Właściwości farmakokinetyczne azytromycyny

Produkt leczniczy ABIAZYT zawiera 524,1 mg azytromycyny dwuwodnej, co odpowiada 500 mg azytromycyny. Występuje w postaci tabletek powlekanych, które można podzielić na równe dawki. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę farmakokinetyczną tego antybiotyku makrolidowego.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym azytromycyny jej biodostępność wynosi około 37%. Jest to parametr określający, jaka część substancji czynnej dociera do krążenia ogólnego w postaci niezmienionej. Stężenie maksymalne w osoczu osiągane jest stosunkowo szybko, po upływie 2-3 godzin od momentu przyjęcia leku.²

Dystrybucja

Azytromycyna charakteryzuje się wyjątkowym profilem dystrybucji w organizmie. Po podaniu doustnym rozmieszcza się w całym organizmie, wykazując szczególne powinowactwo do tkanek. Badania farmakokinetyczne jednoznacznie potwierdziły, że stężenia azytromycyny w tkankach są znacząco wyższe niż w osoczu – nawet do 50 razy większe od maksymalnego stężenia obserwowanego w osoczu. Ta cecha decyduje o wysokiej skuteczności leku w miejscu infekcji.³

Wiązanie azytromycyny z białkami osocza jest zależne od stężenia leku i waha się w zakresie od 12% przy stężeniu 0,5 μg/ml do 52% przy stężeniu 0,05 μg/ml. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi około 31 l/kg, co potwierdza znaczną dystrybucję leku do tkanek.⁴

Eliminacja

Końcowy okres półtrwania azytromycyny w fazie eliminacji z osocza następuje po 2-4 dniowym okresie półtrwania w tkankach. Jest to istotna informacja, ponieważ wskazuje na zdolność leku do długotrwałego utrzymywania się w organizmie po zakończeniu terapii.⁵

Azytromycyna jest eliminowana z organizmu różnymi drogami:

• Wydalanie nerkowe – około 12% dawki podanej dożylnie jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem w ciągu 3 dni.⁶
• Wydalanie z żółcią – główna droga eliminacji azytromycyny, zarówno w postaci niezmienionej, jak i w formie metabolitów.⁷

Metabolizm

W procesie metabolizmu azytromycyny zidentyfikowano dziesięć metabolitów, które powstają w wyniku następujących procesów:

• N- i O-demetylacji – usunięcie grup metylowych
• Hydroksylacji pierścieni deoksyaminowych i aglikonowych – dodanie grup hydroksylowych
• Połączenia z koniugatem kladynozy – tworzenie złożonych struktur

Co istotne z klinicznego punktu widzenia, porównanie wyników metodą chromatografii cieczowej oraz testów mikrobiologicznych wskazuje, że metabolity azytromycyny nie odgrywają znaczącej roli w aktywności przeciwdrobnoustrojowej leku.⁸

Akumulacja w fagocytach

Szczególną cechą azytromycyny, potwierdzoną w badaniach na zwierzętach, jest jej zdolność do gromadzenia się w fagocytach (komórkach układu odpornościowego odpowiedzialnych za fagocytozę patogenów) i uwalniania w procesie aktywnej fagocytozy. Dzięki temu mechanizmowi stężenia azytromycyny w ogniskach zapalnych są wysokie, co zwiększa skuteczność leku w miejscu zakażenia.⁹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

Stopień niewydolności nerek wpływa na parametry farmakokinetyczne azytromycyny:

U pacjentów z lekkim do umiarkowanego zaburzeniem czynności nerek (współczynnik przesączania kłębuszkowego >40 ml/min) wartości maksymalnego stężenia (Cmax) oraz całkowitej ekspozycji na lek (AUC0-120) zwiększają się tylko nieznacznie (odpowiednio o 5,1% i 4,2%) w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością nerek. Natomiast w przypadku ciężkiego zaburzenia czynności nerek obserwuje się znacznie większy wzrost tych parametrów – Cmax zwiększa się o 61%, a AUC0-120 o 35% w porównaniu z wartościami u osób z prawidłową czynnością nerek.^{40 ml/min) w porównaniu z grupą pacjentów z prawidłową czynnością nerek (współczynnik przesączania >90 ml/min). U pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek, średnie wartości Cmax i AUC0-120 zwiększały się odpowiednio o 61% i 35% w porównaniu z wartościami prawidłowymi.”>10}

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z lekkim do umiarkowanego zaburzeniem czynności wątroby nie obserwuje się istotnych zmian parametrów farmakokinetycznych azytromycyny w surowicy w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością wątroby. Interesującym zjawiskiem jest to, że u tych pacjentów wydalanie azytromycyny z moczem wydaje się być zwiększone, co prawdopodobnie stanowi mechanizm kompensacyjny dla zmniejszonego klirensu wątrobowego.¹¹

Pacjenci w podeszłym wieku

Farmakokinetyka azytromycyny u pacjentów w podeszłym wieku jest generalnie zbliżona do opisywanej u młodych dorosłych, jednak istnieją pewne różnice, na które warto zwrócić uwagę:

• U kobiet w podeszłym wieku obserwuje się maksymalne stężenia większe o 30-50% w porównaniu z młodszymi pacjentkami, jednak nie prowadzi to do kumulacji leku w organizmie.¹²
• U ochotników w wieku powyżej 65 lat wartości AUC (całkowitej ekspozycji na lek) są wyższe o około 29% po 5-dniowej kuracji w porównaniu z ochotnikami poniżej 40 roku życia.^{65 lat) wyższe wartości AUC (29%) były obserwowane po 5-dniowej kuracji niż u młodych ochotników (13}

Pomimo tych różnic, nie są one uznawane za klinicznie istotne i nie zaleca się redukcji dawek azytromycyny u pacjentów w podeszłym wieku.¹⁴

Dzieci i młodzież

Farmakokinetykę azytromycyny badano w populacji pediatrycznej w szerokim zakresie wiekowym – od 4 miesięcy do 15 lat. Lek podawano w postaci kapsułek, granulatu lub zawiesiny według następującego schematu dawkowania:

• 10 mg/kg masy ciała w pierwszym dniu badania
• 5 mg/kg masy ciała od 2. do 5. dnia badania

Zaobserwowano następujące stężenia maksymalne:

• 224 μg/l u dzieci w wieku od 7,5 miesiąca do 5 lat
• 383 μg/l u dzieci w wieku od 6 do 15 lat

Stężenia te były nieznacznie mniejsze niż stężenia obserwowane u osób dorosłych. Okres półtrwania (T1/2) azytromycyny u starszych dzieci, wynoszący około 36 godzin, mieścił się w zakresie wartości występujących u dorosłych, co wskazuje na podobny przebieg eliminacji leku w tych grupach wiekowych.¹⁵