Japońskie zapalenie mózgu – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Japońskie zapalenie mózgu
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Japońskie zapalenie mózgu (JE) stanowi poważne zagrożenie neurologiczne w Azji, z wysoką śmiertelnością sięgającą 30% oraz znacznym odsetkiem trwałych następstw neurologicznych u 30-50% przeżywających pacjentów. U dzieci częstość niepełnosprawności wynosi aż 63,08%, a u dorosłych z ciężką postacią choroby 42,9% pozostaje z ciężką, nieodwracalną niepełnosprawnością, w tym zaburzeniami psychicznymi (71,4%) i deficytami pamięci (57,1%). Kluczowymi czynnikami prognostycznymi złego rokowania są brak szczepienia przeciw JE (OR: 61,03; p<0,001), niska punktacja w Skali Glasgow (GCS ≤8; OR: 8,6; p=0,026), niedożywienie (OR: 13,56; p=0,001) oraz konieczność intubacji dotchawiczej (OR: 5,43; p=0,027). Dodatkowo, infekcje płucne, stan padaczkowy, niewydolność oddechowa oraz wiek dorosły pogarszają rokowanie. Utrata masy ciała >25% w 13. dniu choroby i specyficzne klony limfocytów T mogą determinować przebieg kliniczny.

Prognoza Japońskiego zapalenia mózgu

Śmiertelność i długoterminowe następstwa
Czynniki predykcyjne złego rokowania
Różnice wiekowe w rokowaniu
Wpływ szczepień na rokowanie
Zalecenia dotyczące poprawy wyników leczenia
Wpływ społeczny i ekonomiczny
Kolejne rozdziały

Prognoza Japońskiego zapalenia mózgu

Japońskie zapalenie mózgu (JE) jest jedną z najpoważniejszych wirusowych chorób układu nerwowego w Azji, prowadzącą do znacznej utraty lat życia skorygowanych niepełnosprawnością (disability-adjusted life years). Pomimo że objawowa postać choroby występuje stosunkowo rzadko, jej konsekwencje mogą być dramatyczne.¹ Zrozumienie czynników prognostycznych ma kluczowe znaczenie dla właściwego zarządzania leczeniem i przewidywania wyników klinicznych.

Śmiertelność i długoterminowe następstwa

Wskaźnik śmiertelności wśród pacjentów z zapaleniem mózgu wywołanym przez wirusa JE może osiągać nawet 30%. Co więcej, u 30-50% osób, które przeżyły ostrą fazę choroby, rozwijają się trwałe następstwa neurologiczne, poznawcze i behawioralne.¹ Badania wskazują, że śmiertelność poekspozycyjna może sięgać 15,4%, a niepełnosprawność dotyka aż 63,08% pacjentów pediatrycznych.²

Wśród najczęściej występujących trwałych następstw u 20-30% osób, które przeżyły encefalopatię, znajdują się:¹

Napady drgawkowe
Utrata słuchu lub wzroku
Zaburzenia mowy i języka
Problemy z pamięcią i komunikacją
Osłabienie kończyn

W niektórych badaniach wykazano, że nawet 74,6% dzieci rozwija różnego stopnia następstwa neurologiczne po przebyciu JE.³ U pacjentów dorosłych z ciężką postacią JE, 42,9% pozostawało z ciężką, nieodwracalną niepełnosprawnością, przy czym najczęściej obserwowano objawy psychiczne (71,4%) oraz zaburzenia pamięci i rozumienia (57,1%).⁴

Czynniki predykcyjne złego rokowania

Wieloczynnikowa analiza regresji logistycznej wykazała, że kombinacja następujących parametrów istotnie statystycznie przewiduje niekorzystny wynik leczenia z czułością 77,8% i swoistością 94,6%:³⁵

