Działania niepożądane leku Asduter

Asduter 10 mg (tabletki zawierające arypiprazol) może wywołać szereg działań niepożądanych o różnym stopniu nasilenia i częstotliwości występowania. Znajomość profilu bezpieczeństwa tego leku ma kluczowe znaczenie w procesie terapeutycznym, szczególnie ze względu na potencjalne zagrożenia, które mogą towarzyszyć farmakoterapii.¹

Profil bezpieczeństwa – podsumowanie

Na podstawie kontrolowanych badań klinicznych z użyciem placebo ustalono, że najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są akatyzja oraz nudności. Każde z tych działań występuje u ponad 3% pacjentów przyjmujących arypiprazol w formie doustnej.²

Klasyfikacja i częstość występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane związane z leczeniem arypiprazolem zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości ich występowania. Dane pochodzą zarówno z badań klinicznych, jak i zgłoszeń po wprowadzeniu leku do obrotu.<sup data-drug="Asduter" data-section="Działania niepożądane" title="Wszystkie działania niepożądane podano według klasyfikacji układ/narząd i częstości: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko ( 3

Przyjęto następującą klasyfikację częstości występowania działań niepożądanych:

• Bardzo często: ≥ 1/10 (występuje u co najmniej 1 na 10 pacjentów)
• Często: ≥ 1/100 do < 1/10 (występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów)
• Niezbyt często: ≥ 1/1 000 do < 1/100 (występuje u 1 do 10 na 1000 pacjentów)
• Rzadko: ≥ 1/10 000 do < 1/1 000 (występuje u 1 do 10 na 10000 pacjentów)
• Bardzo rzadko: < 1/10 000 (występuje u mniej niż 1 na 10000 pacjentów)
• Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

<sup data-drug="Asduter" data-section="Działania niepożądane" title="Wszystkie działania niepożądane podano według klasyfikacji układ/narząd i częstości: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko ( 4

Warto zauważyć, że działania niepożądane zgłaszane po wprowadzeniu leku do obrotu, których częstość nie mogła być określona na podstawie spontanicznych zgłoszeń, zostały sklasyfikowane jako „nieznana”.⁵

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Objawy pozapiramidowe (EPS)

Schizofrenia: W długookresowym 52-tygodniowym badaniu prowadzonym z grupą kontrolną, u pacjentów leczonych arypiprazolem zaobserwowano mniejszą częstość występowania objawów pozapiramidowych (25,8%), w tym parkinsonizmu, akatyzji, dystonii i dyskinezy, w porównaniu do pacjentów leczonych haloperydolem (57,3%).⁶

W 26-tygodniowym badaniu z kontrolą placebo, częstość występowania EPS wynosiła 19% u pacjentów leczonych arypiprazolem i 13,1% u pacjentów otrzymujących placebo.⁷ W innym 26-tygodniowym badaniu z grupą kontrolną częstość występowania EPS wynosiła 14,8% w przypadku pacjentów leczonych arypiprazolem i 15,1% w przypadku pacjentów otrzymujących olanzapinę.⁸

Epizody maniakalne w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I: W 12-tygodniowym badaniu z grupą kontrolną przypadki EPS stwierdzano u 23,5% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 53,3% pacjentów leczonych haloperydolem.⁹ W innym 12-tygodniowym badaniu przypadki EPS stwierdzano u 26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 17,6% pacjentów leczonych litem.¹⁰

W długookresowym 26-tygodniowym badaniu z kontrolą placebo podczas fazy leczenia podtrzymującego, przypadki EPS wystąpiły u 18,2% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 15,7% pacjentów otrzymujących placebo.¹¹

Akatyzja

W badaniach z kontrolą placebo przypadki akatyzji u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi występowały u 12,1% pacjentów leczonych arypiprazolem i u 3,2% pacjentów otrzymujących placebo.¹² U pacjentów ze schizofrenią liczba przypadków akatyzji wyniosła 6,2% w grupie arypiprazolu i 3,0% w grupie placebo.¹³

Dystonia

Dystonia, jako efekt klasy terapeutycznej, objawia się długotrwałymi nieprawidłowymi skurczami grup mięśni i może występować u wrażliwych pacjentów w ciągu pierwszych kilku dni leczenia.¹⁴ Do objawów dystonii należą:

