgiel aktywowany 10

Postępowanie w zagrożeniach żywotnych

Pacjentom z zaburzeniami oddychania należy zapewnić wspomaganie oddychania. Nie należy stosować leków pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. W przypadku wystąpienia drgawek, zaleca się podanie diazepamu lub krótko działającego barbituranu. 11

W przypadku gorączki stosuje się zimne okłady. 12

Należy pamiętać, że dla klemastyny nie istnieją specyficzne odtrutki, dlatego leczenie ma charakter objawowy. 13

Tabela objawów przedawkowania

Objaw przedawkowania Opis Populacja Uwagi kliniczne
Pobudzenie Niepokój psychoruchowy, wzmożona aktywność Głównie u dzieci Jeden z najczęstszych objawów u dzieci
Omamy Zaburzenia percepcji zmysłowej bez bodźca zewnętrznego Głównie u dzieci Element zespołu przeciwcholinergicznego
Ataksja Zaburzenia koordynacji ruchowej Dzieci Manifestacja działania na o.u.n.
Zaburzenia koordynacji ruchowej Niezborność ruchów, trudności z precyzyjnymi czynnościami Dzieci Może współwystępować z ataksją
Drżenia mięśniowe Mimowolne skurcze antagonistycznych grup mięśniowych Dzieci Objaw pobudzenia układu nerwowego
Atetoza Powolne, wijące ruchy mimowolne, szczególnie w obrębie palców i rąk Dzieci Objaw uszkodzenia układu pozapiramidowego
Hipertermia Podwyższenie temperatury ciała Dzieci i dorośli Związana z działaniem przeciwcholinergicznym
Sinica Niebieskofioletowe zabarwienie skóry i błon śluzowych Dzieci Objaw niewydolności oddechowej
Drgawki Mimowolne skurcze mięśni mogące obejmować całe ciało Głównie dzieci Mogą być poprzedzone depresją o łagodnym nasileniu
Hiperrefleksja Wzmożenie odruchów ścięgnistych Dzieci Może przechodzić w poudarową depresję i zatrzymanie krążenia i oddychania
Suchość błony śluzowej jamy ustnej Znaczące zmniejszenie wydzielania śliny Dzieci i dorośli Efekt przeciwcholinergiczny
Rozszerzenie źrenic Znaczące poszerzenie źrenic (mydriasis) Dzieci i dorośli Efekt przeciwcholinergiczny
Zaczerwienienie twarzy Nasilone przekrwienie skóry twarzy Dzieci i dorośli Efekt naczyniowy
Senność Nadmierna skłonność do zasypiania, spowolnienie Głównie dorośli Objaw hamowania o.u.n.
Śpiączka Stan głębokiej utraty przytomności Dzieci i dorośli Poważne powikłanie przedawkowania
Zapaść sercowo-naczyniowa Niewydolność krążenia z hipotonią, tachykardią, zaburzeniami perfuzji tkanek Dzieci i dorośli Stan zagrożenia życia
  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl