Leki w grupie
„leki przeciwzapalne stosowane w chorobach przewodu pokarmowego”

Leki przeciwzapalne stosowane w chorobach przewodu pokarmowego to grupa preparatów wykorzystywanych do redukcji stanu zapalnego błony śluzowej jelita i żołądka. Ich działanie polega głównie na hamowaniu produkcji mediatorów zapalnych, takich jak prostaglandyny, leukotrieny czy cytokiny prozapalne, co prowadzi do łagodzenia objawów i przyspieszenia gojenia zmian zapalnych.

W tej grupie leków wyróżniamy kilka istotnych podgrup. Pierwszą z nich są aminosalicylany (pochodne kwasu 5-aminosalicylowego), stosowane głównie w nieswoistych chorobach zapalnych jelit. Należą do nich: mesalazyna (Asamax, Pentasa, Salofalk), sulfasalazyna (Sulfasalazin) oraz olsalazyna. Drugą ważną podgrupą są kortykosteroidy o działaniu miejscowym, takie jak budezonid (Entocort, Budenofalk) i beklometazon, które charakteryzują się niską biodostępnością ogólnoustrojową.

Do najważniejszych leków przeciwzapalnych stosowanych w gastroenterologii należą: mesalazyna, która jest złotym standardem w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego; budezonid, stosowany w chorobie Leśniowskiego-Crohna z zajęciem jelita krętego i okrężnicy wstępującej; a także sulfasalazyna, skuteczna zarówno w WZJG, jak i w zapalnych chorobach reumatycznych.

Największą zaletą tych leków jest ich względnie selektywne działanie w obrębie przewodu pokarmowego, co minimalizuje działania ogólnoustrojowe. Aminosalicylany charakteryzują się dobrym profilem bezpieczeństwa przy długotrwałym stosowaniu, a miejscowo działające kortykosteroidy powodują znacznie mniej działań niepożądanych niż ich systemowe odpowiedniki.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują możliwe reakcje alergiczne na aminosalicylany, rzadkie przypadki nefrotoksyczności przy stosowaniu mesalazyny oraz typowe dla kortykosteroidów działania niepożądane (osteoporoza, zaburzenia metaboliczne, immunosupresja), choć występują one rzadziej niż przy lekach systemowych. Sulfasalazyna może powodować zaburzenia spermatogenezy u mężczyzn oraz niedokrwistość megaloblastyczną.

Poza wymienionymi głównymi podgrupami, w leczeniu przeciwzapalnym chorób przewodu pokarmowego stosuje się także leki immunosupresyjne (azatiopryna, 6-merkaptopuryna, metotreksat), leki biologiczne (infliksymab, adalimumab, wedolizumab, ustekinumab) oraz małe cząsteczki, jak inhibitory JAK (tofacytynib). Te grupy leków stosowane są jednak głównie w przypadkach opornych na leczenie standardowe lub o ciężkim przebiegu.