• Skurcze mięśni szyi, czasami postępujące do ucisku w gardle
• Trudności z przełykaniem
• Trudności z oddychaniem
• Zaburzenia ruchów języka

¹⁵

Chociaż objawy dystonii mogą wystąpić po zastosowaniu małych dawek, częściej pojawiają się przy stosowaniu leków przeciwpsychotycznych pierwszej generacji w dużych mocach i dawkach. Zaobserwowano zwiększone ryzyko ostrej dystonii u mężczyzn i w młodszych grupach wiekowych.¹⁶

Prolaktyna

Podczas badań klinicznych w zakresie zarejestrowanych wskazań i po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu u pacjentów otrzymujących arypiprazol obserwowano zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia prolaktyny w surowicy w porównaniu do pomiarów początkowych.¹⁷

Parametry laboratoryjne

Porównania pomiędzy arypiprazolem i placebo dotyczące odsetka pacjentów, u których wystąpiły potencjalnie istotne zmiany rutynowych parametrów laboratoryjnych i lipidowych, nie wykazały medycznie istotnych różnic.¹⁸ Ogólnie przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności CPK (fosfokinazy kreatynowej) obserwowano u 3,5% pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do 2,0% pacjentów otrzymujących placebo.¹⁹

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Schizofrenia u młodzieży w wieku 15 lat i starszej

W krótkoterminowym badaniu z kontrolą placebo z udziałem 302 nastolatków (13-17 lat) ze schizofrenią, częstość występowania i rodzaj działań niepożądanych były podobne do występujących u dorosłych, z pewnymi wyjątkami.²⁰

U nastolatków otrzymujących arypiprazol częściej niż u dorosłych (i częściej niż placebo) zgłaszano:

• Bardzo często (≥ 1/10): senność/sedacja i zaburzenia pozapiramidowe
• Często (≥ 1/100, < 1/10): suchość w jamie ustnej, zwiększony apetyt, niedociśnienie ortostatyczne

<sup data-drug="Asduter" data-section="Działania niepożądane" title="Senność/sedacja i zaburzenia pozapiramidowe były zgłaszane bardzo często (≥ 1/10), oraz suchość w jamie ustnej, zwiększony apetyt, niedociśnienie ortostatyczne były zgłaszane często (≥ 1/100, 21

Profil bezpieczeństwa w 26-tygodniowym badaniu prowadzonym na zasadzie próby otwartej był podobny do obserwowanego w badaniu krótkoterminowym z kontrolą placebo.²² Profil bezpieczeństwa w długoterminowym badaniu prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby z grupą kontrolną otrzymującą placebo był podobny, z wyjątkiem następujących reakcji zgłaszanych częściej u dzieci i młodzieży przyjmujących placebo: często (≥1/100, <1/10) zgłaszano zmniejszenie masy ciała, zwiększenie stężenia insuliny we krwi, arytmię i leukopenię.<sup data-drug="Asduter" data-section="Działania niepożądane" title="Profil bezpieczeństwa w długoterminowym badaniu prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby z grupą kontrolną otrzymującą placebo był podobny z wyjątkiem następujących reakcji, które były zgłaszane częściej, niż w grupie dzieci i młodzieży przyjmujących placebo: często zgłaszano zmniejszenie masy ciała, zwiększenie stężenia insuliny we krwi, arytmię i leukopenię (≥1/100, 23

W zebranej populacji nastolatków (13-17 lat) ze schizofrenią, leczonych do 2 lat, przypadki małego stężenia prolaktyny w surowicy stwierdzono u 29,5% dziewcząt (< 3 ng/ml) i 48,3% chłopców (< 2 ng/ml).<sup data-drug="Asduter" data-section="Działania niepożądane" title="W zebranej populacji nastolatków (od 13 do 17 lat) chorych na schizofrenię, leczonych do 2 lat, przypadki małego stężenia prolaktyny w surowicy stwierdzono u 29,5 % dziewcząt (< 3 ng/ml) i 48,3% chłopców (24 W grupie młodzieży (13-17 lat) ze schizofrenią, otrzymującej dawki arypiprazolu od 5 do 30 mg przez okres maksymalnie do 72 miesięcy, częstość występowania małych stężeń prolaktyny w surowicy u kobiet (< 3 ng/ml) i u mężczyzn (< 2 ng/ml) wynosiła odpowiednio 25,6% i 45,0%.<sup data-drug="Asduter" data-section="Działania niepożądane" title="W grupie młodzieży (w wieku od 13 do 17 lat) ze schizofrenią, otrzymującej dawki arypiprazolu od 5 do 30 mg przez okres maksymalnie do 72 miesięcy, częstość występowania małych stężeń prolaktyny w surowicy u kobiet (< 3 ng/ml) i u mężczyzn (25

Podczas dwóch długoterminowych badań z udziałem młodzieży (13-17 lat) ze schizofrenią i pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową leczonych arypiprazolem, częstość występowania małych stężeń prolaktyny w surowicy u kobiet (<3 ng/ml) i mężczyzn (<2 ng/ml) wynosiła odpowiednio 37,0% i 59,4%.<sup data-drug="Asduter" data-section="Działania niepożądane" title="Podczas dwóch długoterminowych badań z udziałem młodzieży (od 13 do 17 lat) ze schizofrenią i pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową leczonych arypiprazolem, częstość występowania małych stężeń prolaktyny w surowicy u kobiet (<3 ng/ml) i mężczyzn (26

Epizody maniakalne w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u młodzieży w wieku 13 lat i starszej

Częstość występowania i rodzaj działań niepożądanych u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I były podobne do występujących u dorosłych, z pewnymi wyjątkami:²⁷

U młodzieży zgłaszane były:

• Bardzo często (≥ 1/10): senność (23,0%), zaburzenia pozapiramidowe (18,4%), akatyzja (16,0%) i zmęczenie (11,8%)
• Często (≥ 1/100 do < 1/10): ból w górnej części brzucha, zwiększenie częstości akcji serca, zwiększenie masy ciała, zwiększenie apetytu, drżenie mięśni oraz dyskineza

<sup data-drug="Asduter" data-section="Działania niepożądane" title="senność (23,0%), zaburzenia pozapiramidowe (18,4%), akatyzja (16,0%) i zmęczenie (11,8%) były zgłaszane bardzo często (≥ 1/10); natomiast ból w górnej części brzucha, zwiększenie częstości akcji serca, zwiększenie masy ciała, zwiększenie apetytu, drżenie mięśni oraz dyskineza były zgłaszane często (≥ 1/100 do 28

Niektóre działania niepożądane wykazywały zależność od zastosowanej dawki:

• Zaburzenia pozapiramidowe: częstość występowania dla dawki 10 mg wynosiła 9,1%, dla dawki 30 mg 28,8%, dla placebo 1,7%
• Akatyzja: częstość występowania dla dawki 10 mg wynosiła 12,1%, dla dawki 30 mg 20,3%, dla placebo 1,7%

²⁹

Średnie zmiany masy ciała u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I po 12. oraz 30. tygodniu leczenia wynosiły odpowiednio dla arypiprazolu 2,4 kg oraz 5,8 kg, a w przypadku placebo 0,2 kg oraz 2,3 kg.³⁰

W populacji dzieci i młodzieży senność oraz zmęczenie obserwowano częściej u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym, w porównaniu do pacjentów ze schizofrenią.³¹

W populacji dzieci i młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym (10-17 lat), leczonych do 30 tygodni, przypadki małego stężenia prolaktyny w surowicy stwierdzono u 28,0% dziewcząt (<3 ng/ml) i 53,3% chłopców (< 2 ng/ml).<sup data-drug="Asduter" data-section="Działania niepożądane" title="W populacji dzieci i młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym (od 10 do 17 lat), leczonych do 30 tygodni, przypadki małego stężenia prolaktyny w surowicy stwierdzono u 28,0% dziewcząt (<3 ng/ml) i 53,3% chłopców (32

Zaburzenia kontroli impulsów

U pacjentów leczonych arypiprazolem mogą wystąpić różne zaburzenia kontroli impulsów, w tym:

• Patologiczne uzależnienie od hazardu
• Hiperseksualność
• Kompulsywna potrzeba wydawania pieniędzy
• Obżarstwo lub kompulsywne objadanie się

³³

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.³⁴ Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C PL-02 222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.³⁵

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.³⁶