Złamania płytek wzrostowych – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Złamania płytek wzrostowych
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Złamania płytek wzrostowych, klasyfikowane najczęściej według Saltera-Harrisa, wykazują zróżnicowane rokowanie zależne od stopnia uszkodzenia, wieku szkieletowego pacjenta, lokalizacji złamania oraz zastosowanego leczenia. Typ I charakteryzuje się najlepszym rokowaniem, natomiast typy V i VI niosą największe ryzyko powikłań. Wiek pacjenta jest kluczowy – im bliżej dojrzałości szkieletowej (np. 16 lat), tym mniejsze ryzyko zaburzeń wzrostu, podczas gdy u młodszych dzieci (np. 6 lat) ryzyko deformacji i konieczności dalszego leczenia jest znacznie wyższe. Lokalizacje takie jak dalszy koniec kości udowej (około 40% powikłań) oraz bliższy koniec kości udowej i piszczelowej cechują się zwiększonym ryzykiem powikłań, w tym mostów kostnych, deformacji kątowych i zaburzeń unaczynienia. W przypadku dystalnych złamań kości piszczelowej proponowana jest nowa klasyfikacja o lepszej wartości predykcyjnej niż klasyfikacja Saltera-Harrisa, co ułatwia planowanie leczenia i ocenę rokowania.

Prognoza złamań płytek wzrostowych

Czynniki wpływające na rokowanie
Zróżnicowanie ryzyka według wieku pacjenta
Potencjalne powikłania
Rokowanie w zależności od lokalizacji anatomicznej
Monitorowanie i obserwacja długoterminowa
Klasyfikacja a rokowanie
Potencjał remodelingu
Rokowanie w urazach przewlekłych
Wyniki długoterminowe
Leczenie deformacji późnych
Kolejne rozdziały

Prognoza złamań płytek wzrostowych

Złamania płytek wzrostowych (złamania nasadowe, fizarne) różnią się znacznie pod względem ryzyka wystąpienia problemów wzrostowych. Ocena rokowania w przypadku tych urazów jest złożona i zależy od wielu czynników, które muszą być brane pod uwagę przy planowaniu leczenia i monitorowaniu pacjenta pediatrycznego.¹²³

Czynniki wpływające na rokowanie

Najważniejsze czynniki determinujące rokowanie w złamaniach płytek wzrostowych to:¹²

Stopień uszkodzenia płytki wzrostowej – klasyfikowany najczęściej według Saltera-Harrisa, gdzie typ I ma najlepsze rokowanie, a typy V i VI najgorsze
Wiek szkieletowy pacjenta – im bliżej dojrzałości szkieletowej, tym mniejsze ryzyko późniejszych zaburzeń wzrostu
Zastosowane leczenie – odpowiednia repozycja i stabilizacja może zminimalizować ryzyko powikłań
Lokalizacja złamania – niektóre lokalizacje anatomiczne mają większe ryzyko powikłań

Zróżnicowanie ryzyka według wieku pacjenta

Wiek pacjenta ma kluczowe znaczenie dla rokowania w złamaniach płytek wzrostowych. Złamania te mają tendencję do mniejszego wpływu na dalszy wzrost, gdy występują bliżej końca okresu wzrostowego. Na przykład, złamanie płytki wzrostowej u 16-letniego chłopca, po odpowiednim leczeniu i zagojeniu, prawdopodobnie nie spowoduje problemów długoterminowych. Natomiast to samo złamanie u 6-letniego chłopca może prowadzić do deformacji wymagających dodatkowego leczenia w przyszłości, nawet jeśli pierwotne złamanie zostało prawidłowo wyleczone i ustawione.¹

Potencjalne powikłania

Główne długoterminowe powikłania złamań płytek wzrostowych to:¹²

Nierówność długości kończyn – gdy część płytki wzrostowej przestaje funkcjonować, a inna część nadal rośnie
Deformacje kątowe – wynikające z nierównomiernego wzrostu po urazie płytki wzrostowej
Mosty kostne – tworzenie się połączeń kostnych między nasadą a przynasadą, hamujących dalszy wzrost
Zaburzenia unaczynienia – szczególnie istotne w lokalizacjach z ograniczonym unaczynieniem, jak bliższy koniec kości udowej

