Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania atorwastatyny 80 mg

Atorwastatyna w dawce 80 mg, dostępna w postaci tabletek powlekanych, wymaga uwzględnienia szeregu specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności przed jej zastosowaniem oraz w trakcie terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń oraz zalecanych działań, które należy wdrożyć dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.¹

Wpływ na wątrobę

Przed rozpoczęciem leczenia atorwastatyną, jak również okresowo podczas terapii, konieczne jest wykonywanie badań kontrolnych oceniających czynność wątroby. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci, u których wystąpią jakiekolwiek objawy przedmiotowe lub podmiotowe sugerujące uszkodzenie wątroby. U pacjentów ze zwiększoną aktywnością aminotransferaz niezbędne jest prowadzenie monitorowania aż do ustąpienia nieprawidłowości. Jeśli zwiększenie aktywności aminotransferaz utrzymuje się powyżej trzykrotnej wartości górnej granicy normy (GGN), zaleca się redukcję dawki lub całkowite odstawienie produktu Atorvasterol.²

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania atorwastatyny u pacjentów spożywających znaczne ilości alkoholu oraz/lub mających chorobę wątroby w wywiadzie.³

Zapobieganie udarom poprzez agresywne obniżenie stężeń cholesterolu (SPARCL)

W analizie post-hoc badania SPARCL (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels) zaobserwowano, że u pacjentów bez choroby niedokrwiennej serca w wywiadzie, którzy niedawno przebyli udar mózgowy lub TIA (przemijający napad niedokrwienia), częstość występowania udarów krwotocznych w grupie otrzymującej atorwastatynę w dawce 80 mg była większa niż w grupie placebo. Ryzyko to było szczególnie podwyższone u pacjentów, którzy przed rozpoczęciem badania mieli w wywiadzie przebyty udar krwotoczny lub zawał lakunarny. W przypadku pacjentów z takimi czynnikami ryzyka, stosunek korzyści do ryzyka stosowania atorwastatyny w dawce 80 mg nie jest jednoznacznie określony, dlatego przed rozpoczęciem leczenia należy starannie rozważyć potencjalne ryzyko wystąpienia udaru krwotocznego.⁴

Wpływ na mięśnie szkieletowe

Atorwastatyna, podobnie jak inne inhibitory reduktazy HMG-CoA, może w rzadkich przypadkach wpływać na mięśnie szkieletowe, powodując dolegliwości mięśniowe, zapalenie mięśni oraz miopatię, która może prowadzić do rabdomiolizy – stanu potencjalnie zagrażającego życiu. Rabdomiolizę charakteryzuje znaczne zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (>10 razy GGN), mioglobinemia i mioglobinuria, które mogą prowadzić do niewydolności nerek.⁶

Środki ostrożności przed rozpoczęciem leczenia

Atorwastatynę należy przepisywać z ostrożnością pacjentom, u których występują czynniki predysponujące do rabdomiolizy. Przed włączeniem leczenia statynami konieczne jest oznaczenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) w następujących przypadkach:⁷

• zaburzenie czynności nerek⁸
• niedoczynność tarczycy⁹
• dziedziczne zaburzenia mięśni w wywiadzie chorobowym lub rodzinnym¹⁰
• wcześniejsze wystąpienie działania uszkadzającego mięśnie po stosowaniu statyn lub fibratów w wywiadzie¹¹
• choroby wątroby w wywiadzie i/lub spożywanie dużych ilości alkoholu¹²
• u osób w podeszłym wieku (powyżej 70 lat) – konieczność wykonania takich badań powinna być rozpatrywana w kontekście innych czynników ryzyka predysponujących do wystąpienia rabdomiolizy¹³
• w sytuacjach, w których stężenie leku w osoczu może być zwiększone, np. na skutek interakcji lub w określonych podgrupach genetycznych pacjentów¹⁴

W wymienionych sytuacjach należy starannie ocenić ryzyko leczenia w stosunku do możliwych korzyści oraz zaleca się stałe monitorowanie objawów klinicznych. Jeśli aktywność CK w oznaczeniu wyjściowym jest istotnie podwyższona (>5 razy GGN), nie należy rozpoczynać leczenia atorwastatyną.^{Pomiar aktywności kinazy kreatynowej}

Aktywności kinazy kreatynowej (CK) nie należy oznaczać bezpośrednio po intensywnym wysiłku fizycznym oraz w przypadku występowania innych przyczyn mogących zwiększać jej aktywność, ponieważ utrudnia to prawidłową interpretację wyników. Jeżeli podczas pierwszego oznaczenia aktywność CK jest istotnie podwyższona (>5 razy GGN), pomiar należy powtórzyć w ciągu 5-7 dni w celu weryfikacji rezultatów.^{Monitorowanie podczas leczenia}

