Leki w grupie
„roztwory alergenowe”

Roztwory alergenowe to preparaty zawierające wystandaryzowane alergeny wykorzystywane w diagnostyce i leczeniu chorób alergicznych. Głównym mechanizmem działania jest immunomodulacja układu odpornościowego pacjenta poprzez stopniowe uodparnianie na określone alergeny, co prowadzi do zmniejszenia nadwrażliwości i łagodzenia objawów alergii.

W diagnostyce alergii stosuje się przede wszystkim testy skórne oraz testy prowokacyjne z użyciem roztworów alergenowych, które pozwalają precyzyjnie zidentyfikować czynniki wywołujące reakcje alergiczne. W leczeniu natomiast roztwory alergenowe stosowane są w immunoterapii swoistej (odczulaniu), która polega na podawaniu stopniowo zwiększanych dawek alergenu w celu indukcji tolerancji immunologicznej.

Roztwory alergenowe można podzielić na kilka głównych grup w zależności od pochodzenia alergenów: pyłkowe (trawy, drzewa, chwasty), roztocze kurzu domowego, alergeny zwierząt, alergeny owadów błonkoskrzydłych oraz alergeny pleśni. Na polskim rynku dostępne są preparaty takie jak Allergovit, Alutard SQ, Phostal, Staloral, Pollinex czy Allergovac.

Do najczęściej stosowanych substancji czynnych w roztworach alergenowych należą wyciągi z pyłków traw (np. tymotki łąkowej), pyłków drzew (np. brzozy), roztoczy kurzu domowego (Dermatophagoides pteronyssinus, Dermatophagoides farinae), a także jady owadów (pszczoły, osy). Polskie nazwy handlowe to m.in. Staloral 300 (roztwory podjęzykowe), Allergovit i Purethal (roztwory do iniekcji), Oralair i Grazax (tabletki podjęzykowe zawierające alergeny).

Największą zaletą stosowania roztworów alergenowych w immunoterapii jest możliwość trwałej modyfikacji przebiegu choroby alergicznej, a nie tylko łagodzenie objawów. To jedyna metoda leczenia przyczynowego alergii, która może zapobiegać progresji choroby i rozwojowi astmy u pacjentów z alergicznym nieżytem nosa. Skuteczność immunoterapii może utrzymywać się przez wiele lat po zakończeniu leczenia.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem roztworów alergenowych obejmują przede wszystkim ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych, w tym reakcji anafilaktycznych. Dlatego immunoterapia powinna być prowadzona przez doświadczonych specjalistów, a pacjent powinien pozostawać pod obserwacją po podaniu preparatu. Inne działania niepożądane to reakcje miejscowe (obrzęk, świąd), a w przypadku immunoterapii podjęzykowej – podrażnienia jamy ustnej i gardła.

Roztwory alergenowe dzielą się na preparaty do diagnostyki (roztwory do testów skórnych) oraz do leczenia (immunoterapii). Ze względu na drogę podania wyróżniamy roztwory do immunoterapii podskórnej (SCIT – subcutaneous immunotherapy) oraz podjęzykowej (SLIT – sublingual immunotherapy). Dostępne są także preparaty standaryzowane molekularnie, zawierające oczyszczone alergeny rekombinowane, które charakteryzują się wyższym profilem bezpieczeństwa i precyzyjniejszym działaniem.