Leki w grupie
„immunomodulatory”

Immunomodulatory to grupa leków, które modyfikują funkcje układu odpornościowego, wpływając na procesy immunologiczne poprzez stymulację lub hamowanie reakcji immunologicznych. Działają one poprzez regulację produkcji cytokin, funkcji komórek immunologicznych oraz ekspresji receptorów. Ich głównym celem jest przywrócenie homeostazy immunologicznej w przypadku chorób autoimmunologicznych, nowotworowych czy infekcyjnych.

Do najważniejszych grup immunomodulatorów należą: inhibitory TNF-α (adalimumab, etanercept, infliksymab), inhibitory interleukiny (ustekinumab, anakinra), leki modyfikujące odpowiedź biologiczną (interferony, interleukiny), leki immunosupresyjne (cyklosporyna, takrolimus), oraz leki immunostymulujące (filgrastym, lewamizol). Na polskim rynku dostępne są preparaty takie jak: Humira (adalimumab), Enbrel (etanercept), Remicade (infliksymab), Stelara (ustekinumab), Kineret (anakinra), Sandimmun (cyklosporyna) czy Neupogen (filgrastym).

Immunomodulatory dzielą się na dwie główne podgrupy: immunosupresanty, które hamują nadmierną odpowiedź immunologiczną (stosowane w chorobach autoimmunologicznych, po przeszczepach), oraz immunostymulatory, które wzmacniają osłabiony układ odpornościowy (stosowane w niektórych infekcjach, chorobach nowotworowych). Nowszą podgrupę stanowią leki biologiczne, które celują w konkretne elementy układu immunologicznego, takie jak cytokiny czy receptory komórkowe.

Największą zaletą immunomodulatorów jest ich zdolność do selektywnego wpływania na określone mechanizmy immunologiczne, co pozwala na skuteczne leczenie wielu chorób o podłożu immunologicznym, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczyca, choroba Leśniowskiego-Crohna, stwardnienie rozsiane czy niektóre nowotwory. Nowsze leki z tej grupy charakteryzują się coraz większą selektywnością działania, co przekłada się na mniejszą ilość działań niepożądanych.

Stosowanie immunomodulatorów wiąże się jednak z istotnymi ryzykami. Najpoważniejszym zagrożeniem jest zwiększona podatność na infekcje, w tym infekcje oportunistyczne, reaktywacja utajonych infekcji (np. gruźlicy), oraz potencjalne zwiększenie ryzyka rozwoju niektórych nowotworów. Mogą również powodować zaburzenia hematologiczne, hepatotoksyczność, nefrotoksyczność oraz reakcje nadwrażliwości. Istotną kwestią jest również ryzyko wystąpienia paradoksalnych reakcji autoimmunologicznych, co wymaga starannego monitorowania pacjentów podczas terapii.

Lista leków w tej grupie

  1. 24.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl