Zapalenie spojówek
Objawy
Zapalenie spojówek (conjunctivitis) to zapalenie spojówki, objawiające się zaczerwienieniem, świądem, pieczeniem, łzawieniem oraz wydzieliną o charakterze zależnym od etiologii. Wyróżnia się trzy główne typy: wirusowe, bakteryjne i alergiczne. Wirusowe zapalenie spojówek charakteryzuje się wodnistą, przejrzystą wydzieliną, początkowo jednostronnym zajęciem oka, z możliwym powiększeniem węzłów chłonnych przedusznych i współistniejącą infekcją górnych dróg oddechowych. Bakteryjne zapalenie spojówek manifestuje się gęstą, ropną wydzieliną (biała, żółta lub zielonkawa), sklejeniem powiek po przebudzeniu oraz może dotyczyć jednego lub obu oczu. Alergiczne zapalenie spojówek cechuje się intensywnym świądem, wodnistą wydzieliną, obustronnym zajęciem oraz towarzyszącymi objawami alergicznymi, takimi jak katar czy astma. Czas inkubacji wynosi 12 godzin do 12 dni dla wirusowego, 24-72 godziny dla bakteryjnego, a objawy alergiczne pojawiają się nagle po ekspozycji na alergen.
Zapalenie spojówek (Pink eye) – objawy
Zapalenie spojówek, w języku angielskim znane jako „pink eye”, to stan zapalny przeźroczystej błony śluzowej (spojówki) wyściełającej powieki i pokrywającej białkówkę oka. Jest to powszechna dolegliwość, która może dotknąć osoby w każdym wieku, choć szczególnie często występuje u dzieci.123
Główne objawy zapalenia spojówek
Typowe objawy zapalenia spojówek obejmują:145
- Zaczerwienienie (różowe lub czerwone zabarwienie) białka oka – spowodowane rozszerzeniem naczyń krwionośnych w spojówce
- Uczucie piasku lub ciała obcego w oku
- Świąd i pieczenie oczu
- Wydzielina z oka (jej charakter zależy od przyczyny zapalenia)
- Łzawienie
- Obrzęk powiek
- Nadwrażliwość na światło (fotofobia)
- Tworzenie się strupów na rzęsach i powiekach, szczególnie po przebudzeniu
Różnice w objawach w zależności od przyczyny
Objawy zapalenia spojówek mogą się różnić w zależności od czynnika wywołującego:89
Zapalenie wirusowe
Wirusowe zapalenie spojówek charakteryzuje się:101112
- Wodnistą, przejrzystą wydzieliną
- Często zaczyna się w jednym oku i rozprzestrzenia na drugie w ciągu kilku dni
- Często towarzyszy mu infekcja górnych dróg oddechowych (objawy przeziębienia, grypy)
- Uczuciem palenia, piaszczystości w oku
- Może występować powiększenie węzłów chłonnych przedusznych
Zapalenie bakteryjne
Bakteryjne zapalenie spojówek charakteryzuje się:1016
- Gęstą, ropną wydzieliną (biała, żółta lub zielonkawa)
- Sklejeniem powiek po przebudzeniu (pacjenci często zgłaszają trudności z otwarciem oczu rano)
- Może dotyczyć jednego lub obu oczu
- Czasami występuje w połączeniu z zapaleniem ucha
Zapalenie alergiczne
Alergiczne zapalenie spojówek charakteryzuje się:719
- Intensywnym świądem oczu
- Wodnistą wydzieliną
- Zwykle występuje obustronnie (dotyczy obu oczu jednocześnie)
- Często towarzyszy mu katar, kichanie, drapanie w gardle lub objawy astmy
- Obrzęk powiek może być bardziej nasilony
Przebieg zapalenia spojówek
Początkowa faza choroby
Pierwsze objawy zapalenia spojówek mogą być łagodne, ale szybko stają się bardziej zauważalne.3 Wczesne symptomy to:2223
- Uczucie piasku lub ziarnistości w oku
- Lekkie zaczerwienienie białka oka
- Wodnista lub śluzowata wydzielina
- Łagodny świąd lub podrażnienie
- Lekki obrzęk lub tkliwość wokół oczu
Czas pojawienia się objawów po kontakcie z czynnikiem zakaźnym zależy od przyczyny:2627
- W przypadku bakteryjnego zapalenia spojówek, objawy zwykle pojawiają się po 24-72 godzinach od ekspozycji na zakażenie
- Przy wirusowym zapaleniu spojówek, początek objawów może nastąpić od 12 godzin do 12 dni po infekcji
- W alergicznym zapaleniu spojówek, objawy mogą pojawić się nagle po kontakcie z alergenem
Pełny rozwój objawów
W miarę postępu choroby, objawy stają się bardziej wyraźne i mogą obejmować:2524
- Obrzęk i zapalenie wokół oka
- Czerwone, swędzące, bolesne oczy
- Gęsta wydzielina (szczególnie w przypadku zapalenia bakteryjnego)
- Nadwrażliwość na światło (fotofobia)
- Niewyraźne widzenie z powodu nagromadzenia wydzieliny
- Strupy wokół powiek lub rzęs, szczególnie po przebudzeniu
- Uczucie pieczenia, które nasila się w ciągu dnia
W przypadku wirusowego zapalenia spojówek, typowym przebiegiem jest początek w jednym oku, a następnie rozprzestrzenienie się na drugie oko w ciągu kilku dni.3129 Jest to istotna cecha diagnostyczna, która pomaga odróżnić je od bakteryjnego zapalenia spojówek.13
Czas trwania i ustępowanie objawów
Czas trwania zapalenia spojówek zależy od jego przyczyny:432
- Wirusowe zapalenie spojówek:
- Typowo trwa 1-2 tygodnie, ale może trwać do 3 tygodni lub dłużej
- Objawy są zwykle najbardziej nasilone w początkowym okresie choroby
- Ustępuje samoistnie bez leczenia
- Bakteryjne zapalenie spojówek:
- Bez leczenia antybiotykami trwa 7-10 dni
- Z leczeniem antybiotykowym objawy zwykle poprawiają się w ciągu 2-4 dni
- Podrażnienie i wydzielina mogą pogorszyć się w ciągu pierwszych 3-5 dni, zanim nastąpi poprawa
- Alergiczne zapalenie spojówek:
- Utrzymuje się tak długo, jak długo trwa ekspozycja na alergen
- Może mieć charakter przewlekły w przypadku ciągłego kontaktu z alergenem
W większości przypadków zapalenie spojówek jest łagodnym schorzeniem, które ustępuje bez powikłań.3637 Jednak niektóre przypadki mogą trwać dłużej i wymagać specjalistycznego leczenia, szczególnie jeśli są spowodowane przez określone wirusy, takie jak herpes simplex czy wirus ospy wietrznej/półpaśca.14
Zakaźność zapalenia spojówek
Zakaźność różni się w zależności od typu zapalenia spojówek:3839
- Wirusowe zapalenie spojówek:
- Jest wysoce zakaźne
- Może być zakaźne nawet przed pojawieniem się objawów
- Pozostaje zakaźne tak długo, jak długo utrzymują się objawy (zwykle 10-14 dni)
- Bakteryjne zapalenie spojówek:
- Staje się zakaźne po pojawieniu się objawów
- Pozostaje zakaźne do czasu ustąpienia wydzieliny z zakażonego oka lub 24 godziny po rozpoczęciu leczenia antybiotykami
- Alergiczne zapalenie spojówek:
- Nie jest zakaźne, ponieważ jest spowodowane reakcją alergiczną, a nie infekcją
Powikłania i sygnały ostrzegawcze
Choć większość przypadków zapalenia spojówek ustępuje bez powikłań, u niektórych pacjentów mogą wystąpić poważniejsze problemy.1 Należy zwrócić uwagę na następujące objawy ostrzegawcze:4243
- Umiarkowany do silnego ból oka (wykraczający poza zwykłe podrażnienie)
- Zaburzenia widzenia, które nie ustępują po usunięciu wydzieliny
- Nasilona nadwrażliwość na światło
- Intensywne zaczerwienienie oka
- Objawy utrzymujące się ponad 2 tygodnie lub pogarszające się mimo leczenia domowego
- Gorączka towarzysząca objawom ocznym
- Obrzęk i zaczerwienienie wokół oka
W niektórych przypadkach, zapalenie spojówek może prowadzić do zapalenia rogówki, które może wpłynąć na widzenie.1 Szczególnie narażone na powikłania są:4748
- Noworodki
- Osoby noszące soczewki kontaktowe
- Pacjenci z obniżoną odpornością (np. osoby z HIV lub poddawane leczeniu przeciwnowotworowemu)
Kiedy zgłosić się do lekarza
Należy pilnie skonsultować się z lekarzem, jeśli zapaleniu spojówek towarzyszą:642
- Silny ból oka
- Pogorszenie widzenia
- Nasilona nadwrażliwość na światło
- Objawy nie poprawiają się po kilku dniach lub pogarszają się
- Pacjent ma obniżoną odporność z powodu innych chorób lub leczenia
- Zapalenie spojówek wystąpiło u noworodka
- Pacjent nosi soczewki kontaktowe i ma objawy zapalenia spojówek
W przypadku zapalenia spojówek wywołanego przez substancje chemiczne, zwłaszcza kwasy lub zasady, należy natychmiast przepłukać oczy wodą przez 15 minut i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.54 Każde opóźnienie w leczeniu może pogorszyć stan i spowodować bliznowacenie rogówki oraz utratę wzroku.55
Pamiętaj, że choć większość przypadków zapalenia spojówek jest łagodna i samoograniczająca się, istnieją inne poważne schorzenia oka, które mogą mieć podobne objawy.56 Dlatego ważna jest właściwa diagnostyka i w razie wątpliwości konsultacja z lekarzem.57
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.