Właściwości farmakodynamiczne
Cetraxal Plus (3 mg + 0,25 mg)/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Cetraxal Plus

Cetraxal Plus (3 mg + 0,25 mg)/ml, krople do uszu w postaci roztworu, należy do grupy farmakoterapeutycznej: Leki otologiczne: połączenia kortykosteroidów z lekami przeciwinfekcyjnymi (kod ATC: S02CA05). Preparat zawiera dwie substancje czynne o uzupełniających się mechanizmach działania: cyprofloksacynę (w postaci chlorowodorku) w stężeniu 3 mg/ml oraz acetonid fluocynolonu w stężeniu 0,25 mg/ml.¹

Mechanizm działania fluocynolonu acetonidu

Fluocynolonu acetonid jest syntetycznym fluorowanym kortykosteroidem o złożonym działaniu terapeutycznym. Wywiera efekt przeciwzapalny, przeciwświądowy oraz obkurczający naczynia krwionośne. We wczesnej fazie procesu zapalnego kortykosteroid ten hamuje migrację i aktywność makrofagów oraz leukocytów w ognisku zapalnym poprzez mechanizmy wazokonstrykcji (zwężenie naczyń) i redukcji przepuszczalności śródbłonka naczyniowego. W późniejszych etapach stanu zapalnego fluocynolonu acetonid ogranicza procesy takie jak: angiogeneza (powstawanie nowych naczyń krwionośnych), akumulacja kolagenu oraz tworzenie blizn.²

Mechanizm działania cyprofloksacyny

Cyprofloksacyna jest fluorochinolonowym lekiem przeciwbakteryjnym o działaniu bakteriobójczym. Jej aktywność przeciwdrobnoustrojowa opiera się na podwójnym mechanizmie hamowania enzymów bakteryjnych niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania materiału genetycznego drobnoustrojów. Cyprofloksacyna blokuje zarówno topoizomerazę typu II (gyrazę DNA), jak i topoizomerazę IV, które odgrywają kluczową rolę w procesach replikacji, transkrypcji, naprawy oraz rekombinacji DNA bakterii.³

Mechanizmy oporności na cyprofloksacynę

Wśród mechanizmów oporności bakterii na cyprofloksacynę wyróżnia się przede wszystkim mutacje w genach kodujących docelowe miejsca działania antybiotyku (geny gyrA, gyrN, parC, parE), co stanowi podstawowy mechanizm oporności u Pseudomonas aeruginosa. Innym istotnym mechanizmem jest nadekspresja pomp czynnie usuwających lek z komórki bakteryjnej, szczególnie zależnych od genu Mex (Multiple EffluX).⁴

Należy podkreślić, że pojedyncze mutacje nie zawsze prowadzą do klinicznie istotnej oporności, natomiast mutacje wielostopniowe zazwyczaj skutkują opornością kliniczną na cyprofloksacynę. Warto zaznaczyć, że przy podaniu miejscowym stężenie antybiotyku znacznie przekracza wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla wrażliwych drobnoustrojów. Z tego powodu ryzyko rozwoju oporności bakteryjnej przy podaniu miejscowym jest znacznie niższe w porównaniu do podania ogólnoustrojowego.⁵

Wartości graniczne wrażliwości bakterii

Dla leków stosowanych miejscowo, w tym kropli do uszu, dostępne dane farmakologiczne są ograniczone. Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) zaleca stosowanie epidemiologicznych wartości odcięcia (Epidemiological cut-off values – ECOFFs) jako wskaźników wrażliwości mikroorganizmów na leki stosowane miejscowo.⁶

Poniżej przedstawiono kliniczne wartości graniczne dla cyprofloksacyny według EUCAST (Tabela V 5.0, obowiązująca od 2015-01-01):

Należy zauważyć, że częstość występowania oporności może różnić się w zależności od rejonu geograficznego oraz czasu izolacji drobnoustrojów. W praktyce klinicznej istotne jest uwzględnianie lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie przy leczeniu ciężkich zakażeń. Przedstawione wartości graniczne stanowią jedynie orientacyjne informacje na temat prawdopodobieństwa wrażliwości drobnoustrojów na cyprofloksacynę.⁷

Spektrum przeciwbakteryjne w leczeniu zakażeń ucha

Profil wrażliwości drobnoustrojów na cyprofloksacynę w kontekście zastosowania w zakażeniach ucha można przedstawić w podziale na dwie jednostki chorobowe:

Ostre zapalenie ucha środkowego z drenażem wentylacyjnym ucha (rurki tympanostomijne) (AOMT)

Gatunki zwykle wrażliwe:

• Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:
  • Staphylococcus aureus (wrażliwy na metycylinę) – jeden z najczęstszych patogenów skórnych i błon śluzowych, powodujący zakażenia ropne
  • Streptococcus pneumoniae – pneumokok będący częstą przyczyną zakażeń ucha środkowego
• Tlenowe bakterie Gram-ujemne:
  • Haemophilus influenzae – ważny patogen wywołujący zakażenia dróg oddechowych i ucha środkowego
  • Moraxella catarrhalis – bakteria często izolowana z zakażeń górnych dróg oddechowych
  • Pseudomonas aeruginosa – pałeczka ropy błękitnej, szczególnie trudna w leczeniu zakażeń ucha

Gatunki, u których nabyta oporność może stanowić problem:

• Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:
  • Staphylococcus aureus (oporny na metycylinę) – szczep MRSA, wymagający szczególnej uwagi terapeutycznej

Ostre zapalenie ucha zewnętrznego (AOE)

Gatunki zwykle wrażliwe:

• Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:
  • Staphylococcus aureus (wrażliwy na metycylinę) – często kolonizuje przewód słuchowy zewnętrzny
• Tlenowe bakterie Gram-ujemne:
  • Pseudomonas aeruginosa – najczęstszy patogen w zapaleniu ucha zewnętrznego, szczególnie w tzw. uchu pływaka

Gatunki, u których nabyta oporność może stanowić problem:

• Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:
  • Staphylococcus aureus (oporny na metycylinę) – wymaga szczególnego podejścia terapeutycznego

Powyższe informacje o spektrum przeciwbakteryjnym są kluczowe przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych w leczeniu zakażeń ucha zewnętrznego i środkowego.⁸