kontrolowana hiperstymulacja jajników w ramach technik wspomaganego rozrodu
Wskazanie

Kontrolowana hiperstymulacja jajników (COH – Controlled Ovarian Hyperstimulation) to procedura medyczna stosowana w ramach technik wspomaganego rozrodu (ART), mająca na celu indukcję wzrostu wielu pęcherzyków jajnikowych jednocześnie. W naturalnym cyklu miesiączkowym dojrzewa zazwyczaj tylko jeden pęcherzyk jajnikowy, natomiast przy zastosowaniu COH możliwe jest uzyskanie wielu oocytów, co zwiększa szanse na uzyskanie zarodków dobrej jakości podczas procedur zapłodnienia pozaustrojowego.

Kontrolowana hiperstymulacja jajników jest przeprowadzana przy użyciu gonadotropin, które stymulują wzrost pęcherzyków jajnikowych. W Polsce stosuje się preparaty zawierające FSH (folikulotropinę) takie jak Gonal-F, Puregon, Bemfola, Ovaleap czy Rekovelle oraz preparaty zawierające kombinację FSH i LH, jak Menopur i Pergoveris. Protokoły stymulacji mogą obejmować także dodatkowe leki – antagonistów GnRH (Cetrotide, Orgalutran) lub agonistów GnRH (Diphereline, Decapeptyl), które zapobiegają przedwczesnemu wzrostowi LH i owulacji.

Największym wyzwaniem podczas kontrolowanej hiperstymulacji jajników jest indywidualizacja protokołu stymulacyjnego. Zbyt słaba odpowiedź jajników może skutkować niską liczbą uzyskanych oocytów, natomiast zbyt intensywna stymulacja zwiększa ryzyko zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS), który może stanowić zagrożenie dla zdrowia pacjentki. Odpowiednie dopasowanie dawek i rodzaju leków wymaga regularnego monitorowania za pomocą badań ultrasonograficznych oraz oznaczeń hormonalnych, co pozwala na modyfikację leczenia w trakcie jego trwania.

Trudności w leczeniu obejmują również zróżnicowaną odpowiedź pacjentek na stymulację w zależności od wieku, rezerwy jajnikowej (AMH, liczba pęcherzyków antralnych), przyczyny niepłodności oraz chorób współistniejących. Pacjentki z zespołem policystycznych jajników (PCOS) są szczególnie narażone na OHSS, podczas gdy pacjentki z niską rezerwą jajnikową mogą wykazywać słabą odpowiedź mimo wysokich dawek gonadotropin. Niekiedy konieczne jest zastosowanie specjalnych protokołów, takich jak protokół z antagonistą GnRH i indukcją końcowego dojrzewania oocytów agonistą GnRH, aby zmniejszyć ryzyko OHSS u pacjentek wysokiego ryzyka.