Wrzody
Epidemiologia
Wrzody (furunculi) stanowią istotny problem zdrowotny o zmiennej częstości występowania, wynoszącej w Anglii około 450 na 100 000 osobo-lat (95% CI 447-452) z tendencją wzrostową hospitalizacji z powodu ciężkich ropni gronkowcowych i wrzodów (z 123 do 236 na 100 000 osobo-lat w latach 1998/1999–2010/2011). W USA, w populacji wojskowej, częstość SSTI, w tym wrzodów, wynosiła 352,8 na 10 000 osobo-lat, co stanowi 37% spadek względem lat 2013-2016, lecz pozostaje o 20% wyższa niż w populacji cywilnej. Czynniki ryzyka obejmują obniżoną odporność, cukrzycę, golenie, otyłość, palenie tytoniu, złe warunki higieniczne i przeludnienie. Szczególną uwagę zwraca rosnąca rola metycylinoopornego gronkowca złocistego (MRSA), zarówno szpitalnego (HA-MRSA), jak i pozaszpitalnego (CA-MRSA), który jest oporny na wiele antybiotyków i powoduje trudne do leczenia infekcje skórne, w tym czyraczność.
Wrzody – Epidemiologia i nadzór
Wrzody (furunculi) stanowią istotny problem zdrowotny na całym świecie, mimo że ich dokładna częstość występowania nie jest w pełni określona. Dane epidemiologiczne wskazują na zmienne rozpowszechnienie tej choroby w różnych populacjach, przy czym dostępne badania dostarczają pewnych wskazówek co do skali tego problemu.12
Częstotliwość występowania
W Anglii częstość występowania wrzodów i ropni wynosiła około 450 na 100 000 osobo-lat (95% CI 447-452) i nieznacznie wzrastała w badanym okresie (współczynnik zapadalności 1005, 95% CI 1004-1007).12 Dla grupy wiekowej 30-50 lat podaje się częstość występowania 0,2-1,2/100 osób/rok.3 W Anglii, między 2002-2003 rokiem, wrzody i karbunkuły odpowiadały za około 190 na 100 000 wizyt szpitalnych.45
W badaniach prowadzonych w siłach zbrojnych USA w latach 2016-2020 całkowita częstość występowania zakażeń skóry i tkanek miękkich (SSTI), w tym wrzodów, wynosiła 352,8 na 10 000 osobo-lat, co stanowi 37% spadek w porównaniu z okresem 2013-2016.6 Warto zauważyć, że wskaźnik ten jest nadal o około 20% wyższy niż w podobnej wiekowo populacji cywilnej w USA.7
Trendy epidemiologiczne
Niepokojącym zjawiskiem obserwowanym w Anglii jest wzrost hospitalizacji z powodu ciężkich ropni gronkowcowych i wrzodów. Liczba przyjęć do szpitala z powodu ropni, karbunkułów, czyraczności i zapalenia tkanki łącznej niemal podwoiła się, ze 123 na 100 000 w latach 1998/1999 do 236 na 100 000 w latach 2010/2011.8910
Szczególnie alarmujący jest wzrost wskaźnika ponownych konsultacji z powodu wrzodów lub ropni, który zwiększył się z 66 na 100 000 osobo-lat w 1995 roku do szczytowej wartości 97 na 100 000 osobo-lat w 2006 roku, pozostając następnie na stabilnym poziomie.11 Narastająca hospitalizacja i wskaźniki nawrotów przy stabilnej zapadalności w społeczności sugerują zwiększoną ciężkość choroby.1213
Badania sugerują, że rosnąca liczba hospitalizacji nie może być wyjaśniona większą liczbą przypadków w podstawowej opiece zdrowotnej. Zamiast tego, szczepy gronkowcowe mogły stać się bardziej zjadliwe lub trudniejsze w leczeniu, powodując nawracające infekcje.14
Czynniki demograficzne
Wrzody mogą występować u pacjentów we wszystkich grupach wiekowych, jednak najczęściej pojawiają się u nastolatków i młodych dorosłych.151617 Skupiska przypadków odnotowano wśród nastolatków mieszkających w zatłoczonych kwaterach, w rodzinach lub wśród sportowców szkół średnich.18
