zapobieganie nawrotom epizodu maniakalnego i depresji u pacjenta z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym
Wskazanie

Zapobieganie nawrotom epizodu maniakalnego i depresji u pacjenta z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym (ChAD) to kluczowy cel leczenia podtrzymującego. Choroba afektywna dwubiegunowa charakteryzuje się występowaniem naprzemiennych epizodów manii lub hipomanii oraz depresji, które mogą znacząco zaburzać funkcjonowanie pacjenta w sferze zawodowej, społecznej i rodzinnej.

W leczeniu profilaktycznym stosuje się przede wszystkim leki normotymiczne (stabilizatory nastroju). Pierwszorzędowym wyborem pozostaje lit (preparaty: Lithium Carbonicum GSK), który wykazuje skuteczność zarówno w zapobieganiu epizodom maniakalnym, jak i depresyjnym. Alternatywnie stosuje się leki przeciwpadaczkowe o działaniu normotymicznym, takie jak walproiniany (Depakine, Convulex), karbamazepina (Tegretol, Neurotop), lamotrygina (Lamitrin, Lamotrix, Epitrigine) – szczególnie skuteczna w profilaktyce epizodów depresyjnych.

W leczeniu podtrzymującym coraz częściej wykorzystuje się także atypowe leki przeciwpsychotyczne, które wykazują działanie stabilizujące nastrój. Należą do nich kwetiapina (Ketrel, Kventiax, Bonogren), olanzapina (Zolafren, Zolaxa, Zalasta), arypiprazol (Abilify, Aryzalera), risperidon (Rispolept, Orizon, Ryspolit) czy lurasidon (Latuda). W przypadku oporności na monoterapię, stosuje się strategie łączenia leków normotymicznych lub dodawanie leków przeciwpsychotycznych do podstawowego leczenia normotymicznego.

Do największych trudności w leczeniu podtrzymującym ChAD należy niestosowanie się pacjentów do zaleceń terapeutycznych (non-compliance). W okresach remisji pacjenci często samowolnie odstawiają leki, co znacząco zwiększa ryzyko nawrotu. Problemem jest również wystąpienie działań niepożądanych leków normotymicznych, które mogą obniżać jakość życia pacjentów, np. przyrost masy ciała, drżenie, sedacja, zaburzenia poznawcze czy wpływ na funkcje tarczycy i nerek w przypadku litu.

Dodatkowym wyzwaniem terapeutycznym jest leczenie tzw. stanów mieszanych oraz szybka zmiana faz (rapid cycling), które gorzej odpowiadają na standardową farmakoterapię. W takich przypadkach często konieczne jest stosowanie kombinacji leków normotymicznych lub dołączenie leków przeciwpsychotycznych. Istotnym elementem kompleksowego leczenia jest także psychoedukacja, która poprawia współpracę pacjenta oraz pomaga w identyfikacji wczesnych objawów nawrotu choroby.