¹²

Rokowanie w zależności od lokalizacji anatomicznej

Miejsce złamania ma istotny wpływ na rokowanie i potencjał remodelingu. Różne lokalizacje anatomiczne cechują się odmiennym ryzykiem powikłań:¹

Dalszy koniec kości udowej – falisty charakter płytki wzrostowej utrudnia anatomiczną repozycję, zwiększając ryzyko powstawania mostów kostnych. Złamania w tej lokalizacji mają około 40% wskaźnik powikłań
Bliższy koniec kości udowej – płytka wzrostowa jest wewnątrzstawowa, z potencjalnym uszkodzeniem ukrwienia, co zwiększa ryzyko powikłań
Bliższy koniec kości piszczelowej – tendencja do angulacji podczas wzrostu, nawet przy anatomicznej repozycji
Dystalny odcinek kości piszczelowej – wymaga odrębnej klasyfikacji ze względu na specyficzne rokowanie

¹²

Monitorowanie i obserwacja długoterminowa

Złamania płytek wzrostowych z ryzykiem powikłań wymagają wczesnego leczenia i starannej obserwacji w celu zapewnienia prawidłowych wyników długoterminowych. Regularne wizyty kontrolne powinny trwać co najmniej rok po urazie, aby upewnić się, że płytka wzrostowa funkcjonuje prawidłowo. Bardziej skomplikowane złamania, a także złamania kości udowej i piszczelowej, mogą wymagać wizyt kontrolnych aż do osiągnięcia przez dziecko dojrzałości szkieletowej.¹

Klasyfikacja a rokowanie

Klasyczna klasyfikacja Saltera-Harrisa nie zawsze jednoznacznie koreluje z rokowaniem, szczególnie w przypadku urazów typu IV, gdzie rokowanie różni się w zależności od lokalizacji. Dla dystalnych złamań kości piszczelowej proponowana jest nowa klasyfikacja o lepszej wartości predykcyjnej dla zahamowania wzrostu niż klasyfikacja Saltera-Harrisa. Jest ona wartościowym narzędziem w określaniu rokowania i może ułatwić planowanie leczenia.¹

Potencjał remodelingu

Dzieci, które nadal rosną, mają potencjał do remodelingu lub korekcji angulacji podczas dalszego wzrostu, szczególnie w płaszczyźnie ruchu stawu. Im bliżej dojrzałości szkieletowej, tym mniejsze prawdopodobieństwo pełnej korekcji deformacji. Zdolność remodelingu jest czynnikiem, który znacząco wpływa na decyzje terapeutyczne i rokowanie.¹

Rokowanie w urazach przewlekłych

W przypadku przewlekłych urazów przeciążeniowych nasad (jak w chorobie Osgooda-Schlattera), wcześniejsze leczenie poprawia rokowanie. Rokowanie jest dobre u większości młodych sportowców przy odpowiednim leczeniu.¹

Wyniki długoterminowe

Większość złamań płytek wzrostowych goi się bez powikłań i nie wpływa na przyszły wzrost kości. Jednak w niektórych przypadkach zmiany w płytce wzrostowej spowodowane złamaniem mogą prowadzić do problemów w późniejszym okresie. Na przykład, kość może zagoić się z niewielkim skrzywieniem lub być nieco dłuższa lub krótsza niż oczekiwano. Jeśli kość nie rośnie prawidłowo, może być konieczne leczenie operacyjne lub inne interwencje.¹

Większość dzieci wraca do zdrowia po złamaniach płytek wzrostowych bez długotrwałych problemów. Kluczowe jest, aby dziecko przestrzegało zaleceń lekarskich i uczestniczyło we wszystkich wizytach kontrolnych, aby sprawdzić, czy kości prawidłowo się goją. W rzadkich przypadkach wystąpienia problemów wzrostowych, wczesne ich wykrycie znacznie ułatwia leczenie.¹

Leczenie deformacji późnych

Deformacje powstałe w wyniku złamań płytek wzrostowych mogą być leczone w niemal każdym wieku, nawet u osób w wieku 60 lat. Jednak po dłuższym czasie mogą pojawić się zmiany zwyrodnieniowe stawów i inne powikłania, co komplikuje leczenie.¹

