Leki w grupie
„antagoniści receptora aldosteronowego”

Antagoniści receptora aldosteronowego (ARA), znani również jako antagoniści receptora mineralokortykoidowego (MRA), to grupa leków, które blokują działanie aldosteronu – hormonu odpowiedzialnego za regulację gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Głównym mechanizmem działania tych leków jest kompetycyjne wiązanie się z receptorami mineralokortykoidowymi w kanalikach nerkowych, co zapobiega retencji sodu i wody oraz wydalaniu potasu i wodoru, prowadząc do efektu diuretycznego i hipotensyjnego.

Do antagonistów receptora aldosteronowego zaliczamy przede wszystkim: spironolakton (Spironol, Verospiron), eplerenon (Inspra) oraz nowszy preparat – finerenon (Kerendia). Spironolakton jest najstarszym i najbardziej rozpowszechnionym lekiem z tej grupy, jednak ze względu na działania niepożądane związane z aktywnością antyandrogenową (ginekomastia, zaburzenia potencji), często zastępowany jest przez bardziej selektywny eplerenon.

Leki te znalazły szerokie zastosowanie w leczeniu nadciśnienia tętniczego opornego, niewydolności serca, obrzęków w przebiegu marskości wątroby oraz hiperaldosteronizmu pierwotnego i wtórnego. Szczególną wartość wykazują w terapii niewydolności serca, gdzie zmniejszają śmiertelność i liczbę hospitalizacji. Finerenon wykazuje również korzyści w leczeniu przewlekłej choroby nerek u pacjentów z cukrzycą typu 2.

Największą zaletą antagonistów receptora aldosteronowego jest ich zdolność do hamowania niekorzystnego wpływu aldosteronu na układ sercowo-naczyniowy, obejmującego nie tylko retencję sodu i wody, ale także procesy włóknienia miokardium, remodeling naczyń oraz zwiększanie stresu oksydacyjnego. Leki te, w przeciwieństwie do innych diuretyków, oszczędzają potas, co może być korzystne u pacjentów z hipokaliemią.

Najpoważniejszym niebezpieczeństwem związanym ze stosowaniem ARA jest hiperkaliemia (podwyższone stężenie potasu we krwi), szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, cukrzycą lub stosujących jednocześnie inne leki oszczędzające potas (w tym inhibitory ACE i sartany). Konieczne jest regularne monitorowanie stężenia potasu i kreatyniny we krwi. Spironolakton może powodować działania niepożądane związane z działaniem hormonalnym (ginekomastia, zaburzenia miesiączkowania), których w znacznym stopniu pozbawiony jest eplerenon.

Biorąc pod uwagę selektywność wobec receptorów mineralokortykoidowych, antagonistów aldosteronu można podzielić na nieselektywne (spironolakton), selektywne (eplerenon) oraz wysoko selektywne niesteroidowe (finerenon). Ta różnica w strukturze i selektywności przekłada się na odmienny profil działań niepożądanych oraz zastosowanie kliniczne poszczególnych preparatów.

Lista leków w tej grupie

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl