Przedawkowanie leku APAP migrena

APAP migrena zawiera trzy substancje czynne: paracetamol (250 mg), kwas acetylosalicylowy (250 mg) oraz kofeinę (65 mg). Przedawkowanie tego złożonego preparatu wiąże się z ryzykiem wystąpienia objawów charakterystycznych dla nadmiernego spożycia każdej z tych substancji, przy czym kluczowe znaczenie mają efekty toksyczne paracetamolu i kwasu acetylosalicylowego.¹

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego

Toksyczność kwasu acetylosalicylowego jest bezpośrednio skorelowana z jego stężeniem w osoczu. Zatrucie salicylanami można podzielić na stopnie o różnym nasileniu objawów klinicznych.²

Lekkie zatrucie (stężenie w osoczu 150-300 μg/ml) charakteryzuje się następującymi objawami:³

• Zawroty głowy
• Szum uszny
• Głuchota
• Nadmierna potliwość
• Uczucie pulsowania i ciepła w kończynach
• Nudności i wymioty
• Odwodnienie
• Bóle głowy
• Rozkojarzenie

Cięższe zatrucie salicylanami występuje przy stężeniach przekraczających 300 μg/ml. Objawy obejmują:⁴

• Hiperwentylację – przyspieszony i pogłębiony oddech
• Gorączkę
• Nerwowość
• Ketozę – obecność ciał ketonowych we krwi
• Alkalozę oddechową – zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej
• Kwasicę metaboliczną – nagromadzenie kwasów w organizmie
• Depresję ośrodkowego układu nerwowego prowadzącą do utraty przytomności
• Zapaść sercowo-naczyniową
• Niewydolność oddechową

Dodatkowo mogą wystąpić objawy nietypowe:⁵

• Krwawe wymioty
• Bardzo wysoka gorączka
• Hipoglikemia – obniżone stężenie glukozy we krwi
• Hipokaliemia – obniżone stężenie potasu we krwi
• Trombocytopenia – zmniejszona liczba płytek krwi
• Zwiększone INR/PTR (Wskaźnik Quicka, wskaźnik protrombinowy)
• Wykrzepianie wewnątrznaczyniowe
• Niewydolność nerek
• Niekardiologiczny obrzęk płuc

Ze strony ośrodkowego układu nerwowego mogą wystąpić takie objawy jak: splątanie, dezorientacja, śpiączka i drgawki, przy czym są one rzadziej obserwowane u dorosłych niż u dzieci.⁶

Przedawkowanie paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu jest szczególnie niebezpieczne ze względu na jego potencjał hepatotoksyczny. Dawki przekraczające 10 g łącznie u osoby dorosłej lub powyżej 150 mg/kg masy ciała w jednej dawce mogą prowadzić do:^{10 g łącznie u osoby dorosłej lub >150 mg/kg w jednej dawce) może powodować rozpad komórek wątroby, co może prowadzić do całkowitej i nieodwracalnej martwicy (niewydolności wątroby, kwasicy metabolicznej, niewydolności nerek) oraz ostatecznie śpiączki i śmierci lub może wymagać przeszczepu wątroby.”>7}

• Rozpadu komórek wątroby
• Całkowitej i nieodwracalnej martwicy hepatocytów
• Niewydolności wątroby
• Kwasicy metabolicznej
• Niewydolności nerek
• Śpiączki
• Śmierci

W niektórych przypadkach stan kliniczny może wymagać przeszczepu wątroby. Rzadziej dochodzi również do rozwinięcia martwicy cewek nerkowych.^{10 g łącznie u osoby dorosłej lub >150 mg/kg w jednej dawce) może powodować rozpad komórek wątroby, co może prowadzić do całkowitej i nieodwracalnej martwicy (niewydolności wątroby, kwasicy metabolicznej, niewydolności nerek) oraz ostatecznie śpiączki i śmierci lub może wymagać przeszczepu wątroby. Rzadziej dochodzi do rozwinięcia martwicy cewek nerkowych.”>8}

Wczesne objawy przedawkowania paracetamolu obejmują:⁹

• Nudności (bardzo często)
• Wymioty
• Anoreksja – utrata apetytu
• Bladość
• Ospałość
• Nadmierna potliwość

Te wczesne objawy zwykle ustępują w ciągu 24 godzin, co może dawać fałszywe poczucie bezpieczeństwa, ponieważ uszkodzenie wątroby następuje z opóźnieniem.¹⁰

