Wpływ leku Citabax 40 na płodność, ciążę i laktację

Przy przepisywaniu leku Citabax 40 (zawierającego cytalopram) kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią, lekarz powinien dokładnie przeanalizować potencjalne korzyści i ryzyko terapii. Poniższe informacje stanowią kompleksowe wytyczne dotyczące stosowania cytalopramu w tych szczególnych grupach pacjentek.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Dostępne dane kliniczne obejmujące ponad 2500 przypadków ekspozycji na cytalopram podczas ciąży nie wskazują na bezpośrednią toksyczność leku powodującą wady rozwojowe płodu lub noworodka. Mimo tego, cytalopram nie powinien być przepisywany kobietom ciężarnym, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia. Decyzja o wdrożeniu lub kontynuacji terapii powinna być poprzedzona szczegółową analizą stosunku potencjalnego ryzyka do oczekiwanych korzyści terapeutycznych.²

Kontynuacja leczenia w późnych stadiach ciąży

Jeżeli pacjentka kontynuuje leczenie cytalopramem w późniejszych stadiach ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, konieczne jest szczególne monitorowanie stanu noworodka po porodzie. W takich przypadkach nie należy gwałtownie przerywać terapii cytalopramem, ponieważ nagłe odstawienie leku może wiązać się z ryzykiem wystąpienia objawów odstawiennych zarówno u matki, jak i u dziecka.³

Objawy niepożądane u noworodków

U noworodków, których matki przyjmowały inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) lub inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI) w późniejszym okresie ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, mogą wystąpić następujące działania niepożądane:⁴

• Zaburzenia oddychania – mogą objawiać się jako sinica lub bezdech
• Zaburzenia neurologiczne – w tym napady drgawkowe, wzmożone lub zmniejszone napięcie mięśniowe, hiperrefleksja, drżenie i drżączka
• Zaburzenia metaboliczne – szczególnie hipoglikemia
• Zaburzenia termoregulacji – manifestujące się jako wahania ciepłoty ciała
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe – trudności w pobieraniu pokarmu i wymioty
• Zaburzenia behawioralne – drażliwość, ospałość, ciągły płacz, senność i trudności w zasypianiu

Powyższe objawy mogą wynikać zarówno z bezpośredniego działania leku na układ serotoninergiczny, jak i stanowić zespół odstawienny. W większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast po porodzie lub w ciągu pierwszych 24 godzin życia noworodka.<sup data-drug="Citabax 40" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Objawy te mogą być zarówno wynikiem działania na układ serotoninergiczny, jak i objawami odstawienia. W większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast lub wkrótce (5

Ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (PPHN)

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie leków z grupy SSRI w ciąży, szczególnie w jej końcowym okresie, może zwiększać ryzyko wystąpienia przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (ang. persistent pulmonary hypertension of the newborn, PPHN). W grupie noworodków eksponowanych na SSRI ryzyko to szacuje się na około 5 przypadków na 1000 ciąż, podczas gdy w populacji ogólnej częstość występowania PPHN wynosi 1-2 przypadki na 1000 ciąż.⁶

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na zwiększone (mniej niż dwukrotnie) ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego u kobiet przyjmujących leki z grupy SSRI lub SNRI w okresie miesiąca poprzedzającego poród. Mechanizm tego zjawiska prawdopodobnie związany jest z wpływem tych leków na hemostazę.⁷

Karmienie piersią

Cytalopram przenika do mleka matki. Na podstawie badań farmakokinetycznych szacuje się, że dziecko karmione piersią otrzymuje około 5% dobowej dawki cytalopramu przyjmowanej przez matkę (w przeliczeniu na mg/kg masy ciała). Dotychczasowe obserwacje kliniczne wskazują, że u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące cytalopram stwierdzano jedynie objawy o niewielkim znaczeniu klinicznym lub nie obserwowano ich wcale.⁸

Należy jednak podkreślić, że dostępne dane nie są wystarczające do pełnej oceny potencjalnego zagrożenia dla dziecka karmionego piersią. Z tego względu zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności. Jeżeli leczenie cytalopramem jest uznawane za niezbędne, lekarz powinien rozważyć z pacjentką możliwość przerwania karmienia piersią na czas terapii.⁹

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały, że cytalopram może wpływać na jakość nasienia. Obserwacje te mogą mieć znaczenie w kontekście oceny wpływu leku na płodność u mężczyzn.¹⁰

Na podstawie zgłoszeń działań niepożądanych pochodzących od pacjentów stosujących leki z grupy SSRI, stwierdzono, że potencjalny wpływ na jakość nasienia ma charakter przemijający. Po odstawieniu leku parametry nasienia wracają do wartości wyjściowych.¹¹

Dotychczasowe obserwacje kliniczne nie wykazały istotnego wpływu cytalopramu na płodność u ludzi. Należy jednak poinformować pacjentów płci męskiej o potencjalnym, przemijającym wpływie leku na parametry nasienia.¹²