Przedawkowanie Aspirin C Forte (kwas acetylosalicylowy 800 mg + kwas askorbowy 480 mg)

Przedawkowanie produktu leczniczego Aspirin C Forte stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Objawy toksyczności mogą wynikać zarówno z nadmiaru kwasu acetylosalicylowego, jak i kwasu askorbowego, przy czym dominującą rolę w obrazie klinicznym odgrywają objawy zatrucia salicylanami.^{100 mg/kg m.c./dobę przez więcej niż 2 dni) może być spowodowane długotrwałym przyjmowaniem dawek terapeutycznych lub zatruciem ostrym (w wyniku przedawkowania) potencjalnie zagrażającym życiu, np. przyjęciu leku przez dzieci.”>1}

Mechanizmy zatrucia salicylanami

Zatrucie salicylanami może wystąpić w dwóch podstawowych postaciach:

• Zatrucie przewlekłe (salicylizm) – spowodowane długotrwałym przyjmowaniem dawek terapeutycznych, przekraczających 100 mg/kg masy ciała na dobę przez okres dłuższy niż 2 dni^{100 mg/kg m.c./dobę przez więcej niż 2 dni) może być spowodowane długotrwałym przyjmowaniem dawek terapeutycznych lub zatruciem ostrym (w wyniku przedawkowania) potencjalnie zagrażającym życiu, np. przyjęciu leku przez dzieci.”>2}
• Zatrucie ostre – będące wynikiem jednorazowego przedawkowania, potencjalnie zagrażające życiu, szczególnie niebezpieczne u dzieci^{100 mg/kg m.c./dobę przez więcej niż 2 dni) może być spowodowane długotrwałym przyjmowaniem dawek terapeutycznych lub zatruciem ostrym (w wyniku przedawkowania) potencjalnie zagrażającym życiu, np. przyjęciu leku przez dzieci.”>3}

Warto podkreślić, że objawy zatrucia przewlekłego są często niespecyficzne i mogą zostać zbagatelizowane przez pacjenta lub personel medyczny. Wchłanianie kwasu acetylosalicylowego może być zmniejszone w wyniku opóźnionego opróżniania żołądka, tworzenia się złogów w żołądku lub w przypadku zażycia leku w postaci tabletek powlekanych.⁴

Stężenie kwasu acetylosalicylowego a stopień zatrucia

Korelacja między stężeniem kwasu acetylosalicylowego we krwi a nasileniem objawów klinicznych przedstawia się następująco:

• 150-300 mikrogramów/ml – mogą występować szumy uszne⁵
• Powyżej 300 mikrogramów/ml – pojawiają się poważniejsze działania niepożądane⁶

Należy jednak zaznaczyć, że samo stężenie kwasu acetylosalicylowego we krwi nie pozwala precyzyjnie oszacować stopnia zatrucia, co wynika ze złożonych mechanizmów patofizjologicznych.⁷

Objawy zatrucia salicylanami

Lekkie zatrucie (salicylizm) występuje zwykle po wielokrotnym przyjęciu zbyt dużych dawek i objawia się:

• Zawrotami głowy (w tym pochodzenia błędnikowego)
• Szumami usznymi
• Głuchotą
• Nadmiernym poceniem się
• Nudnościami i wymiotami
• Bólem głowy
• Splątaniem

Objawy te mogą ustąpić po zmniejszeniu dawki przyjmowanego leku.⁸

Ciężkie zatrucie charakteryzuje się poważnymi zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej, a objawy różnią się w zależności od wieku pacjenta i stopnia nasilenia zatrucia. U dzieci najczęściej manifestuje się kwasicą metaboliczną.⁹

Przedawkowanie kwasu askorbowego

Ostre lub przewlekłe przedawkowanie witaminy C zawartej w preparacie Aspirin C Forte może również prowadzić do swoistego zespołu toksyczności. Objawy przedawkowania witaminy C obejmują przede wszystkim zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak:¹⁰

• Biegunka
• Nudności
• Wymioty

Poważniejsze następstwa przedawkowania witaminy C (w dawkach >2 g/dobę u dorosłych) mogą obejmować: ^{2 g/dobę u dorosłych) może powodować istotne zwiększenie stężenia szczawianów w moczu. W niektórych przypadkach prowadzi to do hiperoksalurii, krystalizacji szczawianu wapnia, powstania kamieni nerkowych, odkładania się szczawianu wapnia, nefropatii cewkowo-śródmiąższowej i ostrej niewydolności nerek.”>11}

• Istotne zwiększenie stężenia szczawianów w moczu
• Hiperoksalurię
• Krystalizację szczawianu wapnia
• Tworzenie kamieni nerkowych
• Odkładanie szczawianu wapnia w tkankach
• Nefropatię cewkowo-śródmiąższową
• Ostrą niewydolność nerek

Szczególnie niebezpieczne jest przedawkowanie witaminy C u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, gdzie większe dawki (>3 g/dobę u dzieci i >15 g/dobę u dorosłych) mogą prowadzić do hemolizy erytrocytów.^{3 g/dobę u dzieci i >15 g/dobę u dorosłych) może prowadzić do hemolizy erytrocytów.”>12}

Objawy i postępowanie w przedawkowaniu

Ze względu na złożoną patofizjologię zatrucia salicylanami, objawy, wyniki badań oraz właściwe postępowanie terapeutyczne przedstawiono w poniższej tabeli.¹³

Postępowanie w przedawkowaniu witaminy C

W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania witaminy C należy:¹⁴

1. Natychmiast odstawić produkt
2. Skonsultować się z lekarzem
3. Wdrożyć odpowiednie leczenie objawowe i podtrzymujące
4. Monitorować funkcję nerek i równowagę elektrolitową, szczególnie u pacjentów z predyspozycją do kamicy nerkowej

Należy pamiętać, że objawy kliniczne, wyniki badań laboratoryjnych oraz skutki przedawkowania zależą od indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz dodatkowych uwarunkowań, takich jak dawka, czas trwania leczenia oraz czas do postawienia rozpoznania.¹⁵