Leki w grupie
„beta-blokery”

Beta-blokery (beta-adrenolityki) to grupa leków blokujących receptory beta-adrenergiczne, co prowadzi do zmniejszenia wpływu katecholamin (adrenaliny i noradrenaliny) na organizm. Ich działanie polega głównie na hamowaniu pobudzenia układu współczulnego, co skutkuje zwolnieniem akcji serca, obniżeniem ciśnienia tętniczego oraz zmniejszeniem zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen.

W zależności od selektywności działania beta-blokery dzielimy na: nieselektywne (blokujące receptory β1 i β2, np. propranolol, sotalol), kardioselektywne (wybiórczo blokujące receptory β1, np. metoprolol, bisoprolol, nebiwolol) oraz beta-blokery o działaniu wazodylatacyjnym (dodatkowo rozszerzające naczynia krwionośne, np. karwedilol, nebiwolol).

Do najpopularniejszych beta-blokerów stosowanych w Polsce należą: propranolol (Propranolol WZF), metoprolol (Metocard, Betaloc ZOK), bisoprolol (Concor, Bisocard), nebiwolol (Nebilet), karwedilol (Vivacor, Carvedilol Genoptim), atenolol (Atenom) oraz sotalol (Biosotal, Sotahexal).

Główne wskazania do stosowania beta-blokerów obejmują: nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, zaburzenia rytmu serca, niewydolność serca, zapobieganie migrenie oraz leczenie objawów nadczynności tarczycy. Szczególne zalety tej grupy leków to dobre udokumentowanie skuteczności w zmniejszaniu śmiertelności po zawale serca oraz w niewydolności serca, a także ich działanie przeciwarytmiczne i przeciwdławicowe.

Stosowanie beta-blokerów wiąże się jednak z ryzykiem działań niepożądanych, takich jak: bradykardia (zwolnienie czynności serca), hipotonia (obniżenie ciśnienia tętniczego), zaostrzenie astmy oskrzelowej i POChP (szczególnie przy stosowaniu nieselektywnych beta-blokerów), maskowanie objawów hipoglikemii u pacjentów z cukrzycą, zaburzenia metaboliczne (zwiększenie stężenia triglicerydów, obniżenie HDL), a także zmęczenie, zaburzenia snu i potencja. Nagłe odstawienie beta-blokerów może prowadzić do zespołu odstawienia z nasileniem objawów choroby podstawowej.

Beta-blokery można podzielić także ze względu na właściwości farmakokinetyczne (rozpuszczalność w tłuszczach, okres półtrwania), kardioselektywność oraz dodatkowe właściwości farmakologiczne (wewnętrzna aktywność sympatykomimetyczna, działanie stabilizujące błony komórkowe, działanie wazodylatacyjne). Wybór konkretnego preparatu powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta, uwzględniając współistniejące choroby oraz potencjalne interakcje z innymi lekami.