Właściwości farmakokinetyczne
balance 2,3% z 2,3% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l 2,3 % glukozy + 1,25 mmol/l wapnia
Roztwór do dializy otrzewnowej Balance, składający się z dwukomorowych worków zawierających zasadowy roztwór mleczanu oraz kwaśny roztwór elektrolitów i glukozy, po wymieszaniu tworzy roztwór o pH ≈ 7,0. Podczas dializy następuje eliminacja mocznicowych produktów przemiany materii (mocznik, kreatynina, kwas moczowy), elektrolitów (Na, K, Ca, Mg) oraz fosforanów nieorganicznych, głównie przez dyfuzję i konwekcję. Glukoza, obecna w stężeniach 1,5%, 2,3% lub 4,25%, pełni funkcję środka osmotycznego, determinując efektywność ultrafiltracji. Wchłanianie glukozy z jamy otrzewnowej do krwi jest powolne, z 60-80% wchłoniętym w ciągu 6 godzin, co wpływa na zmniejszanie gradientu dyfuzji i spadek ultrafiltracji po 2-3 godzinach. Średnia objętość ultrafiltratu po 4 godzinach wynosi odpowiednio: 100 ml (1,5% glukozy), 400 ml (2,3%) oraz 800 ml (4,25%). Mleczan jako bufor jest niemal całkowicie wchłaniany i metabolizowany przez wątrobę w ciągu 6 godzin, co zapewnia stabilność równowagi kwasowo-zasadowej.
Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych
Właściwości farmakokinetyczne roztworu do dializy otrzewnowej balance z glukozą i wapniem obejmują złożone procesy usuwania toksyn mocznicowych oraz transport substancji aktywnych. Roztwór ten, dostarczany w dwukomorowych workach (komora z zasadowym roztworem mleczanu oraz komora z kwaśnym roztworem elektrolitów i glukozy), po wymieszaniu tworzy obojętny, gotowy do użycia roztwór dializacyjny o zrównoważonym pH ≈ 7,0.1
Eliminacja toksyn mocznicowych
W trakcie dializy otrzewnowej z użyciem roztworu balance następuje eliminacja produktów przemiany materii gromadzących się podczas mocznicy. Procesy te zachodzą głównie poprzez mechanizmy dyfuzji i konwekcji. Do usuniętych substancji należą:2
- Produkty azotowe – mocznik, kreatynina, kwas moczowy
- Elektrolity – sód, potas, wapń, magnez
- Nieorganiczne fosforany
Farmakokinetyka glukozy jako środka osmotycznego
Glukoza pełni rolę środka osmotycznego w roztworach balance. Jej stężenie w poszczególnych wariantach produktu (1,5%, 2,3% lub 4,25%) determinuje siłę działania osmotycznego i efektywność ultrafiltracji.3
Kinetyka wchłaniania glukozy
Proces wchłaniania glukozy z roztworu dializacyjnego charakteryzuje się następującymi cechami:4
- Glukoza jest powoli wchłaniana z jamy otrzewnowej do krwiobiegu pacjenta
- W miarę wchłaniania zmniejsza się gradient dyfuzji między roztworem dializacyjnym a płynem zewnątrzkomórkowym
- W ciągu 6 godzin dializy wchłonięte zostaje 60-80% glukozy zawartej w roztworze dializacyjnym
Dynamika ultrafiltracji
Efektywność ultrafiltracji zmienia się w czasie i zależy od stężenia glukozy w roztworze:5
- Ultrafiltracja jest największa na początku czasu zalegania roztworu w jamie otrzewnowej
- Maksimum ultrafiltracji osiągane jest po około 2-3 godzinach
- Następnie, wraz z wchłanianiem glukozy, obserwuje się postępujący spadek ultrafiltracji
Objętość ultrafiltratu
Po 4 godzinach dializy objętość uzyskanego ultrafiltratu zależy od stężenia glukozy w zastosowanym roztworze i wynosi średnio:6
| Stężenie glukozy w roztworze | Średnia objętość ultrafiltratu po 4 godzinach |
|---|---|
| 1,5% | 100 ml |
| 2,3% | 400 ml |
| 4,25% | 800 ml |
Metabolizm mleczanu jako środka buforującego
Mleczan stosowany w roztworach balance jako środek buforujący ulega niemal całkowitemu wchłonięciu w ciągu 6 godzin zalegania roztworu. U pacjentów z prawidłową funkcją wątroby mleczan jest szybko metabolizowany, co potwierdza utrzymywanie się prawidłowych poziomów pośrednich metabolitów.7
Transport wapnia
Transport wapnia między organizmem pacjenta a roztworem dializacyjnym jest procesem złożonym, zależnym od wielu czynników.8
Czynniki wpływające na transport wapnia
Transport wapnia determinują następujące parametry:9
- Stężenie glukozy w roztworze dializacyjnym
- Objętość wlewu
- Stężenie wapnia zjonizowanego w surowicy pacjenta
- Stężenie wapnia w roztworze dializacyjnym
Kierunek transportu wapnia
Przenikanie wapnia od pacjenta do dializatu (eliminacja wapnia) jest tym większe, im:10
- Wyższe stężenie glukozy w roztworze
- Większa objętość wlewu
- Wyższe stężenie wapnia w surowicy pacjenta
- Niższe stężenie wapnia w roztworze dializacyjnym
Bilans wapniowy podczas dializy
W przypadku stosowania roztworu balance z 1,25 mmol/l wapnia, typowy schemat ciągłej ambulatoryjnej dializy otrzewnowej (CADO) z trzema workami zawierającymi 1,5% glukozy i jednym workiem z 4,25% glukozy pozwala na usunięcie około 160 mg wapnia na dobę.11
Implikacje kliniczne bilansu wapniowego
Kontrolowana eliminacja wapnia poprzez dializę z użyciem roztworu zawierającego 1,25 mmol/l wapnia umożliwia:12
- Doustne przyjmowanie większych dawek leków zawierających wapń
- Stosowanie wyższych dawek witaminy D
- Osiągnięcie powyższych celów terapeutycznych bez ryzyka hiperkalcemii
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania