odwodnienie hipertoniczne
Wskazanie

Odwodnienie hipertoniczne to stan kliniczny charakteryzujący się utratą wody z organizmu, która przekracza utratę sodu, prowadząc do hipernatremii (podwyższonego stężenia sodu w osoczu). Najczęściej występuje u pacjentów z ograniczonym dostępem do wody, zaburzeniami świadomości, u niemowląt, osób starszych oraz pacjentów z cukrzycą insypidalną. Charakterystycznymi objawami są pragnienie, suchość błon śluzowych, zmniejszona elastyczność skóry, obniżone ciśnienie tętnicze, tachykardia, a w cięższych przypadkach zaburzenia neurologiczne.

Leczenie odwodnienia hipertonicznego wymaga ostrożnego wyrównania niedoboru płynów, zazwyczaj przy użyciu płynów hipotonicznych. W Polsce stosuje się najczęściej 5% glukozę (Glucosum 5%), 0,45% roztwór NaCl (Natrium Chloratum 0,45%), lub płyn wieloelektrolitowy (PWE). W przypadkach towarzyszących zaburzeń elektrolitowych mogą być stosowane preparaty takie jak Plasmalyte, Sterofundin, czy Ringer. W odwodnieniu z towarzyszącą cukrzycą insypidalną stosuje się desmopressynę (Minirin, Nocutil).

Największą trudnością w leczeniu odwodnienia hipertonicznego jest odpowiednie tempo wyrównywania niedoborów. Zbyt szybka korekcja hipernatremii może prowadzić do obrzęku mózgu, drgawek, a nawet zgonu. Zaleca się obniżanie stężenia sodu nie szybciej niż o 10-12 mmol/l/dobę. Wyzwaniem jest również dokładne oszacowanie stopnia odwodnienia i ilości płynów potrzebnych do jego wyrównania, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek, niewydolnością serca czy innymi schorzeniami wpływającymi na gospodarkę wodno-elektrolitową.

U pacjentów z odwodnieniem hipertonicznym konieczne jest także monitorowanie parametrów życiowych, stężenia elektrolitów, funkcji nerek oraz ocena stanu nawodnienia. W przypadkach ciężkiego odwodnienia z zaburzeniami hemodynamicznymi może być konieczne leczenie na oddziale intensywnej terapii z ciągłym monitorowaniem parametrów życiowych i biochemicznych.