Wszystkie złamania płytek wzrostowych wymagają leczenia, ale nie wszystkie wymagają interwencji chirurgicznej. Niemal zawsze konieczna jest jakaś forma unieruchomienia, ale większość złamań płytek wzrostowych można nastawić bez operacji, a następnie unieruchomić w gipsie na czas gojenia.¹

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 Growth Plate Fractures – OrthoInfo – AAOS
https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases–conditions/growth-plate-fractures/
Growth plate fractures vary greatly in terms of the risk for growth problems. Factors that affect the risk of problems over time include: […] Growth plate fractures with risks for problems must be treated early and watched carefully to ensure proper long-term results. Regular follow-up visits to the doctor should continue for at least a year after injury to make sure that the growth plate is growing appropriately. […] More complicated fractures, as well as fractures to the femur and tibia, may require follow-up visits until the child reaches skeletal maturity.
#1 Growth Plate Fractures (Physeal Fractures): Practice Essentials, Anatomy, Pathophysiology
https://emedicine.medscape.com/article/1260663-overview
Prognosis depends on the severity of physeal damage, the skeletal age of the patient, the treatment, and the site of the fracture. […] For chronic overuse apophyseal injuries (such as occur in Osgood-Schlatter disease, for example), earlier treatment improves prognosis. […] The prognosis is good in most athletes with appropriate treatment. […] The severity of physeal damage is categorized according to the SH classification. Type I injury (separation through the physis) has the best prognosis, whereas type V injury (a crush injury to the physis) and type VI injury have worse prognoses. […] Pediatric patients who are still growing have the potential to remodel or restore angulation with continued growth, especially in the plane of joint motion. […] The closer the patient is to skeletal maturity, the less likely it is that full correction of the deformity will occur.
#1 Growth plate fractures in children: Why they’re not as devastating as they can seem | LifeBridge Health
https://www.lifebridgehealth.org/blogs/growth-plate-fractures-children-why-theyre-not-devastating-they-can-seem
The risk of future problems resulting from growth plate fractures will depend on multiple factors, including the child’s age. […] Growth plate fractures tend to be less consequential if they occur near the end of growth. […] A 16-year-old boy who suffers a growth plate fracture-once you get the fracture fixed and it heals, it’s unlikely to cause problems for him, whereas in a six-year-old boy, it can be a very different story because even if you get the fracture to heal and align nicely, the child still might require treatment down the line for a deformity, McClure says. […] With proper treatment, most growth plate fractures heal without complications. […] And while all growth plate fractures need treatment, not all of them will require surgery. […] Some sort of immobilization is almost always needed, but most growth plate fractures can be repositioned without surgery and then held in a cast while they heal, McClure says. […] Deformities can be treated at almost any age, easily into a person’s 60s, though after longer periods of time arthritis and other complications can arise.
#1 Growth plate fractures in children: Why they’re not as devastating as they can seem | LifeBridge Health
https://www.lifebridgehealth.org/blogs/growth-plate-fractures-children-why-theyre-not-devastating-they-can-seem
A parent bracing for the prognosis of their child’s broken bone might hear „growth plate fracture” and immediately think unfixable damage has been done. […] Growth plate fractures pose additional risks-mainly the potential for a deformity that can develop months or perhaps years down the road-and can be hard to identify on a standard X-ray, making an examination by a pediatric orthopedist or other expert in children’s skeletal injuries more critical. […] In the long term, you can get limb length discrepancies or an angular deformity where part of the growth plate shuts down from the trauma and another part keeps growing. That’s the main thing you worry about after a growth plate fracture, says Philip K. McClure, M.D., FAAOS, a board-certified orthopedic surgeon specializing in limb lengthening and reconstruction.
#1 Growth Plate Fractures (Physeal Fractures): Practice Essentials, Anatomy, Pathophysiology
https://emedicine.medscape.com/article/1260663-overview
The site of the fracture also influences remodeling. The undulating nature of the distal femur physis makes any displacement of the epiphysis relative to the metaphysis more difficult to reduce anatomically and more prone to the development of bone bars crossing the physis and tethering growth, resulting in angulation and shortening. Distal femur physeal fractures have a 40% complication rate. […] The proximal femur physis is intra-articular, with potential disruption of the vascular supply also increasing the risk of complications after physeal injury. The proximal tibia has a tendency to angulate with growth as well, even with an anatomic reduction.
