Leki w grupie
„leki znieczulające ogólne wziewne”

Leki znieczulające ogólne wziewne to grupa preparatów farmakologicznych stosowanych do wprowadzania i podtrzymywania znieczulenia ogólnego. Działają poprzez hamowanie przewodnictwa synaptycznego w ośrodkowym układzie nerwowym, powodując odwracalną utratę świadomości, zniesienie odczuwania bólu (analgezję), zwiotczenie mięśni oraz utratę odruchów. Podawane są drogą inhalacyjną, a ich stężenie w mieszaninie oddechowej można łatwo monitorować i dostosowywać.

Do najważniejszych leków z tej grupy należą: sewofluran (Sevorane, Sojourn), desfluran (Suprane), izofluran (Aerrane, Forane) oraz starsze preparaty jak enfluran i halotan. Współcześnie najczęściej stosuje się sewofluran i desfluran ze względu na ich korzystny profil farmakokinetyczny. Używany dawniej podtlenek azotu (gaz rozweselający) również należy do tej grupy, choć obecnie stosowany jest rzadziej i głównie jako składnik uzupełniający znieczulenie.

Największą zaletą wziewnych środków znieczulających jest możliwość precyzyjnego sterowania głębokością znieczulenia poprzez zmianę stężenia leku w mieszaninie oddechowej. Charakteryzują się szybkim początkiem działania oraz równie szybkim wybudzeniem po zakończeniu podawania. Umożliwiają także płynne dostosowanie głębokości znieczulenia podczas trwania zabiegu. Dodatkowo, nowoczesne wziewne środki znieczulające cechują się minimalnym metabolizmem w organizmie, co zmniejsza ryzyko hepatotoksyczności.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują depresję układu oddechowego i krążenia, która może prowadzić do hipoksji i hipotonii. Niektóre z tych środków mogą wywołać złośliwą hipertermię – rzadkie, ale zagrażające życiu powikłanie u osób predysponowanych genetycznie. Istnieje również ryzyko hepatotoksyczności, szczególnie w przypadku halotanu. Mogą także wywoływać nudności i wymioty w okresie pooperacyjnym. Długotrwała ekspozycja personelu medycznego na niskie stężenia tych gazów może mieć negatywny wpływ na zdrowie, dlatego konieczne jest stosowanie odpowiednich systemów ewakuacji gazów anestetycznych.

Ze względu na właściwości fizykochemiczne, wziewne środki znieczulające można podzielić na gazy (podtlenek azotu) oraz lotne ciecze (sewofluran, desfluran, izofluran). Pod względem budowy chemicznej większość nowoczesnych leków to pochodne halogenowe, zawierające w swojej strukturze atomy fluoru. Pod względem potencji dzielą się na leki o niskiej potencji (desfluran, podtlenek azotu) oraz o wysokiej potencji (sewofluran, izofluran). Ze względu na rozpuszczalność we krwi wyróżniamy leki o niskiej rozpuszczalności (desfluran, sewofluran), które zapewniają szybkie wprowadzenie i wybudzenie ze znieczulenia, oraz leki o wyższej rozpuszczalności (izofluran), które charakteryzują się wolniejszą kinetyką.