Pacjenta należy poinstruować, aby niezwłocznie zgłaszał wystąpienie bólów mięśniowych, kurczów lub osłabienia mięśni, szczególnie gdy towarzyszy temu ogólne złe samopoczucie lub gorączka. W takich przypadkach konieczne jest oznaczenie aktywności CK. Jeśli jest ona istotnie podwyższona (>5 razy GGN), leczenie należy przerwać.¹⁸

Leczenie atorwastatyną musi zostać przerwane natychmiast w przypadku znacznego podwyższenia aktywności CK (>10 razy GGN) lub w przypadku rozpoznania bądź podejrzenia rabdomiolizy.^{Jednoczesne leczenie innymi produktami leczniczymi}

Ryzyko rabdomiolizy zwiększa się podczas stosowania atorwastatyny jednocześnie z lekami, które mogą podwyższać jej stężenie w osoczu, takimi jak:²⁰

• Silne inhibitory CYP3A4 lub inhibitory białek transportujących (np. cyklosporyna, telitromycyna, klarytromycyna, delawirdyna, styrypentol, ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol oraz inhibitory proteazy HIV, w tym rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir, typranawir z rytonawirem)²¹
• Gemfibrozyl i inne pochodne kwasu fibrynowego²²
• Leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C (HCV), takie jak boceprewir, telaprewir, elbaswir z grazoprewirem²³
• Erytromycyna, niacyna, ezetymib, kolchicyna²⁴

W miarę możliwości należy rozważyć zastosowanie alternatywnych leków, które nie wchodzą w interakcje z atorwastatyną. Jeśli jednoczesne stosowanie wymienionych leków jest konieczne, należy dokładnie ocenić bilans korzyści i ryzyka. U pacjentów otrzymujących leki zwiększające stężenie atorwastatyny w osoczu zaleca się zastosowanie mniejszej dawki maksymalnej atorwastatyny. Dodatkowo, w przypadku silnych inhibitorów CYP3A4, należy rozważyć niższą dawkę początkową atorwastatyny oraz zapewnić odpowiednią obserwację kliniczną pacjenta.²⁵

Jednoczesne stosowanie z kwasem fusydowym

Produktu Atorvasterol nie wolno stosować jednocześnie z kwasem fusydowym podawanym ogólnoustrojowo ani w okresie 7 dni po zakończeniu leczenia kwasem fusydowym. U pacjentów, u których ogólnoustrojowe podawanie kwasu fusydowego jest konieczne, leczenie statynami należy przerwać na cały okres terapii kwasem fusydowym. Zgłaszano przypadki rabdomiolizy (w tym niektóre zakończone zgonem) u pacjentów otrzymujących jednocześnie kwas fusydowy i statyny. Pacjenta należy poinformować o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów osłabienia, bólu lub tkliwości mięśni.²⁶

Leczenie statynami można wznowić po upływie siedmiu dni od podania ostatniej dawki kwasu fusydowego. W wyjątkowych okolicznościach, gdy konieczne jest długotrwałe podawanie ogólnoustrojowe kwasu fusydowego (np. w leczeniu ciężkich zakażeń), jednoczesne stosowanie produktu Atorvasterol i kwasu fusydowego można rozważyć wyłącznie indywidualnie dla każdego pacjenta i pod ścisłym nadzorem lekarskim.²⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu produktu na rozwój dzieci.²⁸

Śródmiąższowa choroba płuc

Zgłaszano pojedyncze przypadki śródmiąższowej choroby płuc podczas stosowania niektórych statyn, szczególnie w terapii długoterminowej. Objawy tego schorzenia mogą obejmować duszność, nieproduktywny kaszel oraz ogólne pogorszenie stanu zdrowia (zmęczenie, utratę masy ciała i gorączkę). W przypadku podejrzenia śródmiąższowej choroby płuc u pacjenta, należy przerwać leczenie statynami.²⁹

Ryzyko rozwoju cukrzycy

Niektóre dane sugerują, że wszystkie leki z grupy statyn mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi i u niektórych pacjentów z wysokim ryzykiem wystąpienia cukrzycy w przyszłości mogą powodować hiperglikemię o nasileniu wymagającym odpowiedniej opieki diabetologicznej. Jednakże korzyść wynikająca ze zmniejszenia ryzyka rozwoju chorób naczyniowych przeważa nad tym ryzykiem, dlatego nie powinno to stanowić powodu do przerwania leczenia statynami.³⁰

Pacjentów z grupy ryzyka (stężenie glukozy na czczo 5,6-6,9 mmol/l, BMI >30 kg/m², podwyższone stężenie triglicerydów, nadciśnienie tętnicze) należy poddać kontroli klinicznej i biochemicznej zgodnie z obowiązującymi wytycznymi krajowymi.^{Zawartość sodu}

Produkt Atorvasterol zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że jest uznawany za „wolny od sodu”.³²