polimorfizm receptora androgenowego
Polimorfizm receptora androgenowego (AR) odnosi się do wariantów genetycznych receptora androgenowego, który jest kluczowym białkiem zaangażowanym w mechanizm działania androgenów, przede wszystkim testosteronu i dihydrotestosteronu. Receptor androgenowy należy do rodziny receptorów jądrowych i funkcjonuje jako czynnik transkrypcyjny regulujący ekspresję genów zależnych od androgenów.
Najlepiej poznany polimorfizm AR dotyczy zmiennej liczby powtórzeń trinukleotydowych CAG w eksonie 1 genu AR, kodującym domenę transaktywacyjną receptora. Dłuższe powtórzenia CAG wiążą się z obniżoną aktywnością transkrypcyjną receptora androgenowego. Liczba powtórzeń CAG u mężczyzn wynosi zwykle od 9 do 37, przy czym średnio 21-22 powtórzenia.
Warianty polimorficzne receptora androgenowego mają istotne znaczenie kliniczne i wiążą się z podatnością na różne schorzenia. Wykazano związek między długością powtórzeń CAG a ryzykiem rozwoju raka prostaty, łysienia androgenowego, bezpłodności męskiej, zespołu metabolicznego i zaburzeń sercowo-naczyniowych. Bardzo długie powtórzenia CAG (>38) są przyczyną rzadkiej choroby neurodegeneracyjnej – rdzeniowo-opuszkowego zaniku mięśni (choroba Kennedy’ego).
W praktyce klinicznej badanie polimorfizmu receptora androgenowego może mieć znaczenie w medycynie spersonalizowanej, szczególnie w przewidywaniu odpowiedzi na terapię antyandrogenową w leczeniu raka prostaty, czy też w diagnostyce zaburzeń androgenozależnych. Różnorodność polimorficzna receptora androgenowego stanowi jeden z czynników determinujących indywidualną wrażliwość tkanek na działanie androgenów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół klinefeltera – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Klinefeltera (ZK) to najczęstsza aberracja chromosomowa u mężczyzn, charakteryzująca się obecnością dodatkowego chromosomu X, najczęściej kariotyp 47,XXY (80-90% przypadków). Etiologia opiera się na nierozdzieleniu chromosomów płciowych podczas mejozy u matki (40-50%) lub ojca (50-60%), z istotnym wpływem wieku matki na ryzyko. Mozaicyzm (46,XY/47,XXY) występuje u 10-20% pacjentów i wiąże się z łagodniejszym fenotypem. Patofizjologia obejmuje pierwotną niewydolność gonad z hialinizacją i zwłóknieniem jąder, utratą komórek rozrodczych i dysfunkcją komórek Leydiga, co skutkuje hipogonadyzmem u 65-85% dorosłych mężczyzn z ZK. Niskie stężenia testosteronu i INSL3 wynikają z dysfunkcji komórek Leydiga, mimo ich hiperplazji, a zaburzenia mikronaczyniowe jąder dodatkowo ograniczają perfuzję i uwalnianie androgenów. Dodatkowy chromosom X powoduje nadekspresję genów unikających inaktywacji, co zaburza spermatogenezę i prowadzi do bezpłodności. Gen TEX11 oraz zmiany w ekspresji receptora androgenowego (AR) i genu SHOX wpływają na fenotyp i funkcję gonad, a epigenetyczne zmiany metylacji DNA mogą modulować kliniczny obraz ZK.
aberracja chromosomowa, androgen, aneuploidia, dodatkowy chromosom X, dysfunkcja mikronaczyniowa, gametogeneza, gen SHOX, hipogonadyzm, inaktywacja chromosomu X, kanaliki nasienne, kariotyp 47 XXY, komórki Sertoliego, metylacja DNA, mozaicyzm, nierozdzielenie chromosomów, pierwotna niewydolność gonad, polimorfizm receptora androgenowego, receptor androgenowy, region pseudoautosomalny, skośna inaktywacja chromosomu X, spermatogeneza, szlak sygnałowy Wnt, zespół Klinefeltera, zygota