Ból brzucha może być pierwszym objawem uszkodzenia wątroby, które nie ujawnia się przez pierwsze 24-48 godzin i może wystąpić z opóźnieniem aż do 4-6 dni po spożyciu. Największe uszkodzenie wątroby zazwyczaj następuje po upływie 72 do 96 godzin od zażycia preparatu.¹¹

Dodatkowo mogą wystąpić:¹²

• Zaburzenia metabolizmu glukozy
• Kwasica metaboliczna
• Ostra niewydolność nerek z ostrą martwicą kanalików nerkowych (nawet przy braku ciężkiego uszkodzenia wątroby)
• Zaburzenia rytmu serca
• Zapalenie trzustki

Grupa wysokiego ryzyka ciężkiego uszkodzenia wątroby obejmuje pacjentów:¹³

• Poddanych terapii lekami indukującymi enzymy wątrobowe (karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, ryfampicyna, ziele dziurawca)
• Nadużywających alkoholu
• Niedożywionych

Przedawkowanie kofeiny

Objawy przedawkowania kofeiny obejmują:¹⁴

• Ból w nadbrzuszu
• Wymioty
• Niepokój
• Nerwowość
• Rozdrażnienie
• Bezsenność
• Podniecenie
• Drżenie mięśni
• Splątanie
• Drgawki
• Hiperglikemia – podwyższony poziom glukozy we krwi (przy bardzo dużych dawkach)
• Tachykardia i arytmia serca

Należy zaznaczyć, że w przypadku produktu APAP migrena, wystąpienie klinicznie istotnych objawów przedawkowania kofeiny wiąże się zwykle z jednoczesnym przyjęciem dawki paracetamolu prowadzącej do poważnego zatrucia wątroby.¹⁵

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku podejrzenia przedawkowania APAP migrena konieczne jest natychmiastowe działanie:¹⁶

1. Natychmiastowe zasięgnięcie porady lekarskiej, nawet przy braku objawów.
2. Pilne skierowanie pacjenta do najbliższego szpitala.
3. Kontakt z ośrodkiem leczenia zatruć w celu uzyskania profesjonalnego leczenia.

Postępowanie dotyczące zatrucia kwasem acetylosalicylowym:¹⁷

1. Przy podejrzeniu przyjęcia ponad 120 mg/kg salicylanu w ciągu ostatniej godziny: wielokrotne podawanie doustnie węgla aktywowanego.
2. Oznaczenie stężenia salicylanu w osoczu (należy pamiętać, że ciężkość zatrucia ocenia się także na podstawie objawów klinicznych i biochemicznych).¹⁸
3. Przy stężeniu powyżej 500 μg/ml (350 μg/ml u dzieci poniżej 5 lat): dożylne podanie dwuwęglanu sodu.¹⁹
4. Nie stosować wyłącznie wymuszonej diurezy (nie zwiększa wydalania salicylanów, ryzyko obrzęku płuc).
5. Hemodializa lub hemoperfuzja przy stężeniu salicylanu powyżej 700 μg/ml (niższe wartości u dzieci i osób starszych) lub ciężkiej kwasicy metabolicznej.²⁰

Postępowanie dotyczące zatrucia paracetamolem:²¹

1. Przy podejrzeniu przyjęcia ponad 150 mg/kg paracetamolu w ciągu ostatniej godziny: wielokrotne podawanie doustnie węgla aktywowanego.
2. Jeśli planowane jest doustne podanie acetylocysteiny lub metioniny, należy usunąć pozostałości węgla z żołądka, aby zapobiec zmniejszeniu wchłaniania antidotum.
3. Podanie antidotum: N-acetylocysteiny dożylnie lub doustnie – najskuteczniejsza w ciągu pierwszych 8 godzin po przedawkowaniu, ale stosowana również po tym okresie, nawet po upływie 24 godzin.²²
4. Alternatywnie: metionina – najskuteczniejsza w ciągu 10 godzin po przedawkowaniu.²³

Tabela objawów przedawkowania

Kluczowe informacje dotyczące leczenia

W każdym przypadku podejrzenia przedawkowania APAP migrena konieczne jest szybkie postępowanie medyczne, nawet przy braku objawów. Jest to szczególnie istotne ze względu na potencjalnie śmiertelne, ale opóźnione w czasie uszkodzenie wątroby spowodowane paracetamolem.²⁴

Leczenie przedawkowania APAP migrena wymaga kompleksowego podejścia uwzględniającego toksyczny wpływ wszystkich trzech składników, ze szczególnym naciskiem na paracetamol i kwas acetylosalicylowy, które stanowią największe zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta.²⁵