#1 The classification and prognosis of epiphyseal injuries – PubMed
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3508842/
Because of the difficulty of assessing prognosis, a clinical and radiological review of 103 injuries of growth plates was performed. […] The correlation between the Salter-Harris classification and retardation of growth was not always clear, especially in Salter-Harris type IV injuries, wherein prognosis varied with site. […] A new classification of distal injuries of the tibia is proposed, with superior predictive value for retardation of growth than that of Salter and Harris. This is valuable as a guide to prognosis and may facilitate treatment.
#1 Growth Plate Fractures (for Parents) | Nemours KidsHealth
https://kidshealth.org/en/parents/growth-plate-injuries.html
Most growth plate fractures heal and do not affect future bone growth. […] However, sometimes changes in the growth plate from the fracture can cause problems later. For example, the bone could end up a little crooked or slightly longer or shorter than expected. If the bone does not grow normally, surgery or other treatments may be needed. […] Most kids recover from growth plate fractures without any long-term problems. Help your child follow the health care provider’s directions. Go to all follow-up visits to check that the bones are healing well. In the rare case that a growth problem happens, catching it early makes treating it much easier.
#2 The classification and prognosis of epiphyseal injuries – PubMed
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3508842/
Because of the difficulty of assessing prognosis, a clinical and radiological review of 103 injuries of growth plates was performed. […] The correlation between the Salter-Harris classification and retardation of growth was not always clear, especially in Salter-Harris type IV injuries, wherein prognosis varied with site. […] A new classification of distal injuries of the tibia is proposed, with superior predictive value for retardation of growth than that of Salter and Harris. This is valuable as a guide to prognosis and may facilitate treatment.
#2 Growth plate fractures in children: Why they’re not as devastating as they can seem | LifeBridge Health
https://www.lifebridgehealth.org/blogs/growth-plate-fractures-children-why-theyre-not-devastating-they-can-seem
A parent bracing for the prognosis of their child’s broken bone might hear „growth plate fracture” and immediately think unfixable damage has been done. […] Growth plate fractures pose additional risks-mainly the potential for a deformity that can develop months or perhaps years down the road-and can be hard to identify on a standard X-ray, making an examination by a pediatric orthopedist or other expert in children’s skeletal injuries more critical. […] In the long term, you can get limb length discrepancies or an angular deformity where part of the growth plate shuts down from the trauma and another part keeps growing. That’s the main thing you worry about after a growth plate fracture, says Philip K. McClure, M.D., FAAOS, a board-certified orthopedic surgeon specializing in limb lengthening and reconstruction.
#2 Growth Plate Fractures (for Parents) | Nemours KidsHealth
https://kidshealth.org/en/parents/growth-plate-injuries.html
Most growth plate fractures heal and do not affect future bone growth. […] However, sometimes changes in the growth plate from the fracture can cause problems later. For example, the bone could end up a little crooked or slightly longer or shorter than expected. If the bone does not grow normally, surgery or other treatments may be needed. […] Most kids recover from growth plate fractures without any long-term problems. Help your child follow the health care provider’s directions. Go to all follow-up visits to check that the bones are healing well. In the rare case that a growth problem happens, catching it early makes treating it much easier.
#3 Growth Plate Fractures (Physeal Fractures): Practice Essentials, Anatomy, Pathophysiology
https://emedicine.medscape.com/article/1260663-overview
Prognosis depends on the severity of physeal damage, the skeletal age of the patient, the treatment, and the site of the fracture. […] For chronic overuse apophyseal injuries (such as occur in Osgood-Schlatter disease, for example), earlier treatment improves prognosis. […] The prognosis is good in most athletes with appropriate treatment. […] The severity of physeal damage is categorized according to the SH classification. Type I injury (separation through the physis) has the best prognosis, whereas type V injury (a crush injury to the physis) and type VI injury have worse prognoses. […] Pediatric patients who are still growing have the potential to remodel or restore angulation with continued growth, especially in the plane of joint motion. […] The closer the patient is to skeletal maturity, the less likely it is that full correction of the deformity will occur.