Pod względem płci, wrzody dotykają mężczyzn i kobiety w równym stopniu.1920 Jednak w przypadku hidradenitis suppurativa (HS), schorzenia często mylnie diagnozowanego jako nawracające wrzody, kobiety są dotknięte 3 razy częściej niż mężczyźni, jak wykazały duńskie badania.2122
Nie ma predylekcji rasowej do wrzodów.23 Jednakże w przypadku powikłanych infekcji, takich jak zapalenie mieszków włosowych, niektóre podtypy częściej występują u określonych grup etnicznych. Na przykład pseudozapalenie mieszków włosowych i zapalenie trakcyjne mieszków włosowych częściej występuje u Afroamerykanów.24
Grupy wysokiego ryzyka
Wśród żołnierzy amerykańskich wskaźniki zakażeń skóry i tkanek miękkich (SSTI), w tym wrzodów, są najwyższe wśród nowych rekrutów/uczestników szkoleń oraz osób odbywających służbę w warunkach bojowych.2526 We wszystkich rodzajach sił zbrojnych ogólne wskaźniki SSTI w populacjach rekrutów/uczestników szkoleń były 1,8-2,7 razy wyższe niż w populacjach nie będących rekrutami/uczestnikami szkoleń w tych samych instalacjach.27
Do innych grup ryzyka należą osoby z obniżoną odpornością, osoby z niewłaściwą higieną osobistą, osoby narażone na przeludnienie oraz dzieci.28 Najważniejszym niezależnym predyktorem nawrotu jest pozytywny wywiad rodzinny.29
Czynniki zwiększające ryzyko rozwoju wrzodów
Rozwój wrzodów jest uwarunkowany wieloma czynnikami, które mogą zwiększać podatność na zakażenie bakteryjne skóry i tkanek miękkich.30
Czynniki indywidualne
- Obniżona odporność organizmu31
- Cukrzyca – podwyższony poziom cukru we krwi upośledza gojenie ran i zwiększa wzrost bakterii32
- Golenie – może prowadzić do mikrouszkodzeń skóry33
- Istniejące wcześniej dermatozy34
- Palenie tytoniu – uważane za czynnik wyzwalający, szczególnie w przypadku hidradenitis suppurativa35
- Otyłość36
- Długotrwałe stosowanie antybiotyków37
Czynniki środowiskowe
- Ekspozycja na gorące, wilgotne temperatury39
- Noszenie odzieży okluzyjnej lub stosowanie okluzyjnych produktów miejscowych40
- Przeludnienie – skupiska przypadków odnotowano wśród nastolatków mieszkających w zatłoczonych kwaterach41
- Zła higiena osobista42
Epidemiologia zakażeń MRSA
Szczególne znaczenie w epidemiologii wrzodów ma rosnąca rola metycylinoopornego gronkowca złocistego (MRSA). Istnieją dwa główne typy zakażeń MRSA:44
- Zakażenia szpitalne (HA-MRSA) – występują u osób, które przebywały w szpitalach lub innych placówkach opieki zdrowotnej, takich jak domy opieki i ośrodki dializ. Są zwykle związane z inwazyjnymi procedurami lub urządzeniami.45
- Zakażenia pozaszpitalne (CA-MRSA) – występują w szerszej społeczności wśród zdrowych osób. Ta forma często zaczyna się jako bolesny wrzód skórny i jest zazwyczaj przenoszona przez kontakt skóra-skóra.46
Ogniska zakażeń MRSA odnotowano w obozach szkoleniowych wojskowych, ośrodkach opieki nad dziećmi i więzieniach.48 Zakażenia MRSA mogą być oporne na działanie wielu popularnych antybiotyków, co utrudnia ich leczenie. Może to umożliwić rozprzestrzenianie się infekcji, które czasami mogą zagrażać życiu.49
W ostatnich latach wykazano wzrost rozpowszechnienia czyraczności, w której patogenetyczną rolę wydaje się odgrywać pozaszpitalny MRSA (CA-MRSA).50
Systemy nadzoru i raportowanie
W kontekście zdrowia publicznego, nadzór nad wrzodami jest częścią szerszego monitorowania zakażeń skóry i tkanek miękkich oraz zakażeń gronkowcowych.51
Systemy nadzoru wojskowego
Dane wykorzystane w analizie epidemiologicznej zakażeń skóry i tkanek miękkich w siłach zbrojnych USA pochodzą z Systemu Nadzoru Medycznego Obrony (DMSS), który utrzymuje elektroniczne rejestry wszystkich hospitalizacji i wizyt ambulatoryjnych aktywnie służących członków amerykańskich sił zbrojnych w amerykańskich wojskowych i cywilnych placówkach medycznych na całym świecie.52
System ten umożliwia monitorowanie trendów w zakresie diagnoz zakażeń skóry i tkanek miękkich, ogólnie i według typu, wśród członków czynnego składu Sił Zbrojnych USA.53
Znaczenie dla zdrowia publicznego
Chociaż same wrzody nie są zwykle chorobami podlegającymi zgłoszeniu, departamenty zdrowia mogą badać nietypowe skupiska zakażeń gronkowcowych w społeczności, szczególnie te związane ze szczepami opornymi na antybiotyki.54
Choroba podlegająca zgłoszeniu to każdy z różnych stanów zdrowotnych, które po wykryciu muszą być zgłoszone organom zdrowia publicznego. W przypadku niektórych chorób, a mianowicie tych o charakterze zakaźnym, obowiązkowe zgłaszanie chorób odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu i kontroli rozprzestrzeniania się choroby w populacjach.55
Każdy stan, region lub kraj prowadzi listę chorób podlegających zgłoszeniu. Takie listy nie są statyczne; choroby są dodawane lub usuwane na podstawie aktualnych potrzeb zdrowia publicznego.56
Implikacje ekonomiczne i zdrowotne
Zakażenia skóry i tkanek miękkich, w tym wrzody, wiążą się ze znacznym obciążeniem operacyjnym i zdrowotnym.57 Chociaż większość zakażeń skóry i tkanek miękkich można leczyć i wyleczyć antybiotykami, obciążenie zdrowotne spowodowane tymi stosunkowo powszechnymi schorzeniami wpływa na dostępność personelu do szkoleń gotowości i do obowiązków operacyjnych w kontekście wojskowym.58
Rynek leczenia wrzodów ma wzrosnąć w tempie 6,0% w prognozowanym okresie 2023-2030. Wzrost liczby przypadków alergii skórnych jest odpowiedzialny za wzrost rynku.59 Zwiększone zapotrzebowanie na produkty i usługi do leczenia wrzodów znacznie wzrosło w ostatnich latach.60
Profilaktyka i kontrola zakażeń
Profilaktyka i kontrola zakażeń są kluczowe w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się wrzodów, szczególnie w przypadkach ognisk furunkulozy.61
Środki profilaktyczne w ogniskach choroby
W przypadku ognisk furunkulozy konieczne mogą być środki obejmujące całą społeczność, takie jak:62
- Dokładne pranie pościeli, ręczników i odzieży
- Unikanie zatłoczonych środowisk
- Nieudostępnianie ręczników i myjek
- Skrupulatne podejście do higieny osobistej
- W niektórych przypadkach może być również konieczne systematyczne leczenie S. aureus kolonizującego osoby
Wczesna diagnoza i leczenie
Wczesna diagnoza i leczenie zakażeń skóry i tkanek miękkich, szczególnie w środowiskach wysokiego ryzyka, takich jak początkowe szkolenie wojskowe i środowiska bojowe, ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia znacznego obciążenia zdrowotnego i kosztów, jakie te infekcje nakładają na system opieki zdrowotnej.64
W przypadku pacjentów z cukrzycą, skuteczne strategie zapobiegania i zarządzania problemami skórnymi wymagają dogłębnego zrozumienia epidemiologii, patofizjologii i czynników ryzyka związanych z tymi powikłaniami.65
Kontrola zakażeń MRSA
W szpitalu osoby zarażone lub skolonizowane MRSA często są izolowane jako środek zapobiegający rozprzestrzenianiu się MRSA. Odwiedzający i pracownicy opieki zdrowotnej opiekujący się osobami w izolacji mogą potrzebować nosić odzież ochronną.66
Większość zakażeń MRSA to tzw. infekcje miejscowe, takie jak wrzody, ropnie lub zainfekowane rany. Są one łatwe w leczeniu. Jednak u niewielkiej liczby osób MRSA może powodować poważne infekcje, takie jak posocznica (znana również jako zakażenie krwi lub sepsa).67
Wyzwania w nadzorze epidemiologicznym
Nadzór epidemiologiczny nad wrzodami napotyka na szereg wyzwań, które mogą wpływać na dokładność danych i skuteczność działań zdrowia publicznego.68
Wykrywanie przypadków subklinicznych
Wysiłki na rzecz eliminacji chorób zakaźnych, takich jak malaria, znacznie zmniejszyły częstość występowania przypadków w amazońskim dorzeczu. W tym kontekście wysiłki powinny koncentrować się na testach wystarczająco czułych, aby wykryć parazytemię o niskiej gęstości, które można wdrożyć w obszarach o ograniczonych zasobach i które są przystępne cenowo dla celów masowych badań przesiewowych.69
Podobne wyzwania mogą dotyczyć wykrywania przypadków wrzodów lub nosicielstwa gronkowca złocistego, które mogą być subkliniczne lub trudne do zidentyfikowania w warunkach ograniczonych zasobów.70
Problemy z jakością danych
Dokładne dane epidemiologiczne dotyczące wrzodów są często niedostępne lub niepełne. W przypadku czyraczności, precyzyjne dane dotyczące zapadalności/rozpowszechnienia nie są znane.7172
W Anglii, badanie wykorzystujące ogólnokrajową Bazę Danych Badań Praktyki Klinicznej (CPRD), która również identyfikowała niezdiagnozowane osoby z HS, wykazało rozpowszechnienie na poziomie 0,77 procent.73 Inne badanie populacyjne, które wykorzystało dane z bazy danych ponad 48 milionów pacjentów w Stanach Zjednoczonych, wykazało zapadalność 11,4 na 100 000 populacji.74
Wpływ zanieczyszczeń środowiskowych
Przepełnienia kanalizacji sanitarnej (SSO) uwalniają surowe ścieki, które mogą zanieczyścić dostawy wody pitnej. Zalecenia dotyczące gotowania wody (BWA) są wydawane podczas zdarzeń niskiego lub ujemnego ciśnienia, ostrzegając klientów o potencjalnym zanieczyszczeniu w systemie dystrybucji wody pitnej.75
SSO były związane z 13% wzrostem szans na diagnozę choroby przewodu pokarmowego w okresie zagrożenia 0-4 dni, w porównaniu z okresami kontrolnymi (iloraz szans: 1,13, 95% przedział ufności: 1,09, 1,18).76 Podobne mechanizmy mogą wpływać na częstość występowania zakażeń skórnych, w tym wrzodów, poprzez zanieczyszczenie środowiska i narażenie na patogeny.77
Wyzwania związane z opornością na antybiotyki
Konieczne jest podkreślenie potencjalnego wpływu nadużywania lub niewłaściwego stosowania antybiotyków na powstawanie oporności. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) jest jednym z największych zagrożeń dla globalnego zdrowia publicznego i rozwoju. Oporność na antybiotyki występuje, gdy bakterie powodujące choroby pozostają nienaruszone przez antybiotyki stosowane do ich leczenia.78
W przypadku nawracającej czyraczności stosowanie antybiotyków może być obowiązkowe. Ważne jest, aby pobrać wymazy od pacjenta w celu identyfikacji konkretnych bakterii, które reagują i skutecznie je leczyć odpowiednimi antybiotykami.79
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.