Brak szczepienia przeciwko JE (OR: 61,03, 95% CI: 14,10-264; p<0,001)
Niska punktacja w Skali Glasgow (GCS ≤8) przy przyjęciu (OR: 8,6, 95% CI: 1,3-57,1; p=0,026)
Niedożywienie (OR: 13,56, 95% CI: 2,77-66,46; p=0,001)
Konieczność intubacji dotchawiczej (OR: 5,43, 95% CI: 1,20-24,44; p=0,027)

³⁵

Dodatkowo, badania wskazują na inne czynniki prognostyczne wpływające na wyniki leczenia:⁴⁶

Infekcje płucne – korelują z wyższą częstością krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego, koniecznością wentylacji mechanicznej i hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii
Wyższy odsetek neutrofili i niższy odsetek limfocytów przy przyjęciu
Stan padaczkowy
Niewydolność oddechowa – jeden z ważnych czynników wczesnej śmiertelności
Wiek – wyniki krótkoterminowe są gorsze u dorosłych niż u dzieci

⁴⁶

Eksperymenty na modelach zwierzęcych sugerują, że utrata masy ciała przekraczająca 25% w 13. dniu może być wskaźnikiem śmiertelnego wyniku w warunkach eksperymentalnych. Badania wskazują również, że wynik zakażenia JE (śmierć lub przeżycie) może być determinowany przez jakościowe różnice w naciekających klonach limfocytów T z unikalnymi sekwencjami aminokwasów CDR3.⁷

Różnice wiekowe w rokowaniu

Istotne różnice w rokowaniu obserwuje się między pacjentami pediatrycznymi a dorosłymi. Krótkoterminowe wyniki są gorsze u dorosłych niż u dzieci.⁶ Jednak dzieci są szczególnie narażone na ciężki przebieg JE i długotrwałe następstwa neurologiczne.

Modelowanie matematyczne sugeruje, że średni wiek w momencie zakażenia w badanych wioskach jest bardzo niski (od 2 do 11 lat). Ponieważ małe dzieci są bardziej narażone na rozwój ciężkich postaci po zakażeniu JEV, a także ciężkich następstw, wyniki te uzasadniają intensyfikację szczepień dzieci.⁸

Wpływ szczepień na rokowanie

Szczepienie jest najskuteczniejszą metodą zapobiegania JE i ma znaczący wpływ na zmniejszenie globalnego obciążenia chorobą.⁹ Szacuje się, że w latach 2000-2015 programy szczepień zapobiegły:¹⁰

307 774 przypadkom JE globalnie (95% CI: 167 442-509 583)
74 769 zgonom z powodu JE (95% CI: 37 837-129 028)
Około 45 000 przypadkom JE tylko w 2015 roku

¹⁰

Status nieszczepiony przeciwko JE jest najsilniejszym predyktorem złego rokowania (OR: 61,03), co potwierdza kluczową rolę szczepień w zapobieganiu niepełnosprawności i śmiertelności związanej z JE.³⁵

Zalecenia dotyczące poprawy wyników leczenia

Aby poprawić rokowanie pacjentów z JE, zaleca się:⁶

Wczesne przyjęcie do szpitala dorosłych pacjentów z JE
Terminowe leczenie powikłań ostrych, takich jak infekcje płucne
Szybkie wdrożenie immunoterapii
Zapewnienie wsparcia na oddziale intensywnej terapii
Inicjowanie szczepień dla dorosłych

⁶

Wcześniejsze badania kliniczne dotyczące JE mogły być zbyt małe, aby wykryć istotne korzyści potencjalnych metod leczenia. Podkreśla się potrzebę przeprowadzenia większych, pragmatycznych badań klinicznych w celu opracowania skuteczniejszych strategii terapeutycznych.¹¹

Wpływ społeczny i ekonomiczny

Osoby, które przeżyły zapalenie mózgu, często wymagają długoterminowego leczenia, opieki i rehabilitacji. Psychospołeczne skutki niepełnosprawności po zapaleniu mózgu mogą mieć implikacje medyczne, edukacyjne, społeczne i związane z prawami człowieka. Mimo dużego obciążenia, jakie następstwa JE nakładają na chorych, ich rodziny i społeczności, dostęp do usług i wsparcia w tych stanach jest często niewystarczający, szczególnie w krajach o niskim i średnim dochodzie.¹

