Właściwości farmakodynamiczne

Atomoksetyna, będąca substancją czynną produktu leczniczego Atomoxetine NeuroPharma, stanowi istotny element w farmakoterapii ADHD. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakodynamicznych tego leku, uwzględniający zarówno mechanizm działania, jak i skuteczność kliniczną potwierdzoną w badaniach.¹

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Atomoksetyna należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako psychoanaleptyki, podgrupy leków psychostymulujących, stosowanych w ADHD i nootropowych. W klasyfikacji ATC jest ona oznaczona kodem N06BA09 i zaliczana do ośrodkowo działających sympatykomimetyków.²

Mechanizm działania

Atomoksetyna wykazuje wysoce selektywne i silne działanie inhibicyjne na presynaptyczny transporter noradrenaliny. Co istotne, przypuszcza się, że substancja ta działa bez bezpośredniego wpływu na nośniki serotoniny czy dopaminy. Atomoksetyna charakteryzuje się minimalnym powinowactwem do innych receptorów noradrenergicznych oraz innych nośników lub receptorów neuroprzekaźników.³

Metabolity i ich aktywność

W procesie metabolizmu atomoksetyny powstają dwa główne metabolity oksydacji:

• 4-hydroksyatomoksetyna – wykazuje działanie inhibicyjne wobec nośnika noradrenaliny podobne do związku macierzystego. W przeciwieństwie do atomoksetyny, metabolit ten wykazuje również pewną aktywność hamującą wobec nośnika serotoniny. Wpływ na ten transporter jest jednak prawdopodobnie minimalny, ponieważ większość 4-hydroksyatomoksetyny ulega dalszemu metabolizmowi, a jej stężenie w osoczu jest znacząco niższe (odpowiada 1% stężenia atomoksetyny u osób intensywnie metabolizujących i zaledwie 0,1% u osób wolno metabolizujących).
• N-desmetyloatomoksetyna – charakteryzuje się znacznie mniejszą aktywnością farmakologiczną w porównaniu do związku macierzystego. W stanie równowagi dynamicznej u osób intensywnie metabolizujących występuje w osoczu w stężeniach niższych niż lek macierzysty, natomiast u osób wolno metabolizujących osiąga stężenia porównywalne z atomoksetyną.

⁴

Cechy charakterystyczne atomoksetyny

Istotnym aspektem profilu farmakodynamicznego atomoksetyny jest fakt, że nie jest ona środkiem psychostymulującym ani pochodną amfetaminy. Przeprowadzono randomizowane badanie kontrolowane placebo z zastosowaniem podwójnie ślepej próby u dorosłych, które miało na celu ocenę potencjału nadużywania leku. Badanie to porównywało działanie atomoksetyny i placebo, a jego wyniki nie wykazały związku atomoksetyny z wzorcem odpowiedzi sugerującym właściwości stymulujące lub euforyzujące.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo

Badania kliniczne w populacji dorosłych

Produkt Atomoxetine NeuroPharma został poddany zakrojonym na szeroką skalę badaniom klinicznym, obejmującym ponad 4800 dorosłych pacjentów spełniających diagnostyczne kryteria ADHD według klasyfikacji DSM-IV. Skuteczność krótkoterminową atomoksetyny wykazano w sześciu randomizowanych, kontrolowanych placebo badaniach z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, trwających od 10 do 16 tygodni.⁶

Metodologia tych badań opierała się na porównaniu średniej zmiany przedmiotowych i podmiotowych objawów ADHD u pacjentów leczonych atomoksetyną w stosunku do pacjentów przyjmujących placebo, od punktu wyjściowego do punktu końcowego. We wszystkich sześciu badaniach wykazano statystycznie istotną przewagę atomoksetyny nad placebo w zakresie łagodzenia objawów ADHD.⁷

Dodatkowo, w porównaniu z grupą placebo, u pacjentów leczonych atomoksetyną w punkcie końcowym badania odnotowano:

• Statystycznie istotnie większą poprawę wyników w skali ogólnej oceny klinicznej stopnia ciężkości choroby (Clinical Global Impression of Severity, CGI-S) we wszystkich 6 badaniach krótkoterminowych.
• Statystycznie istotnie większą poprawę funkcjonowania związanego z ADHD we wszystkich 3 badaniach krótkoterminowych, w których ten parametr był oceniany.

⁸

Skuteczność długoterminowa

Skuteczność długoterminowa atomoksetyny została potwierdzona w dwóch trwających sześć miesięcy badaniach kontrolowanych placebo. Należy jednak zaznaczyć, że w trzecim badaniu długoterminowym nie udało się wykazać takiej skuteczności.⁹