prewencja udaru mózgu
Wskazanie

Prewencja udaru mózgu to zestaw działań profilaktycznych mających na celu zmniejszenie ryzyka wystąpienia udaru mózgu, który jest drugą najczęstszą przyczyną zgonów na świecie i główną przyczyną niepełnosprawności u osób dorosłych. Udary mogą być niedokrwienne (około 85% przypadków) lub krwotoczne (około 15%). Prewencja udaru obejmuje zarówno działania niefarmakologiczne, jak i farmakoterapię skierowaną do osób z grupy podwyższonego ryzyka.

W prewencji pierwotnej (u osób bez wcześniejszego udaru) kluczową rolę odgrywają leki przeciwzakrzepowe, szczególnie u pacjentów z migotaniem przedsionków. Najczęściej stosowane w Polsce to: Pradaxa (dabigatran), Xarelto (rywaroksaban), Eliquis (apiksaban) oraz Lixiana (edoksaban). U pacjentów z przeciwwskazaniami do nowych doustnych antykoagulantów stosuje się antagonistów witaminy K, jak Warfin (warfaryna) czy Sintrom (acenokumarol). W przypadku pacjentów ze zwężeniem tętnic szyjnych często wykorzystuje się leki przeciwpłytkowe, takie jak Acard, Polocard (kwas acetylosalicylowy), Plavix (klopidogrel) czy Efient (prasugrel).

W prewencji wtórnej (po przebytym udarze) stosuje się podobne grupy leków, dostosowując je do mechanizmu wcześniejszego udaru. Dodatkowo istotną rolę odgrywają leki przeciwnadciśnieniowe (m.in. Prestarium, Tritace, Micardis, Concor, Betaloc ZOK, Indapen) oraz statyny obniżające poziom cholesterolu (Atoris, Roswera, Zaranta, Ezetrol). U pacjentów ze znacznym zwężeniem tętnic szyjnych rozważa się zabieg endarterektomii lub stentowania.

Największym wyzwaniem w prewencji udaru mózgu jest identyfikacja pacjentów z wysokim ryzykiem oraz zapewnienie odpowiedniej adherencji do zaleconego leczenia. Wielu pacjentów przerywa terapię przeciwzakrzepową z powodu obaw przed krwawieniami lub niedostatecznej świadomości znaczenia profilaktyki. Kolejną trudnością jest równoważenie korzyści z leczenia przeciwzakrzepowego z ryzykiem powikłań krwotocznych, szczególnie u osób starszych z licznymi chorobami współistniejącymi. Problemem pozostaje również optymalny dobór farmakoterapii po udarze kryptogennym oraz odpowiednie monitorowanie skuteczności leczenia, zwłaszcza w warunkach ograniczonego dostępu do specjalistów neurologii.