Społeczeństwa, w których uczestnictwo społeczne dzieci jest zagrożone w wyniku JE (90 ze 118 dzieci w jednym z badań), muszą liczyć się z długoterminowymi konsekwencjami ekonomicznymi i społecznymi.⁵

Biorąc pod uwagę brak specyficznego leczenia i wysokie ryzyko niekorzystnych wyników, profilaktyka poprzez szczepienia powinna pozostać priorytetem w regionach endemicznych, a prowadzenie rejestrów i programów monitorujących długoterminowe wyniki może pomóc w lepszym zrozumieniu dynamiki choroby i rozwoju skuteczniejszych strategii terapeutycznych.⁹¹¹¹²

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/japanese-encephalitis
Although symptomatic Japanese encephalitis (JE) is rare, the case-fatality rate among those with encephalitis can be as high as 30%. Permanent neurologic, cognitive and behavioural sequelae occur in 30-50% of those with encephalitis. […] Of those who survive, 20-30% suffer permanent cognitive, behavioural or neurological sequelae such as seizures, hearing or vision loss, speech, language, memory, and communication problems or weakness of the limbs. […] Those who have lived through encephalitis often have health-care needs requiring long-term treatment and care including rehabilitation. The ongoing psychosocial impacts of disability from encephalitis can have medical, educational, social and human rights-based implications. Despite the high burden of sequelae on people with encephalitis, their families and the community, access to both services and support for these conditions is often insufficient, especially in low- and middle-income countries.
#2 Extent of disability among paediatric Japanese encephalitis survivors and predictors of poor outcome: a retrospective cohort study in North India | BMJ Open
https://bmjopen.bmj.com/content/12/10/e060795
This study estimates the burden of JE-presenting post-discharge deaths (15.4%) and disability (63.08%). Those who did not receive JE vaccine, were suffering from malnutrition, had GCS 8 at admission and required endotracheal intubation had poorer outcomes. […] Our results showed that 63.08% (N=94) of children developed neurological sequelae at different levels of severity, and 15.4% (N=23) of children died after hospital discharge at home. […] We found that children who were non-vaccinated against JE had malnutrition, had low GCS (8) and required endotracheal intubation at the time of admission had a poor outcome after hospital discharge.
#3 Extent of disability among paediatric Japanese encephalitis survivors and predictors of poor outcome: a retrospective cohort study in North India | BMJ Open
https://bmjopen.bmj.com/content/12/10/e060795
Objective To determine the Japanese encephalitis (JE)-associated long-term functional and neurological outcomes, the extent of reduced social participation and predictors of poor outcomes among paediatric JE survivors. […] About 94 of 126 (74.6%) children developed neurological sequelae at different levels of severity. […] In multivariate logistic regression analysis, a combination of parameters, JE unvaccinated status (OR: 61.03, 95%CI (14.10 to 264); p0.001), low Glasgow Coma Score (GCS) at admission (8) (OR: 8.6, 95%CI (1.3 to 57.1); p=0.026), malnutrition (OR: 13.56, 95%CI (2.77 to 66.46); p=0.001) and requirement of endotracheal intubation (OR: 5.43, 95%CI (1.20 to 24.44); p=0.027) statistically significantly predicted the poor outcome with 77.8% sensitivity and 94.6% specificity.
#4
https://link.springer.com/article/10.1007/s10072-020-04867-8
Japanese encephalitis (JE) is a critical problem of public health worldwide; however, there is limited data about the clinical features and indicators of outcome in adults with severe Japanese encephalitis. […] This retrospective study consists of 9 adults with severe JE, including 5 cases with poor outcome, defined as the modified Rankin Scale (mRS) scores of greater than or equal to 4 points, and remained ventilator dependent. […] Serological examination revealed that a higher percentage of neutrophils and a lower percentage of lymphocytes at admission may be associated with a poor outcome. […] 42.9% of patients left severe irreversible disability, and the most prominent were mental symptoms (71.4%) and memory or understanding disorder (57.1%). […] Our data suggest that respiratory failure is one of the important causes of early death. Serologic examination, coma, and status epilepticus may indicate a poor outcome for severe JE.
#5 Extent of disability among paediatric Japanese encephalitis survivors and predictors of poor outcome: a retrospective cohort study in North India – PubMed
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36316071/
Objective: To determine the Japanese encephalitis (JE)-associated long-term functional and neurological outcomes, the extent of reduced social participation and predictors of poor outcomes among paediatric JE survivors. […] About 94 of 126 (74.6%) children developed neurological sequelae at different levels of severity. Age-expected social participation was compromised in 90 out of 118 children. In multivariate logistic regression analysis, a combination of parameters, JE unvaccinated status (OR: 61.03, 95% CI (14.10 to 264); p0.001), low Glasgow Coma Score (GCS) at admission (8) (OR: 8.6, 95% CI (1.3 to 57.1); p=0.026), malnutrition (OR: 13.56, 95% CI (2.77 to 66.46); p=0.001) and requirement of endotracheal intubation (OR: 5.43, 95% CI (1.20 to 24.44); p=0.027) statistically significantly predicted the poor outcome with 77.8% sensitivity and 94.6% specificity. […] This study estimates the burden of JE-presenting post-discharge deaths (15.4%) and disability (63.08%). Those who did not receive JE vaccine, were suffering from malnutrition, had GCS 8 at admission and required endotracheal intubation had poorer outcomes.
#6 Clinical characteristics and short-term outcomes of Japanese encephalitis in pediatric and adult patients: a retrospective study in Northern China
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10160806/
The short-term outcome of JE was worse in adults. […] Pulmonary infection was correlated with a high incidence of upper gastrointestinal bleeding, mechanical ventilation, and ICU hospitalization in JE. […] Pulmonary infection is a prognostic predictor of short-term outcomes in patients with JE. […] The short-term outcome of adults was worse than that of children. […] The short-term outcome of patients with pulmonary infection was worse than that of patients without infection, which means pulmonary infection may be related to poor outcomes. […] Acute complications such as pulmonary infection should be treated timely in children and adults with JE. […] Adult patients with JE should be admitted to the hospital early. […] They also need timely immunotherapy and ICU supportive treatment. […] Furthermore, vaccination for adults should be initiated.
#7
https://link.springer.com/article/10.1007/s00705-014-2154-8
Japanese encephalitis (JE) is the most important form of viral encephalitis in Asia. The critical factors determining mortality and severity of JE virus (JEV) infection remain unclear. […] The results indicate that the outcome of JEV infection, death or survival, was determined by qualitative differences in infiltrating T-cell clones with unique CDR3 amino acid sequences. […] The fatality rate is as high as 20-30 %, and neurological sequelae are observed in about 50 % of surviving patients. […] These results indicated that body weight loss of more than 25 % at day 13 is an indicator of a fatal outcome under these experimental conditions. […] The outcome of JEV infection in C57BL/6j (B6) mice is not determined by the JEV level in the brain. […] The results suggest that the qualitative differences affect the outcome of JEV infection: death or survival. […] Our results suggest that Treg inhibits intracerebral cell-mediated immunity. […] In conclusion, we have described a qualitative association between brain-infiltrating T cell clones and disease severity in JEV-infected mice.
#8 Modelling Japanese encephalitis virus transmission dynamics and human exposure in a Cambodian rural multi-host system | PLOS Neglected Tropical Diseases
https://journals.plos.org/plosntds/article?id=10.1371/journal.pntd.0010572
Japanese encephalitis (JE) is a vector-borne zoonosis and the leading cause of human viral encephalitis in Asia. […] In the modeled villages, the calculated R0 ranged from 1.07 to 1.38. Once the equilibrium reached, predicted annual probability of human exposure ranged from 9% to 47%, and predicted average age at infection was low, between 2 and 11 years old, highlighting the risk of severe forms of JEV infection and the need to intensify child immunization. […] The estimated annual probability of human exposure to JEV ranged from 9% to 47%, and the estimated incidence rate of human JEV infections ranged from 1.37% to 1.46%, corresponding to 24 to 56 people infected per year per village. […] The predicted average age at infection in the modeled villages was very low, (ranging from 2 to 11 years old). Since young children are more likely to develop severe forms after JEV infection, as well as severe sequelae, these results and the current knowledge we have about JEV circulation in Cambodia would justify to intensify child immunization.
#9 Estimates of the global burden of Japanese encephalitis and the impact of vaccination from 2000-2015 | eLife
https://elifesciences.org/articles/51027
Japanese encephalitis (JE) is a mosquito-borne disease, known for its high mortality and disability rate among symptomatic cases. Many effective vaccines are available for JE, and the use of a recently developed and inexpensive vaccine, SA 14-14-2, has been increasing over the recent years particularly with Gavi support. Estimates of the local burden and the past impact of vaccination are therefore increasingly needed, but difficult due to the limitations of JE surveillance. […] Poor clinical outcomes and lack of specific treatment makes JE prevention a priority. Vaccination is the most effective method of prevention, however it is difficult to decide where vaccination should be implemented or to estimate the quantitative impact of vaccination. […] In this study, we provide updated global JE burden and vaccination impact estimates using a modelling method which helps overcome some of the limitations of sparse and variable surveillance data. In addition, by simulating the model with and without the undertaken vaccination programs we are able to estimate the impact of vaccination on the number of global JE cases to date and identify areas that would benefit most from future vaccination.
#10 Estimates of the global burden of Japanese encephalitis and the impact of vaccination from 2000-2015 | eLife
https://elifesciences.org/articles/51027
We estimate that from 2000 to 2015, there were 1,976,238 (95% CIs: 1,722,533-2,725,647) JE cases globally. By including known annual vaccination information in the catalytic model we estimate that in the same period had there been no vaccination there would have been 2,284,012 (95% CIs: 1,495,964-3,102,542) JE cases. Therefore we estimate that vaccination programs have prevented 307,774 JE cases globally (95% CI: 167,442-509,583) from 2000 to 2015 and vaccination programs similarly prevented 74,769 deaths from JE (95% CIs: 37,837-129,028). […] In addition, we estimate that vaccination programs averted around 45,000 JE cases in 2015.
#11 Japanese encephalitis â the prospects for new treatments | Nature Reviews Neurology
https://www.nature.com/articles/nrneurol.2018.30
Japanese encephalitis causes loss of more disability-adjusted life years than any other arthropod-borne virus owing to the frequent neurological sequelae of the condition. […] Previous trials for Japanese encephalitis might have been too small to detect important benefits of potential treatments. […] The minimum clinically significant treatment effect has probably been underestimated, and previous clinical trials of Japanese encephalitis have been too small; larger, pragmatic trials are needed. […] Ma, J. Jiang, L. Outcome of children with Japanese encephalitis and predictors of outcome in southwestern China. […] Maha, M. S. et al. Outcome and extent of disability following Japanese encephalitis in Indonesian children. […] Ooi, M. H. et al. The epidemiology, clinical features, and long-term prognosis of Japanese encephalitis in central sarawak, malaysia, 19972005.
#12 Japanese encephalitis â the prospects for new treatments | Nature Reviews Neurology
https://www.nature.com/articles/nrneurol.2018.30
Kumar, R. et al. Clinical features and prognostic indicators of Japanese encephalitis in children in Lucknow (India). […] Barua, H. C., Biswas, D., Patgiri, D. Mahanta, J. Clinical outcome and neurological sequelae in serologically confirmed cases of Japanese encephalitis patients in Assam, India. […] Potula, R., Badrinath, S. Srinivasan, S. Japanese encephalitis in and around Pondicherry, South India: a clinical appraisal and prognostic indicators for the outcome.